تحریریه نیماد – با ورود جنگ ایران با آمریکا و اسرائیل به هفته ششم، موج تازهای از حملات به زیرساختهای انرژی، مرزی و شهری در جنوب و مرکز ایران گزارش شده است؛ همزمان، ابعاد منطقهای، هستهای و شکافهای سیاسی داخلی بیش از پیش برجسته شدهاند.
***
در مهمترین تحول میدانی، منطقه ویژه پتروشیمی ماهشهر در استان خوزستان هدف چندین حمله قرار گرفت؛ حملاتی که با انفجارهای شدید همراه بوده و به گفته مقامهای محلی، تأسیسات کلیدی از جمله واحدهای «فجر ۱ و ۲»، «رجال» و «امیرکبیر» را درگیر کرده است. گزارشها حاکی از قطع کامل برق این مجتمع و از کار افتادن توربینهاست؛ وضعیتی که عملا فعالیت بخش مهمی از صنایع پتروشیمی منطقه را متوقف کرده است. در حالی که مقامهای رسمی تأکید دارند خطری متوجه شهروندان نیست، برخی منابع از احتمال تلفات انسانی خبر دادهاند.
همزمان، اطراف نیروگاه اتمی بوشهر نیز بار دیگر هدف حمله قرار گرفت؛ حملهای که به گفته منابع داخلی، چهارمین مورد از زمان آغاز جنگ است. گزارشها حاکی است یک پرتابه در نزدیکی محدوده حفاظتی نیروگاه اصابت کرده و به یک ساختمان جانبی آسیب رسانده و دستکم یک نفر کشته شده است. مقامهای ایرانی میگویند بخشهای اصلی نیروگاه آسیب ندیده و فعالیت آن ادامه دارد.
در واکنش، عباس عراقچی با اشاره به حساسیت غرب نسبت به درگیریها در اطراف نیروگاه زاپوریژیا در اوکراین، حملات مکرر به بوشهر را نشانهای از خطر فزاینده برای امنیت هستهای منطقه دانست و هشدار داد هر گونه نشت رادیواکتیو میتواند کشورهای جنوب خلیج فارس را نیز درگیر کند. او همچنین حمله به زیرساختهای پتروشیمی را نشانهای از اهداف گستردهتر این عملیات توصیف کرد.
در تهران، حملات شبانه ادامه یافته و گزارشهایی از انفجارهای شدید در نقاط مختلف شهر منتشر شده است. ارتش اسرائیل اعلام کرده که «زیرساختهای کلیدی» و سایتهای مرتبط با سامانههای دفاعی و تحقیقاتی را هدف قرار داده است.
خبرگزاری رویترز نیز در گزارشی ویژه به تخریب میراث فرهنگی ایران از سوی اسرائیل و آمریکا پرداخته و تصاویری از محوطه کاخ گلستان و آسیبهای وارد شده به این مجموعه منتشر کرده است.
وزارت میراث فرهنگی ایران شمار آثار تاریخی آسیبدیده در جریان تجاوز نظامی آمریکا و اسرائیل را تاکنون ۱۳۲ مورد اعلام کرده است. وزارت علوم نیز اعلام کرده تاکنون بیش از ۳۰ دانشگاه کشور هدف قرار گرفتهاند و بیش از۶۰ دانشجو کشته شدهاند. این وزارتخانه تأکید کرده «ترور استادان و هدف قرار دادن نهاد علم، نقض آشکار حقوق بینالملل، حقوق بشر و حتی مصداق جنایت علیه بشریت است.»
کولیوند رئیس جمعیت هلالاحمر نیز از خسارات جدی در پی حملات هوایی در استانهای بوشهر، تهران، زنجان، فارس، لرستان و هرمزگان خبر داده است. در استان تهران مناطقی از جمله ملارد، ولنجک (دانشگاه شهید بهشتی)، شهریار، فشم، قرچک و امامزاده داوود مورد اصابت قرار گرفتهاند و در سایر استانها نیز خسارات قابل توجهی به بندرعباس، بندر خمیر، نورآباد و جهرم وارد شده است.
بر اساس آمار جمعیت هلال احمر تاکنون ۲۲ هزار و ۸۱۰ واحد تجاری آسیب دیده و ۳۲۲ مرکز درمانی و بهداشتی، ۷۶۳ مدرسه و ۲۰ مرکز هلالاحمر در این حملات خسارت دیدهاند. همچنین تجهیزات امدادی شامل ۳ فروند بالگرد، ۴۶ دستگاه آمبولانس و ۴۸ خودروی عملیاتی آسیب دیده است.
