Tag: انقلاب ۵۷

مدل انقلاب برینتون هفت مرحله دارد: نظم «عادی»، نقد روشنفکران، نارضایتی فراگیر، انتقال قدرت، جنگ داخلی، دوران ترور، و سرانجام واکنش ترمیدوری؛ یعنی بازگشت خسته و محتاطانه به نوعی عادی بودن. این نوشته قصد ندارد برینتون را از نو تعریف کند. می‌خواهد این نقشه قدیمی را روی میز بگذارد و بپرسد: جمهوری اسلامی امروز کجای این نقشه ایستاده است؟ و مهم‌تر از آن، ما کجا ایستاده‌ایم؟

مائو و لنین تکلیف خود را می‌دانستند: هدفشان تسخیر دولت و استقرار سوسیالیسم بود و طبقه و فرهنگ بورژوایی تا ابد دشمن باقی می‌ماند. جنگ‌طلبان ایرانی مدعی هستند که پس از براندازی ناگهان از حالت پارتیزانی به یک دولت توسعه‌گرای ملی‌گرا و عادی بدل می‌شوند. غافل از اینکه شکافی که شما در پیکر ملت به وجود می‌آورید، در غیاب دولت فعلی به تعارضی خونین‌تر بدل خواهد شد.

تاریخ معاصر ایران نشان می‌دهد که میانه‌روی معمولا در دوران هیجان، انقلاب، جنگ، سرکوبی‌های خونین، کشتار و بحران عقب می‌نشیند، اما در دوره‌های بازسازی و آینده‌نگری دوباره به صحنه بازمی‌گردد. این الگو بارها در یک قرن گذشته تکرار شده است. پرسش مهم‌ این است که آیا نیروهای میانه‌رو می‌توانند خود را بازسازی کنند؟

آینده ایران به صورت طبیعی باید شریعتمداری را رها کند و به سوی قانون و نظام حقوق‌بنیاد سکولار برود. اما دخالت خارجی می‌تواند این روند طبیعی را به هم بزند و تحمیل و اجبار و نظامی دست‌نشانده را حاکم کند که دوباره تکاپوی طبیعی جامعه را به تعویق بیندازد.