سازمان عفو بینالملل که مقر آن در لندن است در گزارش «احکام مرگ و اعدامهای سال ۲۰۲۵» از افزایش چشمگیر استفاده از این مجازات در ایران خبر داده است.
بر اساس این گزارش، جمهوری اسلامی ایران در سال ۲۰۲۵ رکورد اعدامها از سال ۱۹۸۱ را با ثبت ۲۱۵۹ اعدام شکسته است. گاهشمار این سازمان نشان میدهد که روند اعدامها در تابستان گذشته به اوج خود رسیده است.
علاوه بر تداوم اعدام معترضان حاضر در اعتراضات موسوم به «زن،زندگی،آزادی»، نزدیک به نیمی از این اعدامها به جرایم مواد مخدر مربوط میشود و البته اقلیتهای قومی (بهویژه بلوچها و افغانها) بهطور نامتناسب اعدام شدهاند.
این گزارش ضمن اشاره به اعدام محمدرضا شیخزاده که در زمان ارتکاب جرم کمتر از ۱۸ سال داشته از اعدام دو متهم دیگر به همین منوال حبر داده که هویتشان برای این سازمان احراز نشده و درباره حضور افراد دیگری با همین وضعیت در فهرست اعدامها ابراز نگرانی کرده است.
این سازمان اعدام را ابزاری در دست جمهوری اسلامی دانسته که با استفاده از احکام دادگاههای انقلاب و اعترافهای تحت شکنجه، از آن برای سرکوب سیاسی و کنترل امنیتی استفاده میشود.
جمهوری اسلامی ایران در حالی در این گزارش نامش برجستهتر شده که برخی از کشورهای منطقه مانند لبنان در مسیر لغو مجازات مرگ گام برداشتهاند و یا عراق با اصلاحاتی قضایی در مواردی اجرای اعدام را متوقف و یا محدود کرده است تا جایی که در سال گذشته این رقم به ۷۹ نفر کاهش پیدا کرد.
در کنار ایران، عربستان سعودی با ۳۵۶ اعدام ایستاده که بیش از ۶۰ درصد آن مربوط به جرایم مواد مخدر است و بخش زیادی از این اعدامها شامل اتباع خارجی میشود. استفاده از این مجازات برای معترضان سیاسی و اقلیت شیعه در کنار برخی احکام اعدام مربوط به افراد زیر ۱۸ سال، تا حدودی وضعیت عربستان سعودی را به جمهوری اسلامی ایران نزدیک میکند.
در عین حال اجرای احکام اعدام در کویت با تصویب قانونی جدید که دامنه اعدام در جرایم مواد مخدر را گستردهتر و در برخی موارد «الزامی» کرده دو برابر شده است.
یمن هم شاهد ۵۱ مورد اعدام بوده است. جدا از مسئله مواد مخدر و قتل، شبه نظامیان حوثی مورد حمایت جمهوری اسلامی احکام اعدام گستردهای را برای اتهامهای سیاسی و امنیتی صادر کردهاند که به گزارش عفو بینالملل، برخی احکام شامل «اتهامهای بسیار مبهم یا غیر بینالمللی» است.
گزارش سالانه مجازات اعدام ۲۰۲۵ عفو بینالملل از حرکت جهان به سمت کاهش و لغو مجازات اعدام خبر میدهد، اما درباره خاورمیانه و شمال آفریقا، با نگاهی به وضعیت ایران و عربستان سعودی از سیری صعودی حکایت میکند.
