روزنامه گاردین به نقل از یک منبع اطلاعاتی سعودی گزارشها درباره درخواست عربستان سعودی از ایالات متحده برای تشدید حملات به ایران را کرد و نوشت که این کشور همزمان در حال بررسی این موضوع است که آیا بهطور مستقیم وارد جنگ شود یا نه.
این منبع، گزارش روزنامه نیویورکتایمز را تأیید کرد که مدعی بود محمد بن سلمان، ولیعهد و رهبر عملی عربستان، از دونالد ترامپ خواسته جنگ علیه ایران را فعلا متوقف نکند و کارزار مشترک آمریکا و اسرائیل علیه ایران را «فرصتی تاریخی» برای بازطراحی خاورمیانه دانسته است.
به گفته این منبع، ریاض نهتنها خواستار ادامه عملیات نظامی است، بلکه بر تشدید آن نیز تأکید دارد. گاردین مینویسد که ترامپ نیز ظاهرا این گزارش را تأیید کرده و روز سهشنبه به خبرنگاران گفت: «بله، او یک جنگجوست. او در کنار ما میجنگد.»
تا این لحظه گزارشی از مشارکت مستقیم نظامی عربستان در این جنگ که چهار هفته از آن میگذرد منتشر نشده است، اما یک تحلیلگر سیاسی سعودی گفته اگر تلاشهای صلح به رهبری پاکستان شکست بخورد، احتمال دارد ریاض چنین اقدامی انجام دهد.
محمد الحامد، تحلیلگر ژئوپلیتیک سعودی، به گاردین گفت: «اکنون همهچیز به تصمیم ایران بستگی دارد. اگر ایران بهطور جدی وارد تعامل شود، هنوز راهی برای مهار تنش وجود دارد. اما اگر شرایط را رد کند و به حملاتش ادامه دهد، عربستان دیگر تحمل نخواهد کرد.»
او افزود که عربستان «واکنش شتابزده نشان نمیدهد» و گفت: «ریاض در حال سنجیدن واکنش خود و آماده شدن برای سناریویی است که در آن، اگر تشدیدی رخ دهد، این تشدید حسابشده و قاطع باشد.»
الحامد تأکید کرد: «عربستان بهدنبال جنگ نبوده است، بلکه تلاش کرده از کشیده شدن به آن اجتناب کند، در حالی که همه گزینهها را روی میز نگه داشته است.
ایران در واکنش حملات آمریکا و اسرائیل با پهپادهای خود پایگاههای آمریکا در عربستان سعودی را هدف گرفته است، اما در یکی از این حملات که حدود یک هفته پیش رخ داد، پالایشگاه نفت ینبع واقع در ساحل دریای سرخ هدف قرار گرفت.
گاردین مینویسد، توانایی عربستان در انتقال نفت از طریق خطوط لوله به دریای سرخ باعث شده نسبت به همسایگانش کمتر در برابر راهبرد ایران برای اعمال نوعی محاصره بر صادرات نفت از طریق تنگه هرمز آسیبپذیر باشد. با این حال، حمله به ینبع نشان داد که ایران میتواند این شریان حیاتی اقتصادی را نیز تهدید کند.
این تهدید در صورتی که متحدان ایران در یمن، یعنی جنبش حوثیها، با زرادخانه موشکی خود وارد جنگ شوند، میتواند چند برابر شود.
هشام الغنام، کارشناس دفاعی سعودی، به خبرگزاری فرانسه گفت: «به نظر من عربستان همچنان نوعی بیطرفی محتاطانه را در جنگ ایران، اسرائیل و آمریکا حفظ کرده است.»
اما او هشدار داد: «اگر حوثیها داراییهای عربستان را هدف قرار دهند، ریاض ممکن است به سمت حمایت از یک ائتلاف دفاعی یا حتی اقدام تلافیجویانه محدود حرکت کند.»
عربستان سعودی و ایران، که هر یک خود را رهبر جهان اسلام سنی و شیعه میدانند، از دیرباز رقبای منطقهای بودهاند. بر اساس یک سند محرمانه وزارت خارجه آمریکا که فاش شده، ملک عبدالله، عموی پدری ولیعهد، در سال ۲۰۰۸ از ارتش آمریکا خواسته بود «سر مار را قطع کند» که اشاره به حکومت ایران دارد.
خالد الجبری، تحلیلگر سعودی در تبعید، به گاردین گفت که در سالهای اخیر ترجیح عربستان دستیابی به راهحل برای حل اختلافات بر سر برنامههای هستهای و موشکی ایران از طریق مذاکره بوده است.
با این حال، ترامپ و بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در حالی حمله مشترک را آغاز کردند که مذاکرات درباره محدودسازی برنامه هستهای ایران در جریان بود.
الجبری گفت: «در چنین شرایطی، وقتی جنگ به هر حال آغاز شده و تنشها در حال افزایش است، ایرانی که تا حدی تضعیف شده — مثل یک شیر زخمی — میتواند غیرقابل پیشبینیتر و خطرناکتر باشد. سیاست این بود که جنگ را شروع نکنید، اما اگر شروع شد، آن را به پایان برسانید.»
خالد الجبری متخصص قلب و ساکن آمریکا و فرزند سعد الجبری، رئیس پیشین دستگاه امنیتی عربستان است که تا پیش از اختلاف با محمد بن سلمان در سال ۲۰۱۵، رابط اطلاعاتی با واشینگتن بود.
