علاقه و رویکرد سیاسی اقتدارگرایانه دونالد ترامپ را نه تنها در رفتارهایش، که حتی میتوان آنرا در چینش وسایل و تزئینات اتاق بیضی کاخ سفید هم دید و شاید این نوع چیدمان دکوراسیون اتاق کار ترامپ در روزهایی که معترضان در چندین شهر آمریکا با شعار «نه به پادشاهی» به خیابانها آمدهاند، بیش از هر زمان دیگری به چشم بخورد.
رسانههای آمریکا و اروپا پیشتر بارها درباره دکوراسیون تازه این اتاق گزارش دادهاند. در یکی از گزارشهای اخیر روزنامه گاردین که به تازگی منتشر شده، آمده است که تنها هفت ماه پس از ورود مجدد ترامپ به کاخ سفید، دفتری که مرکز و نماد قدرت در آمریکاست چنان تغییر چهره داده که بیش از آنکه یادآور نهاد ریاستجمهوری باشد، به تالاری سلطنتی شباهت دارد، جایی که همه چیز طلایی است.
از املاک شخصی تا مرکز قدرت
رئیسجمهور آمریکا، با توجه به سابقهاش در حوزه املاک و هتلداری، آنچه را خود «سلیقه ترامپی» مینامد، بر فضای اتاق بیضی اعمال کرده است. حاصل این «سلیقه» دیوارهایی است پوشیده از قابهای طلایی، گچبریهایی با درخشش زرد، و اشیایی که برقشان چشم را میزند.
ردیف جامها و گلدانهای زراندود روی طاقچه، قابهای طلایی پرتره رؤسای جمهور پیشین، و آینههای بزرگ دو سوی شومینه تنها بخشی از دکور تازهایست که در ماههای اخیر خبرساز شده است. حتی مجسمههای کوچک فرشتهگون حکشده در قاب درها هم با لایهای از رنگ طلا پوشانده شدهاند.
ترامپ در گفتوگویی با شبکهای تلویزیونی گفته بود که اتاق «به کمی زندگی نیاز دارد» و افزوده بود که «سخت است رنگ طلا را طوری درآوری که واقعا مثل طلا به نظر برسد.» این دشواری ظاهرا او را از ادامه کار بازنداشت تا چندی بعد، در هر گوشه از دفتر قطعهای طلایی دیده شود، از سقف و دیوار گرفته تا درگاهها و حتی دستگیرهها.
یکی از مقامهای کاخ سفید گفته بود که تمام این تزئینات «از بالاترین کیفیت» بوده و هزینه آن را شخص رئیسجمهور پرداخته است. ترامپ حتی نجار سالخوردهای را با هواپیمای اختصاصی خود از فلوریدا به واشینگتن آورد تا همان تزئینات طلاییای را که برای عمارت شخصیاش ساخته بود، در کاخ سفید هم تکرار کند.
دوزخی زراندود
لحن و انتقاد از رفتار سیاسی و به طبع آن، از دکوراسیون اتاق کار ترامپ در روزنامه نیویورکتایمز بسیار تندتر هم بود. نویسنده در مقالهای از مجموعه «مطالعات بصری» بازسازی دفتر را «دوزخی زراندود به سبک روکوکو» نامید و نوشت: «اگر وضع ظاهری یک رهبر سیاسی، بازتابی از وضعیت کشور باشد، باید گفت آمریکا در طلای کاذب غرق شده است.»
در این گزارش آمده است که زنجیرهای از نقشونگارهای طلایی دور تا دور سقف اتاق کشیده شده و حتی دستگیرههای در چنان صیقل داده شدهاند که مهر ریاستجمهوری حکشده بر آنها برق میزند. دوازده پرتره از رؤسای جمهور پیشین با قابهای طلایی دیوارها را از کف تا سقف پوشاندهاند و بیرون اتاق نیز تصویری از چهره خود ترامپ بر صفحه نخست روزنامهای زردرنگ قرار دارد.
غریبترین افزودهها اما دو آینه بزرگ طلایی در دو سوی شومینهاند. نویسنده یادآور میشود که وقتی روبهروی یکی از آنها بایستی، تصویرت در کنار چهرههای رؤسای جمهور پیشین منعکس میشود؛ تصویری از میل مردی که خود را در ردیف «بزرگان تاریخ» میبیند.
زیباییشناسی استبداد
در تحلیل رسانهها، این سبک نه فقط تجملی و پر زرق و برق، بلکه نشانهای سیاسی از میل به اقتدار است. منتقدی انگلیسی سالها پیش سبک زیباییشناسی ترامپ را « دیکتاتور شیکِ» نامیده و پنتهاوس او را با کاخهای معمر قذافی مقایسه کرد. بسیاری از گزارشها نیز ریشه الهام ترامپ را در کاخ ورسای، تالار آینهها و معماری قدرت مطلقه فرانسه جستوجو کردهاند.
در گزارشی که در روزنامه گاردین منتشر شد، اما روی دیگر ماجرا هم آمده و این نوع چینش بسیار سطحی و مبتذل دانسته شده است. بر اساس این گزارش، برخی از تزئینات دیواری اتاق بیضی شباهت عجیبی به کالاهای ارزانقیمت فروشگاههای اینترنتی چینی دارد؛ نشانهای از آمیزش طلا و تقلید، شکوه و سطحیگرایی، چیزی که هیچ شباهتی به «دفتر طلایی برای دوران طلایی» توصیفشده توسط سخنگوی کاخ سفید ندارد.
از فرش عدالت تا تالار طلا
اما این نخستین بار نیست که یکی از ساکنان کاخ سفید دکور تزئینات دفتر خود را تغییر میدهد؛ هر رئیسجمهور معمولا فرش، مبلمان و آثار هنری مورد علاقهاش را به دفتر میآورد. بااینحال، شاید هیچکس تا این اندازه «زیباییشناسی خانه شخصیاش» را به قلب سیاست آمریکا منتقل نکرده باشد.
باراک اوباما در پاسخ به پرسشی دربارهی مهمترین شیء در دفتر بیضی گفته بود فرشی که زیر پایش پهن شده برایش بیشترین معنا را دارد، فرشی دستباف که جملهای از مارتین لوتر کینگ بر حاشیهاش نقش بسته بود:«کمانِ جهانِ اخلاقیات سخت و محکم است، اما به سوی عدالت خم میشود.»
اما آن فرش، در نخستین هفتههای ورود ترامپ کنار گذاشته شد و جایش را به قالیای با درخشش طلایی داد. تضادی که حالا، در میانه اعتراضات خیابانی، به استعارهای از سرنوشت امروز آمریکا بدل شده است: کشوری میان جمهوریت و نمایش تاج و تخت.
