گروه پژوهشی «بلینگکت» گزارش داد که دستکم ۸۰ کلانتری، مرکز نیروی انتظامی و پایگاه بسیج در سه هفته نخست حمله نظامی آمریکا و اسرائیل به ایران آسیب دیده یا تخریب شدهاند.
این گروه شهروند-خبرنگار به نقل از کارشناسان نوشته که هدف این حملهها به جایی مثل پایگاه بسیج کاهش «توان سرکوب» جمهوری اسلامی است، اما حمله به کلانتریها و مراکز پلیس میتواند امکان اداره کردن کشور را سلب کند و امنیت مردم را بهخطر بیندازد در عین حال که این حملات رهگذران و همسایهها را هم به خطر انداخته است.
در مجموع، آمریکا و اسرائیل در جریان جنگ، هزاران حمله به خاک ایران انجام دادهاند. اهداف این حملات از مراکز سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و ناوهای دریایی تا کارخانههای تولید تسلیحات ایران را در بر میگیرد، اگرچه مراکز غیرنظامی متعدد از جمله دانشگاهها، کارخانههای تولید فولاد و پتروشیمی هم مورد هدف واقع شدند.
در اوایل اسفند پارسال، تحلیل «بلینگکت» با استفاده از تصاویر ماهوارهای و عکسها و ویدیوهای موجود نشان داد که مراکز پلیس نیز بهعنوان هدفی دیگر مورد حمله قرار گرفتهاند، بهطوری که دستکم ۱۵ کلانتری در تهران آسیب دیده یا تخریب شدهاند..
همچنین چند حمله به زیرساختهای انتظامی در شمال و غرب کشور شناسایی شده است؛ مناطقی که طبق نقشه منتشرشده توسط ارتش اسرائیل در ۱۱ فروردین امسال هدف قرار گرفتهاند.
در حساب رسمی وزارت امور خارجه اسرائیل در شبکه ایکس آمده است: «ما شرایطی را برای مردم شجاع ایران فراهم میکنیم تا سرنوشت خود را به دست بگیرند». این متن همراه با تصویری از یک کلانتری تخریبشده منتشر شد.
در مجموع، بیشتر حملاتی که «بلینگکت» بررسی کرده بر کلانتریها (۳۰ مورد) و مراکز فرماندهی یا ستادها (۲۹ مورد) متمرکز بوده است. همچنین مکانهایی مرتبط با بسیج (۹ مورد) که در سرکوب اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ نقش داشته، هدف قرار گرفتهاند. سایر اهداف شامل نیروهای ویژه (۳ مورد)، پلیس راهنمایی و رانندگی (۲ مورد) و پلیس دیپلماتیک (۲ مورد) بودهاند.
بلینگکت به دلیل محدودیت دسترسی به تصاویر ماهوارهای تجاری از ایران و کشورهای همسایه، در این گزارش برای تایید رویدادها از دادههای ماهوارهای سنتینل-۲، ویدیوها و عکسها استفاده کرده است. برخی از این موارد توسط تحلیلگران مستقل مکانیابی و توسط پژوهشگران «بلینگکت» تأیید شدهاند.
دادههای مکانی نیز با استفاده از منابع نقشهبرداری متنباز مانند ویکیمپیا، نقشه باز و نقشه گوگل تعیین شدهاند. در مواردی که تصاویر یا ویدیوها در دسترس بوده، موقعیتها با تحلیل مکانیابی و تصاویر ماهوارهای تایید شدهاند.
موضوع مقیاس
اسرائیل ویدیوهای متعددی از هدف قرار دادن پایگاهها و ایستهای بازرسی متعلق به بسیج منتشر کرده است. در اواسط اسفند، ارتش اسرائیل از کشته شدن غلامرضا سلیمانی، فرمانده این گروه، خبر داد.
