چین و پاکستان طرحی پنجمادهای برای پایان دادن به جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران ارائه کردهاند که در آن بر برقراری فوری آتشبس و بازگشت «عبور عادی» کشتیها از تنگه هرمز تأکید شده است.
به گزارش وبسایت «میدلایست آی»، این پیشنهاد پنج مادهای روز سهشنبه، پس از دیدار اسحاق دار، وزیر امور خارجه پاکستان، با همتای چینی خود، وانگ یی، در پکن منتشر شد.
دو دیپلمات ارشد توافق کردند «ارتباطات و هماهنگی راهبردی درباره وضعیت ایران را تقویت کرده و تلاشهای تازهای برای حمایت از صلح» انجام دهند.
این نخستین باری است که از آغاز این جنگ یک قدرت مهم جهانی طرحی ارائه می دهد که در آن مسیر مشخصی برای پایان دادن به این جنگ ترسیم شده است.
چین دومین اقتصاد بزرگ جهان است و بزرگترین خریدار نفت از ایران و عربستان سعودی به شمار می رود. این کشور همچنین روابط نظامی و دیپلماتیک نزدیکی با پاکستان دارد؛ کشوری که در نقش میانجی میان واشینگتن و تهران عمل کرده است.
میدلایست آی پیشتر گزارش داده بود که چین در حال پشتیبانی نظامی از ایران است. طبق این گزارش اختصاصی، پس از حمله آمریکا و اسرائیل در ژوئن ۲۰۲۵، ایران در ازای نفت، سامانههای پدافند هوایی خود را با تجهیزات چینی بازسازی کرده است.
همچنین به گفته مسوولان منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا، ایران «تسلیحات تهاجمی سبک» و پهپادهایی از چین خریداری کرده است.
«آغاز مذاکرات صلح در سریعترین زمان ممکن»
یک دیپلمات عرب به میدلایست آی گفت تهران به احتمال بسیار پکن را بهعنوان ضامن هر گونه توافق صلح با آمریکا در نظر خواهد گرفت.
در این طرح بر «توقف فوری درگیریها» در خاورمیانه و «آغاز مذاکرات صلح در سریعترین زمان ممکن» تاکید شده است.
در این بیانیه آمده است که چین و پاکستان از طرفهای درگیر حمایت میکنند تا مذاکرات را آغاز کنند، به گونهای که همه طرفها به حلوفصل مسالمتآمیز اختلافها پایبند باشند و همچنین در جریان گفتوگوها از اهرم تهدید و به کارگیری زور خودداری کنند.
این بیانیه همچنین از همه طرفها خواسته است بیدرنگ حملهها به غیرنظامیان و اهداف غیرنظامی را متوقف کنند، از جمله تاسیسات انرژی، آبشیرینکنها، نیروگاهها و زیرساختهای هستهای صلحآمیز مانند نیروگاههای هستهای.
اسرائیل در جریان این درگیریها به میادین گازی، تأسیسات انرژی و مراکز صنعتی ایران حمله کرده است.
دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، نیز تهدید کرده است که در واکنش به کنترل ایران بر تنگه هرمز، شبکه انرژی این کشور را «کاملا نابود» خواهد کرد. این در حالی است که حملههای گسترده به زیرساختهای انرژی یک کشور، در چارچوب قوانین بینالمللی بهعنوان جنایت جنگی تلقی میشود.
در مقابل، ایران نیز در واکنش به حملات اسرائیل به زیرساختهای خود، هزاران موشک و پهپاد به سوی تاسیسات انرژی و زیرساختهای غیرنظامی در اسرائیل و همچنین کشورهای عربی حوزه خلیج فارس که میزبان نیروهای نظامی آمریکا هستند، شلیک کرده است.
هزینههای عبور از تنگه هرمز
جنگ بر سر زیرساختهای انرژی موجب افزایش شدید قیمت نفت و گاز شده است. با این حال، کنترل تازه ایران بر تنگه هرمز به یکی از محورهای اصلی این درگیری تبدیل شده است.
به گفته کارشناسان دریایی، ایران یک سیستم موثر برای مدیریت عبور و مرور در این آبراه ایجاد کرده است.
بر اساس گزارش نشریه تخصصی دریایی لویدز لیست، ایران در برخی موارد تا ۲ میلیون دلار هزینه عبور از کشتیها دریافت کرده است.
رسانههای دولتی ایران نیز گزارش دادهاند که مجلس شورای اسلامی روز سهشنبه طرحی را برای دریافت عوارض از کشتیهای عبوری از تنگه هرمز تصویب کرده است.
بر اساس کنوانسیون حقوق دریاهای سازمان ملل، کشور ساحلی اجازه دریافت هزینه عبور از کشتیهای خارجی در آبهای سرزمینی خود را ندارد. با این حال، ایالات متحده و ایران هیچیک عضو این کنوانسیون نیستند.
به نظر میرسد چین و پاکستان با تلاش ایران برای کسب درآمد از این مسیر مخالفت کردهاند.
در این طرح آمده است که تنگه هرمز و آبهای مجاور آن یکی از مسیرهای حیاتی جهانی برای حملونقل کالا و انرژی است و خواستار بازگشت شرایط برای عبور عادی از این آبراه استراتژیک شده است.
در بند پایانی این طرح پنج مادهای، بر ایجاد «چارچوبی جامع برای صلح» بر پایه چندجانبهگرایی و «اولویت منشور سازمان ملل متحد» تأکید شده است.
