وبسایت شورای آتلانتیک در مقالهای به قلم راب مکایر، سفیر پیشین بریتانیا در ایران، به پیامدهای اجرای مکانیسم ماشه و بازگشت تحریمهای شورای امنیت علیه ایران پرداخته و هشدار داده است که این اقدام امید دستیابی به هر گونه توافق هستهای را از بین میبرد و تنها گزینه نظامی را باقی میگذارد.
شورای امنیت سازمان ملل متحد روز جمعه با رد پیشنویس قطعنامهای که مانع اعمال مجدد تحریمها علیه ایران میشد، راه را برای اجرای مکانیسم ماشه هموار کرد، مکانیسمی که بریتانیا، فرانسه و آلمان به عنوان سه کشور اروپایی عضو برجام روند آن را از مدتی قبل آغاز کرده بودند.
راب مکایر که از موضع یک دیپلمات غربی به این رخداد نگاه کرده در مقاله خود با سیاستگذاران در لندن، پاریس و برلین همذاتپنداری کرده و تاکید داشته که آنها هرگز نمیخواستند در این موقعیت قرار بگیرند بلکه با نزدیک شدن به ضربالاجل اجرای مکانیسم ماشه، گزینه دیگری برایشان باقی نمانده است.
با این حال سفیر پیشین بریتانیا در ایران رویکردی انتقادی به این تصمیم سه کشور اروپایی داشته و گفته وجه کنایی ماجرا این است که برعکس، اکنون برای جامعه جهانی بهترین زمان برای مذاکره بر سر یک توافق پایدار تازه با ایران است.
به گفته این دیپلمات، اجرای مکانیسم ماشه خطر آن را به دنبال دارد که طرفین به سمت تقابلهای شدیدتر بیحاصلی میل پیدا کنند؛ همچنین او یادآور شده که «اختلافات شدیدی میان رهبری ایران بر سر طراحی یک استراتژی یک آینده وجود دارد» و حالا «این اقدام کار را برای کسانی که خواهان مذاکره و امتیازدهی در برابر رفع تحریمها هستند دشوارتر میکند.»
راب مکایر در عین حال ایالات متحده را هم هدف انتقاد خود قرار داده و سیاستهای آن را مسبب تیره شدن چشماندازها برای مذاکرات مجدد دانسته است. به نوشته او، کاخ سفید اساسا «علاقهای برای ورود به مذاکرات صبورانه و دقیق که لازمه توافقی جدید است نشان نداده و بهجای آن، مواضع حداکثری اتخاذ کرده که عملا شبیه به درخواست تسلیم شدن کامل است؛ چیزی که تهران به سختی میپذیرد».
سفیر پیشین بریتانیا در ایران سپس این پرسش را به میان کشیده که در صورت عدم دستیابی به توافق با ایران چه گزینه دیگری به جز راهحل نظامی برای رفع آنچه «تهدید غنیسازی اورانیوم» توسط جمهوری اسلامی خوانده است، وجود دارد؟
او سپس هشدار داده که تنها یک حمله به تاسیسات هستهای ایران، هر چقدر هم که مؤثر باشد، مانع آن نمیشود که ایران توان خود را بازسازی کند؛ بنابراین گزینه نظامی به معنای «جنگ بیپایان» اسرائیل با ایران خواهد بود که ایالات متحده هم از آن پشتیبانی خواهد کرد، یعنی همان چیزی که دونالد ترامپ با شعار علیه آن در انتخابات ریاست جمهوری پیروز شد و به کاخ سفید رسید.
راب مکایر این گمانهزنی را هم مورد توجه خود قرار داده که ممکن است حکومت ایران با فشار و جنگ سرنگون شود و حکومت بعدی ایران برنامههای هستهای و موشکی و حمایت از نیروهای نیابتی منطقهای را کنار بگذارد. اما به گفته او «این بیشتر شبیه سیاستگذاری بر پایه خیالپردازی است».
او نوشته است: «رژیم [جمهوری اسلامی] بهخوبی میداند که مشروعیت و حمایت مردمیاش را از دست داده است؛ نشانه آن هم سطح بیسابقه مخالفت با ایدئولوژی سختگیرانه رهبر جمهوری اسلامی حتی درون ساختار قدرت است. با این حال، با فروپاشی ناگهانی [حکومت] یا سپاه پاسداران قدرت را قبضه میکند یا احتمالا کشور به سمت جنگ داخلی سوق داده میشود و ابعاد بحرانی که با وقوع جنگ داخلی در ایران گریبان منطقه را خواهد گرفت، به سختی قابل تصور است.»
سفیر پیشین بریتانیا در ایران در نهایت نتیجه گرفته که غرب باید بپذیرد «کمضررترین گزینه همان روند طاقتفرسای مذاکره بر سر توافقی تازه است؛ توافقی که تهدید نظامی شدن برنامه هستهای ایران را برای همیشه رفع کند و در مقابل، تحریمها کاهش یابد.»
به نوشته او، برخلاف سال ۲۰۱۵ و مذاکرات برجام،چنین مذاکراتی باید شامل سیاستهای منطقهای ایران نیز بشود و کشورهای منطقه را وارد این گفتوگو کند.
این دیپلمات غربی تاکید کرده از آنجا که پدافند هوایی و تأسیسات هستهای ایران در جریان «جنگ دوازده روزه» با اسرائیل، بهشدت آسیب دیده و «جبهه مقاومت» بهعنوان «بازوی دفاعی ایران در سوریه، لبنان و غزه نیز به همان اندازه ضربه خورده است»، ایران حتما از مداکره استقبال میکند و باید از این فرصت استفاده کرد.
راب مکایر همچنین عضو کمیته مشورتی «پروژه راهبرد ایران» در اندیشکده شورای آتلانتیک در ایالات متحده است.