علی واعظ، مدیر پروژه ایران در گروه بینالمللی بحران، به «بلینگکت» گفت هدف قرار دادن بسیج بخشی از راهبرد آمریکا و اسرائیل برای «تضعیف توان سرکوب» حکومت است. او افزود ایستگاههای پلیس به اندازه نیروهای ضد شورش یا مراکز بسیج در سرکوب دخیل نیستند و هدف قرار دادن آنها بیشتر برای جلوگیری از حفظ کنترل امنیت داخل کشور توسط جمهوری اسلامی است.
او همچنین تاکید کرد که این حملات، در کنار اهداف گستردهتر مانند کارخانههای صنعتی، بخشی از راهبرد اسرائیل به منظور «غیرقابل اداره کردن ایران برای حکومت فعلی یا هر نظامی که پس از آن بیاید» است.
با این حال، علی واعظ نسبت به اثرات کوتاهمدت این اقدامات تردید دارد و میگوید:
«اینجا مسئله مقیاس هم مهم است. ایران کشوری بسیار بزرگ است و حتی نابودی کامل ظرفیتهای سرکوب نیز ممکن است ماهها یا حتی سالها زمان ببرد.»
خطر تلفات غیرنظامی
طبق آمار رسمی ایران۳ هزار و ۳۷۵ نفر در کشور طی این جنگ جان خود را از دست دادهاند.
بسیاری از ایستگاههای نیروی انتظامی در مناطق شهری پرجمعیت، از جمله تهران، قرار دارند. این مراکز برای امور مختلفی مانند تمدید گواهینامه رانندگی توسط شهروندان مورد استفاده قرار میگیرند. به گفته علی واعظ، اگر این ساختمانها در ساعات کاری و نه در نیمهشب هدف قرار گیرند، خطر برای مردم بهمراتب بیشتر خواهد بود.
در گزارشی مشترک از سازمان ایروارز (مرکز حمایت از غیرنظامیان در درگیریها) و هرانا (فعالان حقوق بشر در ایران) که به بررسی نخستین ماه تلفات غیرنظامی پرداخته، به وخامت وضعیت بازداشتشدگان در زندانهای ایران—از جمله مراکز پلیس که هدف قرار گرفتهاند—اشاره شده است.
یکی از فعالان به هرانا گفت: «من به مدت ده روز در بازداشتگاه کلانتری ۱۴۸ همراه با چهار فعال دیگر بازداشت بودم. حالا به نظر میرسد چیزی جز ویرانه از آن باقی نمانده است. حتی نمیتوانم محل بازداشتگاه را تشخیص دهم. مدام به این فکر میکنم که چه بر سر افرادی آمد که هنگام حمله در آنجا نگهداری میشدند.»
تصاویر منتشرشده و مکانیابیشده توسط شایان سرداریزاده از شبکه بیبیسی نشان میدهد که کلانتری ۱۴۸ در پی حملهای در اواسط اسفند آسیب دیده است.
یکی از ایستگاههای پلیس تخریبشده که توسط «بلینگکت» در شهر مهاباد شناسایی شده، به ساختمان مجاور جمعیت هلال احمر ایران نیز آسیب وارد کرده است. به گزارش خبرگزاری تسنیم، یکی از کارکنان هلال احمر در این حمله زخمی شده است.
ایستگاه پلیس مجاور این ساختمان در هیچیک از سامانههای نقشهبرداری مشخص نشده، اما گزارشهایی وجود دارد مبنی بر اینکه «کلانتری ۱۱» در همان روز هدف قرار گرفته است.
اسرائیل همچنین ایستهای بازرسی متعلق به نیروهای بسیج را هدف قرار داده است.
بلینگکت دو مورد از حملات به این ایستهای بازرسی را بررسی کرده که در زمان عبور غیرنظامیان رخ داده است. در یکی از ویدیوها، حملهای به یک ایست بازرسی در حالی انجام میگیرد که پنج موتورسیکلت و یک خودرو در حال عبور هستند.
در ویدیوی دیگری که توسط ارتش اسرائیل منتشر شده، یک اتوبوس زردرنگ درست در کنار ایست بازرسی قرار دارد و همزمان با حمله در همان محل دیده میشود. مشخص نیست این اتوبوس چه تعداد سرنشین داشته یا آیا کسی در این حمله آسیب دیده است یا نه.
