نشریه اکونومیست در یادداشتی تحلیلی به موانع بازسازی غزه پس از دو سال حملات ویرانگر اسرائیل و در سایه آتشبس شکنندهای که هر روز نقض میشود پرداخته و اصطلاح «زامبی» را درباره این آتشبس بهکار برده است، تعبیری از چیزی که عملا مرده، اما همچنان حرکت میکند و در وضعیتی ناپایدار و غیرطبیعی ادامه مسیر میدهد.
این یادداشت تاکید میکند که وضعیت ناامیدی در غزه دائمی شده و هیچ یک از طرحهای کلان بازسازی این منطقه شانس موفقیت ندارند.
به نوشته اکونومیست، این بنبست نه تنها ریشه در موانع سیاسی و مالی دارد، بلکه با یک خطر فیزیکی مهلک و طولانیمدت به نام مهمات منفجرنشده مدفون در زیر حجم عظیم آوارها تشدید شده است.
اکونومیست مینویسد حجم خسارات در نوار غزه بیسابقه است؛ بیش از ۳۲۰ هزار واحد مسکونی تخریب یا آسیب دیده که ۱۸ برابر جنگهای پیشین است، و این فاجعه ۶۰ درصد از جمعیت، یعنی حدود ۱.۲ میلیون نفر را بیخانمان کرده است. علاوه بر این، ۸۵ درصد کسبوکارها، بخشهای وسیعی از زیرساختهای حیاتی و ۷۷ درصد جادهها نابود شدهاند.
حجم خسارات در نوار غزه بیسابقه است؛ بیش از ۳۲۰ هزار واحد مسکونی تخریب یا آسیب دیده که ۱۸ برابر جنگهای پیشین است. علاوه بر این، ۸۵ درصد کسبوکارها، بخشهای وسیعی از زیرساختهای حیاتی و ۷۷ درصد جادهها نابود شدهاند
در چنین شرایط اضطراری، جدیترین طرح برای بازسازی، ابتکار پرهزینه مصر است که به دلیل نیاز به خلع سلاح حماس به طور کامل متوقف شده است. کشورهای کمککننده و توسعهدهندگان بینالمللی شرط تامین مالی ۵۳ تا ۷۰ میلیارد دلاری را پایان واقعی جنگ و استقرار یک نیروی حافظ صلح برای خلع سلاح حماس اعلام کردهاند، اما حماس سرسختانه با این امر مخالفت میکند و هیچ کشور عربی نیز تمایلی به اعزام نیرو برای این مأموریت نشان نداده است. در نتیجه، یک توسعهدهنده بزرگ در خلیج فارس به مقامات غربی اعلام کرده که امیدی به بازگشت سرمایه نمیبیند و وارد طرح نخواهد شد.
در مقابل، طرح جایگزین آمریکایی-اسرائیلی برای ساخت شهرکهای ماژولار در بخش تحت کنترل اسرائیل (منطقه «خط زرد») نیز با مخالفت شدید کشورهای عربی روبرو شده است. اکونومیست تاکید میکند که این طرح شبیه ابتکارات شکستخوردهای است که در سایر جنگها، مانند ویتنام و افغانستان، امتحان شده است. کشورهای عربی نگراناند که این طرح به تبدیل شدن «خط زرد» به یک مرز دائمی و تجزیه غزه منجر شود، و مقامات قاهره نیز نگران جابجایی اجباری فلسطینیها به سمت مصر هستند.
به موازات این بنبست سیاسی، نشریه اکونومیست اشاره میکند که خطر پنهان و طولانیمدت مهمات منفجرنشده، سرنوشت غزه را تهدید میکند. دفتر رسانهای حماس تخمین میزند که بیش از ۷ هزار تُن مهمات منفجرنشده در این باریکه وجود دارد که احتمالا غلظت آن در هر متر مربع، از هر جای دیگری در جهان بیشتر است. هزاران بمب بزرگ (تا وزن ۹۰۰ کیلوگرم)، که برخی با چاشنی تاخیری هستند، در زیر ساختمانها مدفوناند و مهمات کوچکتر در میان آوارها پنهان شدهاند. این شرایط، یک خطر جدی و دائمی برای غیرنظامیان، بهویژه کودکانی که ممکن است این مواد منفجره را با اسباببازی اشتباه بگیرند، ایجاد کرده است.
هزاران بمب بزرگ (تا وزن ۹۰۰ کیلوگرم)، که برخی با چاشنی تاخیری هستند، در زیر ساختمانها مدفوناند. این شرایط، یک خطر جدی و دائمی برای غیرنظامیان، بهویژه کودکانی که ممکن است این مواد منفجره را با اسباببازی اشتباه بگیرند، ایجاد کرده است.
اکونومیست گزارش میدهد که پاکسازی این مهمات کاری طولانی، پرهزینه و خطرناک است، اما اسرائیل محدودیتهای شدیدی برای ورود متخصصان بینالمللی و تجهیزات لازم برای خنثیسازی (که در لیست اقلام ممنوعه با کاربرد دوگانه قرار دارند) اعمال میکند. در همین حال، در شرایطی که نیروهای سازمان ملل تنها میتوانند محل مهمات را علامتگذاری کنند، حماس به استفاده از این مهمات منفجرنشده ادامه میدهد و آنها را برای ساخت مجدد سلاح و ادامه نبرد، بازیافت میکند.
در پایان، گزارش اکونومیست معتقد است که جهان ممکن است سقوط بازار سهام آمریکا را پیشبینی کند، اما برای مواجهه با عواقب پیچیده و چندوجهی آن آمادگی ندارد. در وضعیت غزه نیز، این بحران نشان میدهد که در شرایط فعلی، تلاشها برای بازسازی به «بازتوانی» حداقلی تقلیل یافته و ساکنان آن نه تنها با یک بحران انسانی و سیاسی، بلکه با یک خطر فیزیکی مهلک که روند بازسازی را فلج کرده، روبرو هستند و ناامیدی دائمی شده است.
