رسانه پولیتیکو میگوید به اسنادی از وزارت خارجه ایالات متحده دست یافته است که نشان میدهد جنگ ایران روابط امنیتی جهانی آمریکا را با خطر مواجه کرده و به اعتبار این کشور، بهویژه در میان مسلمانان جهان، آسیب زده است.
این اسناد که تاریخ روز چهارشنبه ۱۶ آوریل (۲۷ فروردین) را بر خود دارد، پیامدهای جنگ برای جایگاه آمریکا در سه کشور بحرین، جمهوری آذربایجان و اندونزی را تشریح میکند. به نوشته پولیتیکو، دیپلماتهای آمریکایی در سفارتخانههای این کشورها تصویری نگرانکننده از وضعیت آمریکا ارائه دادهاند؛ کشوری که در عرصههای مختلف رسانهای تحت فشار بازیگران نزدیک به ایران قرار گرفته که در فضای دیجیتال بسیار چابک و فعال هستند.
اسناد یادشده گویای آن است که در جمهوری آذربایجان، روابطی که در مسیر بهبود قرار داشت، اکنون در بهترین حالت متوقف شده و نشانههایی از تضعیف آن دیده میشود. در بحرین، دولت با پرسشهایی درباره این موضوع مواجه است که آیا آمریکا این کشور را در برابر حملات پهپادی و موشکی ایران تنها گذاشته است یا نه. در اندونزی نیز رهبران این کشور ممکن است با فشارهای فزایندهای برای کاهش روابط امنیتی با آمریکا روبهرو شوند.
برخی از این مکاتبات به احساسات ضدآمریکایی اشاره دارند که تاثیر فوری بر روابط آمریکا به سه کشور یادشده گذاشتهاند، در حالی که برخی دیگر هشدار میدهند در صورت ادامه جنگ، این روابط میتواند بیش از پیش به خطر بیفتد. در مجموع، این اسناد، تصویری از کشورهایی ارائه میدهند که آمریکا در حال از دست دادن اعتماد افکار عمومی و حتی دولتهای آنهاست.
در این مکاتبات بهطور غیرمستقیم از دولت ترامپ خواسته شده تا به سفارتخانههای آمریکا اجازه دهد در فضای رسانهای، از جمله شبکههای اجتماعی و رسانههای سنتی، فعالتر با روایتهای منفی مقابله کنند.
در یکی از مکاتبات سفارت آمریکا در جاکارتا آمده است که سفارتخانهها باید «آزادی لازم برای فعالیت منعطف، سریع و پیشدستانه در شبکههای اجتماعی» را داشته باشند تا بتوانند در فضای دیجیتال اشباعشده تاثیرگذار باشند.
با این حال، طبق گفته یک دیپلمات آمریکایی و اسناد دیگر، به سفارتخانههای آمریکا دستور داده شده که درباره جنگ ایران محتوای مستقل تولید نکنند و تنها به بازنشر پیامهای تایید شده از سوی کاخ سفید یا وزارت خارجه بسنده کنند.
پولیتیکو مینویسد که همین مکاتبات نشاندهنده وخامت روزافزون وضعیت در این کشورهاست. به گفته دو دیپلمات آمریکایی، بسیاری از دیپلماتها در دوران دولت ترامپ از اظهار نظر صریح خودداری میکنند، چرا که در تصمیمگیریهای کلان سیاست خارجی کنار گذاشته شده، تعدادی از همکارانشان اخراج شدهاند و از افراد باقیمانده هم انتظار «وفاداری» بیشتری میرود. به همین دلیل، به گفته یکی از آنها، «نمایندگیها بسیار محتاطانه موضوعات خود را انتخاب کرده و نحوه بیان مطالب را تنظیم میکنند.»
در مقابل، رهبری جمهوری اسلامی ایران با استفاده از ابزارهایی مانند رباتها، تصاویر طنز و دیگر ابزارهای ارتباطی در پلتفرمهای مختلف، در تلاش است تا تصویر آمریکا را در فضای رسانهای تضعیف کند. دیپلماتهای ایرانی نیز از طریق ارتباط با محافل مذهبی، فرهنگی و اجتماعی، در پی جلب همدلی با تهران هستند.