در جنوب غربی کشور، حمله به پایانه مرزی شلمچه به کشته شدن یک راننده عراقی و زخمی شدن دو کارگر ایرانی انجامید؛ رخدادی که به دنبال آن عراق این گذرگاه مرزی را بست. همزمان، در آن سوی مرز، یک حمله پهپادی به تأسیسات نفتی در نزدیکی بصره عراق نیز گزارش شده است.
در ادامه این حملات در جنوب، خط مرزی جزیره مینو نیز برای پنجمین بار طی روزهای اخیر هدف قرار گرفت. به گفته معاون امنیتی استانداری خوزستان، این حمله در بعدازظهر شنبه با چندین اصابت همراه بوده، اما تلفات جانی نداشته است. تکرار حملات به این منطقه مرزی، نشاندهنده تمرکز فزاینده بر نقاط راهبردی در نزدیکی مرز عراق است.
در سطح منطقهای، عبور یک کشتی باری متعلق به فرانسه از تنگه هرمز در شرایطی که عبور کشتیها بهشدت محدود شده، توجهها را به احتمال ترتیبات دیپلماتیک جلب کرده است. در روزهای اخیر، مقامهای ایرانی اعلام کردهاند کشورهایی که خواهان عبور امن کشتیهای خود از این آبراه هستند، میتوانند از طریق مذاکره اقدام کنند. در این چارچوب، برخی تحلیلها عبور این کشتی را نشانهای از تماسها یا تفاهمهای محدود میان ایران و برخی کشورهای اروپایی، از جمله فرانسه، ارزیابی میکنند؛ هرچند جزئیات رسمی در این باره منتشر نشده است.
در تحولی دیگر، عملیات جستوجو برای یافتن افسر یک جنگنده اف-۱۵ آمریکایی که پیشتر بر فراز ایران سرنگون شده بود، همچنان ادامه دارد؛ رخدادی که به یکی از محورهای اصلی جنگ روایتها میان طرفین تبدیل شده است.
بر اساس آمار منتشرشده از سوی وزارت دفاع آمریکا، از آغاز جنگ تاکنون ۳۶۵ نیروی نظامی این کشور زخمی شدهاند؛ رقمی که نشاندهنده افزایش هزینههای انسانی این درگیری است.
در داخل ایران، همزمان با تشدید فضای جنگی، قوه قضائیه از اعدام دو زندانی دیگر به نامهای ابوالحسن منتظر و وحید بنیعامریان، به اتهام عضویت در سازمان مجاهدین خلق خبر داد؛ اقدامی که در ادامه موج اعدامهای اخیر صورت گرفته است. جرم این افراد «اقدام به ساخت و پرتاب سلاح لانچر به نهادهای حساس و اماکن عمومی کشور» اعلام شده است.
در عرصه سیاسی، واکنشها به مقاله اخیر محمدجواد ظریف درمجله فارین افرز ادامه دارد. ظریف در این مقاله پیشنهاد کرده بود که ایران از موقعیت خود برای پایان دادن به جنگ از طریق توافق استفاده کند و شرایطی را هم برای توافق پیشنهاد داده بود، از جمله حق غنیسازی ۳.۷۶ درصد و امضای پیمان عدم تعارض میان ایران و آمریکا؛ پیشنهادات ظریف با واکنش تند جریانهای اصولگرا از جمله روزنامه کیهان مواجه شده و بهعنوان «نسخه تسلیم» مورد انتقاد قرار گرفته است.
در بعد ارتباطی، قطعی اینترنت در ایران وارد روز سیوششم شده و سطح اتصال به شبکه جهانی همچنان بسیار محدود است؛ موضوعی که دسترسی به اطلاعات مستقل و راستیآزمایی اخبار را با دشواری جدی مواجه کرده است. ناظران نسبت به پیامدهای قطعی اینترنت از جمله تسلط یک روایت مشخص از جنگ و مسکوت ماندن صداهای متفاوت هشدار میدهند. این درحالیست که اتاق تعاون ایران در اطلاعیهای اعلام کرده دسترسی به اینترنت بینالمللی در راستای استمرار فعالیتهای اقتصادی و تجاری در شرایط جنگی در اتاقهای بازرگانی و تعاون ایران برقرار است.
