مقامات ارشد ایالات متحده و پاکستان روز شنبه دوم خرداد از پیشرفت در مذاکرات با ایران برای دستیابی به پیشنویس توافقی جهت پایان دادن به جنگ در خاورمیانه خبر دادند؛ این در حالی است که ایران میگوید همچنان اختلافات میان طرفین پابرجا است.
به گزارش شبکه خبری الجزیره، ارتش پاکستان در بیانیهای اعلام کرد که عاصم منیر، فرمانده ارتش این کشور، روز شنبه به سفر کوتاه اما «بسیار سازنده» خود به ایران پایان داد که طی آن، پیشرفتهای دلگرمکنندهای در جهت دستیابی به یک تفاهم نهایی حاصل شده است.
منیر روز جمعه وارد تهران شد و با مقامات عالیرتبه ایران، از جمله عباس عراقچی، وزیر خارجه، گفتوگو کرد. بر اساس یادداشتی که در کانال تلگرام عراقچی منتشر شده است، دو طرف درباره آخرین تلاشهای دیپلماتیک و ابتکار عملها برای جلوگیری از تشدید تنش به تبادل نظر پرداختند.
این تحولات در حالی صورت میگیرد که نمایندگی ایران در سازمان ملل، واشینگتن را به «زیادهخواهیهایی» متهم کرده که مذاکرات صلح را به سمت فروپاشی سوق میدهد. همزمان، گزارشهایی منتشر شده مبنی بر اینکه دولت دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، خود را برای حملاتی به ایران در صورت شکست مذاکرات آماده میکند.
به گزارش تلویزیون دولتی ایران، محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس و مذاکرهکننده ارشد ایران، روز شنبه در تهران به عاصم منیر گفت که ایالات متحده طرف صادقی در مذاکرات برای پایان دادن به جنگ نیست و ایران از حقوق ملی خود کوتاه نخواهد آمد.
قالیباف اظهار داشت که ایران «حقوق مشروع» خود را هم در میدان نبرد و هم از طریق دیپلماسی دنبال خواهد کرد، اما افزود که نمیتوان به «طرفی که به هیچ وجه صداقت ندارد» اعتماد کرد؛ ادعایی که تهران پیش از این نیز چندین بار تکرار کرده است.
از سویی اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه ایران، روز شنبه اعلام کرد که تهران در مراحل پایانی تدوین چارچوب توافقی برای پایان دادن به جنگ با آمریکا قرار دارد.
او به خبرگزاری صداوسیما گفت: «ظرف یک دوره منطقی ۳۰ تا ۶۰ روزه، جزئیات این بندها مورد بحث قرار خواهد گرفت و در نهایت یک توافق نهایی منعقد خواهد شد. ما در حال حاضر در فرآیند نهایی کردن این تفاهمنامهها هستیم.»
با این حال، بقایی اشاره کرد که سفر منیر به این معنا نیست که «ما به یک نقطه عطف یا وضعیت تعیینکننده رسیدهایم» و افزود که اختلافات «عمیق و قابلتوجهی» همچنان باقی است.
تلاش دیپلماتیک چندجانبه
دونالد ترامپ روز جمعه اعلام کرد که در مراسم عروسی پسرش شرکت نخواهد کرد و به دلیل «شرایط مربوط به دولت» در واشینگتن خواهد ماند؛ موضوعی که به گمانهزنیها درباره ورود وضعیت به مرحلهای حساس دامن زد. رئیسجمهور آمریکا مذاکرات این هفته را در «مرز» میان حملات مجدد یا توافقی برای پایان دادن به جنگ توصیف کرد.
مارکو روبیو، وزیر خارجه ایالات متحده، روز شنبه در جریان سفر خود به دهلینو در هند، لحن خوشبینانهای داشت و به خبرنگاران گفت که «برخی پیشرفتها» در گفتوگوها حاصل شده است و افزود: «حتی همین حالا که با شما صحبت میکنم، کارهایی در حال انجام است.»
روبیو گفت: «این احتمال وجود دارد که اواخر امروز، فردا یا چند روز آینده، حرفی برای گفتن داشته باشیم.»
گزارش الجزیره میگوید که سفر ارتشبد عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان به تهران، خود نشانهای از پیشرفت چشمگیر در مذاکرات است و اگرچه شاید توافق خیلی هم قریبالوقوع نباشد، اما آنچه شاهد هستیم، تلاش دیپلماتیکی چندجانبه است و طرفین در حال تلاش برای پر کردن شکافها هستند.
الجزیره میافزاید که عراقچی با همتایان ترکیهای، عراقی، قطری و عمانی خود و همچنین با آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، نیز در این زمینه تماسهای تلفنی داشته است.
هرمز؛ «بزرگترین اهرم فشار ایران»
شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان و اسحاق دار، وزیر امور خارجه این کشور که نقش مهمی در میانجیگری میان طرفهای درگیر ایفا کردهاند، برای دیداری چهار روزه به چین، بزرگترین شریک تجاری ایران، سفر کردند تا تلاشها برای حل بحران جاری را مورد بحث و بررسی قرار دهند.
این جنگ منطقهای که به دلیل بستهشدن مداوم تنگه هرمز بر اقتصاد جهانی تأثیر گذاشته است، با حملات مشترک آمریکا و اسرائیل به ایران در ۹ اسفند آغاز شد.
هفتهها مذاکره پس از آتشبس از جمله گفتگوهای تاریخی و رو در رو در اسلامآباد، هنوز به یک راهکار دائمی یا بازگشایی کامل تنگه منجر نشده و باعث تشدید بحران تأمین نفت شده است.
بر اساس گزارش خبرگزاری نیمهرسمی فارس، نیروی دریایی سپاه پاسداران روز شنبه اعلام کرد که طی شبانهروز گذشته دستکم ۲۵ کشتی از تنگه هرمز عبور کردهاند.
بیانیه سپاه میگوید که در ۲۴ ساعت گذشته، ۲۵ فروند کشتی شامل نفتکشها، کشتیهای کانتینربر و سایر شناورهای تجاری، پس از کسب مجوز با هماهنگی و تأمین امنیت نیروی دریایی سپاه از تنگه هرمز عبور کردند.
به نوشته الجزیره، تا این لحظه، تنگه هرمز بزرگترین اهرم فشار ایران است و حتی اگر توافقی هم با جامعه بینالمللی حاصل نشود، ایرانیها مدعی کنترل دوفاکتو (عملی) بر تنگه هرمز هستند.
