تحریریه نیماد – در حالی که مذاکرات مستقیم میان ایران و ایالات متحده در اسلامآباد وارد مراحل فنی و کارشناسی شده، این گفتوگوها که پس از جنگ ۳۹ روزه و در سایه یک آتشبس موقت انجام میشود، عالیترین سطح مذاکرات میان دو کشور طی ۴۷ سال حکومت جمهوری اسلامی ایران محسوب میشود.
یک مقام ارشد کاخ سفید تأیید کرده است که مذاکرات میان هیئتهای ایرانی و آمریکایی با میانجیگری پاکستان بهصورت مستقیم در حال برگزاری است. ریاست هیئت آمریکایی را جیدی ونس، معاون رئیسجمهور ایالات متحده، بر عهده دارد و چهرههایی چون استیو ویتکاف و جرد کوشنر نیز در این گفتوگوها حضور دارند. به گفته منابع مطلع، مذاکرات که از روز شنبه ۲۲ فروردین آغاز شده، ممکن است تا ساعات پایانی شب و حتی روز یکشنبه ادامه یابد.
در سوی دیگر، مقامهای ایرانی اعلام کردهاند که مذاکرات وارد «مرحله کارشناسی» شده و تیمهای تخصصی در حوزههای مختلف، از جمله مسائل اقتصادی، نظامی، حقوقی و هستهای، در حال تبادل متون و بررسی جزئیات هستند.
یک منبع نزدیک به تیم مذاکرهکننده به خبرگزاری فارس گفته است که احتمال برگزاری مرحلهای دیگر از مذاکرات در ساعات آینده یا فردا وجود دارد. خبرنگار اعزامی این خبرگزاری به پاکستان نیز گزارش داده که هیئتهای تخصصی پس از گذشت چند ساعت از آغاز گفتوگوها به تیم اصلی ملحق شدهاند و در صورت پیشرفت، احتمال تمدید حضور هیئت ایرانی در اسلامآباد مطرح است.
این مذاکرات در حالی ادامه دارد که آتشبس اعلامشده میان ایران و آمریکا همچنان شکننده به نظر میرسد. مقامهای ایرانی تأکید کردهاند که آتشبس باید شامل لبنان نیز باشد، اما همزمان ارتش اسرائیل از ادامه حملات خود علیه اهداف مرتبط با حزبالله در لبنان خبر داده است.
بر اساس اعلام ارتش اسرائیل، در ۲۴ ساعت گذشته بیش از ۲۰۰ هدف در لبنان مورد حمله قرار گرفته، در حالی که منابع لبنانی از کشته و زخمی شدن شماری از غیرنظامیان خبر دادهاند. ادامه این حملات، یکی از عوامل اصلی فشار بر روند دیپلماتیک جاری ارزیابی میشود.
در خلیج فارس نیز تحرکات نظامی بر حساسیت اوضاع افزوده است. اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، اعلام کرده یک ناوشکن آمریکایی که از بندر فجیره به سمت تنگه هرمز در حرکت بوده، تحت رصد نیروهای مسلح ایران قرار گرفته و این موضوع به تیم مذاکرهکننده در پاکستان منتقل شده است.
همزمان، باراک راوید، سردبیر وبسایت آکسیوس، به نقل از یک مقام آمریکایی از عبور «چندین کشتی نیروی دریایی ایالات متحده» از تنگه هرمز خبر داده؛ ادعایی که از سوی منابع ایرانی رد شده است. خبرگزاری تسنیم به نقل از یک مقام ایرانی این گزارش را تکذیب کرده و خبرگزاری فارس نیز اعلام کرده که تنها یک مورد حرکت ناوشکن آمریکایی ثبت شده و مدعی شده نیروهای ایرانی به آن «دستور توقف» دادهاند.
راستیآزمایی دادههای دریایی نیز نشان میدهد که ناو جنگی آمریکایی «یواساس مایکل مورفی» از بندر جبلعلی در دوبی حرکت کرده و به نزدیکی بخش غربی تنگه هرمز رسیده است. بر اساس این دادهها، مقصد این ناو «سنگاپور» اعلام شده است. در همین حال، ویدئوهای منتشرشده نشان میدهد برخی کشتیها در نزدیکی این گذرگاه در انتظار عبور متوقف ماندهاند.
در کنار این تحولات، یکی از گرههای اصلی مذاکرات همچنان مسئله تحریمهاست. مقامهای جمهوری اسلامی تأکید دارند که هرگونه توافق باید به رفع تحریمهای آمریکا و آزادسازی داراییهای مسدودشده ایران منجر شود. در این چارچوب، محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس ایران، از لزوم آزادسازی حدود ۱۲۰ میلیارد دلار از این داراییها پیش از آغاز رسمی مذاکرات سخن گفته است؛ شرطی که به نظر میرسد با تردید طرف آمریکایی مواجه باشد.
در مجموع، مذاکرات مستقیم ایران و آمریکا در شرایطی در حال پیگیری است که همزمانی آن با آتشبس شکننده، تداوم درگیریها در لبنان و تنشهای نظامی در خلیج فارس، چشمانداز این گفتوگوها را با عدم قطعیتهای جدی همراه کرده است؛ با این حال، نفس برگزاری چنین دیداری پس از دههها، بهعنوان نشانهای از تلاش برای مهار بحران ارزیابی میشود.