تامی پیگوت، سخنگوی وزارت خارجه ایالات متحده، در واکنش به این گزارش،گفت: «اقدامهای رئیسجمهور ترامپ باعث میشود ایالات متحده، نسلهای آینده و کل جهان امنتر شوند، زیرا مانع از دستیابی ایران به سلاح هستهای میشود. واقعیت همین است و دولت آمریکا در این مسیر هماهنگ عمل میکند. »
تردید نسبت به تعهد آمریکا در بحرین
بحرین و آمریکا متحدان نزدیک به شمار میروند و این کشور میزبان یکی از پایگاههای نظامی مهم آمریکا است که مقر ناوگان پنجم نیروی دریایی این کشور محسوب میشود. پولیتیکو مینویسد که اما با این حال، جنگ ایران باعث شده این تصور در میان افکار عمومی شکل بگیرد که آمریکا بحرین را رها کرده تا تمرکز خود را بر حمایت از اسرائیل بگذارد.
برخی حسابهای نزدیک به ایران در شبکههای اجتماعی مدعی شدهاند حضور نظامی آمریکا «بحرین را به هدفی برای حملات تبدیل کرده» و نیروهای آمریکایی باید این کشور را ترک کنند.
در یکی از پستهای پر بازدید آمده است: «چرا نیروهای آمریکایی در میان غیرنظامیان و در هتلها مستقر شدهاند؟ آیا کشوری که خلیج فارس را برای امنیت اسرائیل و اهداف نتانیاهو رها کرده، سزاوار آن است که مردم بحرین را در معرض خطر قرار دهد؟»
دیپلماتهای آمریکایی معتقدند یکی از دلایل این وضعیت، ضعف پیامرسانی آمریکا در جریان جنگ ایران بوده، در حالی که روایتهای طرفدار ایران با سرعت و خلاقیت بیشتری منتشر شدهاند.
مقامهای بحرینی نیز ابراز نگرانی کردهاند که در نبود پیامرسانی موثر از سوی آمریکا، این برداشتها، که توسط تبلیغات ایران و پوشش ناقص رسانهای تقویت میشود، میتواند اعتماد عمومی به تعهد آمریکا در قبال امنیت بحرین را تضعیف کند.
تضعیف دستاوردها در جمهوری آذربایجان
بر اساس مکاتبات سفارت آمریکا در باکو، جنگ ایران ممکن است دستاوردهای اخیر روابط آمریکا و جمهوری آذربایجان را تضعیف کند؛ روابطی که پس از نشست صلح میان آذربایجان و ارمنستان در سال گذشته بهبود یافته بود.
پس از آن نشست، رسانههای آذربایجان پوشش مثبتتری از آمریکا ارائه میدادند و نشانههایی از افزایش گرایش مثبت در میان مردم دیده میشد. اما در ماه آوریل، لحن رسانهها تغییر کرده و انتقادها از آمریکا افزایش یافته است. در این گزارش آمده است که بسیاری از رسانههای محلی جمهوری آذربایجان، آمریکا و اسرائیل را مسئول آغاز جنگ دانستهاند و آنها را فاقد راهبرد مشخص برای پایان دادن به آن معرفی کردهاند.
کاهش نفوذ آمریکا در اندونزی
پولیتیکو بر اساس اسناد سفارت آمریکا در اندونزی مینویسد که ایران در بزرگترین کشور مسلمان جهان، عملیات نفوذ گسترده رسانهای به راه انداخته است.
تهران در رسانهها و شبکههای اجتماعی با تاکید بر همبستگی اسلامی و بهرهگیری از احساسات ضد استعماری، آمریکا و اسرائیل را بهعنوان قدرتهای سلطهگر معرفی میکند. این فعالیتها بنابراین گزارش، خلاقانه و گسترده بوده و موجب افزایش توجه و تعامل کاربران شده است.
در صورت ادامه جنگ، این روند میتواند همکاریهای امنیتی میان آمریکا و اندونزی را با خطر مواجه کند.
در پایان، سفارت آمریکا در جاکارتا خواستار آزادی عمل بیشتر برای مقابله رسانهای شده و تاکید کرده است که نیاز به ابتکار عمل بیشتر در حوزه دیپلماسی عمومی برای مقابله با روایتهای ضدآمریکایی وجود دارد.