بر اساس دادههای پورتال مهمات متنباز، پهپادهای اسرائیلی بهطور معمول از بمبی موسوم به «میکهولیت» استفاده میکنند. یکی از انواع این بمب دارای ۸۹۰ گرم مواد منفجره است که میتواند تا شعاع ۱۰۴ متر ترکشهای خطرناک ایجاد کند.
وس جی برایانت، تحلیلگر امور دفاعی و امنیت ملی و از اعضای پیشین مرکز برتری حفاظت از غیرنظامیان در وزارت دفاع آمریکا، به «بلینگکت» گفت: «من گزارشهای مربوط به این حملات به بسیج و استفاده از بمب میکهولیت را بهویژه در مناطق شهری دنبال کردهام. این روش استاندارد ارتش اسرائیل است، استفاده از مهمات دقیق و گاهی با خسارت جانبی کمتر، اما به شکلی بیملاحظه که همچنان جمعیت غیرنظامی را در معرض خطر قرار میدهد.»
پرسشهایی درباره مشروعیت حقوقی
بر اساس حقوق بینالملل بشردوستانه، غیرنظامیان بهعنوان «افرادی که عضو نیروهای مسلح نیستند» تعریف میشوند. به گفته عادل حق، استاد حقوق در دانشگاه راتگرز و سردبیر اجرایی نشریه جاست سکیوریتی، ماموران پلیس نیز در این تعریف قرار میگیرند.
او به «بلینگکت» گفت: «بهطور کلی، پلیس غیرنظامی محسوب میشود و نمیتوان آنها را هدف قرار داد مگر آنکه بهطور مستقیم در درگیریها مشارکت داشته باشند.»
وس جی برایانت، تحلیلگر امنیت ملی، نیز با این نظر موافق است و افزود که هدف قرار دادن پلیس از نظر حقوقی قابل توجیه نیست.
در مقابل، ارتش اسرائیل در ایمیلی به «بلینگکت» اعلام کرد که پلیس بخشی از ساختار امنیت داخلی ایران است که طبق قوانین داخلی این کشور جزو نیروهای مسلح محسوب میشود. این نهاد تأکید کرده است که در هر حمله، اقدامات لازم برای کاهش آسیبهای احتمالی به غیرنظامیان و اموال غیرنظامی تا حد امکان انجام میشود.
علی واعظ، مدیر پروژه ایران در گروه بینالمللی بحران، در اینباره گفت: «پلیس بخشی از نیروهای مسلح کشور محسوب میشود. با این منطق، هر چیزی که پرچم داشته باشد میتواند هدف مشروع تلقی شود.»
با وجود اینکه بسیج یک گروه شبهنظامی است، عادل حق تأکید کرد هرگونه حمله به آن باید با رعایت تدابیری برای کاهش آسیب به غیرنظامیان همراه باشد.
او گفت: «از آنجا که درگیریها تقریبا بهطور کامل شامل بمباران هوایی است، مزیت نظامی مستقیم و مشخصی که از حمله به اعضای بسیج بهدست میآید بسیار محدود است؛ بنابراین هرگونه آسیب قابل توجه به غیرنظامیان اطراف، نامتناسب و غیرقانونی خواهد بود.»
در پاسخ به پرسش درباره احتمال تلفات غیرنظامی در حملات به ایستهای بازرسی، ارتش اسرائیل اعلام کرد که از آنجا که بسیج زیرمجموعه سپاه پاسداران است و بخشی از نیروهای مسلح محسوب میشود، هدفی مشروع به شمار میرود.
این نهاد همچنین تأکید کرد که در این حملات از مهمات دقیق و ابزارهای نظارتی استفاده شده تا آسیبهای احتمالی به حداقل برسد.
در پایان، «بلینگکت» از فرماندهی مرکزی ایالات متحده پرسیده است که آیا آمریکا در حملات به ایستگاههای پلیس نقشی داشته است یا خیر، اما تا زمان انتشار این گزارش پاسخی رسمی دریافت نشده است.
