ایالات متحده و اسرائیل روز شنبه ۹ اسفند عملیات نظامی گسترده ای را علیه ایران آغاز کردند که هدف نخستین حملات بیت رهبر جمهوری اسلامی و در پی آن اقامتگاه مسعود پزشکیان، رییس جمهوری ایران بود.
بر اساس گزارشها، این حملات متوجه ۳۰ هدف در ایران بوده است، اما با این حال علی خامنه ای، رهبر جمهوری اسلامی، ومسعود پزشکیان آسیب ندیدهاند. تصاویری از برخاستن دود از پایتخت به آسمان در شبکه های اجتماعی منتشر شده است.
همزمان دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، در ویدئویی ۸ دقیقهای که در شبکههای اجتماعی منتشر کرد، از آغاز عملیات نظامی گسترده در ایران خبر داد. ترامپ از مردم ایران خواست در جریان بمباران در خانههای خود بمانند و گفت: «وقتی کارمان تمام شد، دولت خود را در دست بگیرید؛ دولت متعلق به شما خواهد بود. این احتمالا تنها فرصت شما در چند نسل آینده است.»
این حمله در حالی انجام میشود که آمریکا ناوگانی گسترده از جنگندهها و ناوهای جنگی را در منطقه مستقر کرده تا ایران را برای رسیدن به توافقی درباره برنامه هستهایاش تحت فشار بگذارد.
ایران اعلام کرده از ماه ژوئن تاکنون غنیسازی انجام نداده است، اما بازرسان بینالمللی را از بازدید از تاسیسات هستهای که آمریکا در جریان جنگ ۱۲ روزه بمباران کرده بود، منع کرده است. تصاویر ماهوارهای که خبرگزاری آسوشیتدپرس تحلیل کرده، فعایتهای تازهای را در دو مورد از آن سایتها نشان میدهد که حاکی از تلاش ایران برای ارزیابی و احتمالاً بازیابی مواد موجود در آنهاست.
ایران در حال حاضر محدودیتی خودخواسته بر برنامه موشکهای بالستیک خود اعمال کرده و برد آنا را به ۲ هزار کیلومتر محدود کرده است. این برد، کل خاورمیانه و بخشهایی از شرق اروپا را در بر میگیرد. گرچه شواهدی مبنی بر تلاش ایران برای دستیابی به موشکهای بالستیک قارهپیما وجود ندارد، اما واشینگتن برنامه فضایی ایران را مورد انتقاد قرار داده و آن را زمینهساز چنین توانایی در آینده دانسته است.
انفجارها اسرائیل و بحرین را لرزاند
ایران پیشتر تهدید کرده بود در صورت حمله، پاسخ خواهد داد و اعلام کرده بود که نیروها و پایگاههای نظامی آمریکا در منطقه اهداف بالقوه خواهند بود. ساعاتی پس از حمله به ایران، انفجارهایی شمال اسرائیل را لرزاند؛ در حالی که این کشور حریم هوایی خود را بسته و موشکهای ایران را رهگیری کرده است.
این انفجارها اندکی پس از آن رخ داد که ارتش اسرائیل اعلام کرد از سامانههای پدافند هوایی خود برای مقابله با حمله های ایران استفاده خواهد کرد. هنوز گزارشی از خسارات یا تلفات احتمالی منتشر نشده است.
همچنین شبکه خبری الجزیره نیز از وقوع انفجارهایی در بحرین، کشور میزبان ناوگان پنجم نیروی دریایی آمریکا، خبر داد. لحظاتی بعد دولت بحرین تایید کرد که پایگاه ایالات متحده هدف حمله موشکی قرار گرفته است.
شنیده شدن انفجارها در تهران
یک مقام اسراییلی آگاه از عملیات به شرط ناشناس ماندن به آسوشیتدپرس گفت، اهداف کارزار اسرائیل شامل نیروهای نظامی ایران، نمادهای حکومتی و اهداف اطلاعاتی بوده است.
یسرائیل کاتس، وزیر دفاع اسرائیل، این حمله را اقدامی «برای رفع تهدیدها» توصیف کرد، اما توضیح بیشتری ارائه نداد.
تهران تاکنون اطلاعاتی درباره تلفات احتمالی ارائه نکردهاند. در همین حال، ایران حریم هوایی خود را بسته و خدمات تلفن همراه نیز قطع شده است.
تلاشهای دیپلماتیک نافرجام در سایه تهدید نظامی
دونالد ترامپ در جریان مذاکره با تهران، خواهان توافقی برای محدود کردن برنامه هستهای ایران بود و بر این باور است که افزایش نارضایتیها پس از سرکوب خونبار اعتراض های سراسری دی ماه، فرصتی فراهم آورده است. تهران امیدوار بود که در جریان مذاکرههای هسته ای از بروز جنگ جلوگیری کند. با این حال عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران و مذاکره کننده ارشد، همواره بر حق غنیسازی اورانیوم تاکید کرده است، و همچنین تهران تمایلی به مذاکره درباره مسائل دیگر، از جمله برنامه موشکهای دوربرد یا حمایت از گروههای مسلحی مانند حماس و حزبالله نشان نداده است.
پس از کشته شدن هزاران معترض در جریان اعتراض های سراسری دی ماه در ایران، دونالد ترامپ در ماه ژانویه تهدید به حمله نظامی کرد اما تصمیم خود را به تعویق انداخت. سپس نمایندگان خود، استیو ویتکاف و جرد کوشنر را برای برگزاری چند دور مذاکره هستهای با ایران اعزام کرد، در حالی که همزمان یکی از بزرگترین لشکرکشی نظامی آمریکا به منطقه و آب های نزدیک ایران را در سالهای اخیر آغاز کرده بود؛ این اقدام شامل دو ناو هواپیمابر و صدها جنگنده و موشک بود.
دو روز پیش از حمله نظامی روز شنبه به ایران، هر دو طرف آخرین دور مذاکرات هستهای را موفقیتآمیز توصیف کردند، هرچند توافقی حاصل نشد.
ایالات متحده در تابستان گذشته به جنگ ۱۲روزه اسرائیل علیه ایران پیوست و پیش از تلاش برای دستیابی به آتشبس، به سه تأسیسات هستهای ایران حمله کرد. ترامپ بارها گفته است که برنامه هستهای ایران در آن حملهها به طور کلی نابود شده است.
