با سخنان دوپهلوی روز شنبه دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، بهنظر میآید که ونزوئلا بیش از هر زمان دیگری در معرض حمله احتمالی ارتش آمریکا قرار گرفته باشد.
ترامپ در این روز گفت که تصمیم خود را درباره عملیات نظامی احتمالی در ونزوئلا گرفته است، امری که یادآور روش حرف زدن و تهدیدات او در رابطه با تاسیسات هستهای ایران بود که در نهایت به حمله نظامی منجر شد.
شبکه خبری الجزیره در گزارشی تلاش کرده آمادگی ونزوئلا و دولت نیکلاس مادورو برای مقابله با حمله احتمالی آمریکا را بسنجد.
این گزارش در همان آغاز خاطرنشان میسازد که ارتش ونزوئلا احتمالا توان مقابله با تهاجم آمریکا را ندارد، اما این همه ماجرا نیست، چرا که کارشناسان میگویند مادورو گزینههای دیگری هم در اختیار دارد.
گزارش الجزیره به اطلاعیه روز سهشنبه دولت ونزوئلا اشاره دارد که از «استقرار گسترده» نیروهای خود در سراسر کشور خبر داده و آن را واکنشی به افزایش حضور نیروهای دریایی ایالات متحده در سواحل ونزوئلا عنوان کرده بود.
روز پنجشنبه نیز وزیر جنگ آمریکا از آغاز عملیاتی به نام «نیزه جنوبی» سخن گفت که به گفته او، هدفش مقابله با «تروریستهای مواد مخدر» در نیمکره غربی است.
این تحولات زنگ خطر را در کاراکاس را به صدا درآورده، جایی که مقامات ونزوئلایی نگراناند آمریکا از این عملیاتها به عنوان بهانهای برای برکناری نیکلاس مادورو از قدرت استفاده کند.
ایوان گیل، وزیر امور خارجه ونزوئلا، هشدار داد: «به امپراتوری آمریکا میگوییم که دست از پا خطا نکند. ما آمادهایم.»
اما آیا ونزوئلا واقعا برای حمله آمریکا آماده است؟ تواناییهای نظامی این کشور چقدر است؟ و چه محاسباتی پشت تصمیمات دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، و مادورو وجود دارد؟
در هفتههای اخیر چه اتفاقی افتاده است؟
الجزیره سپس زمینهای از ماجرا برای درک تنشهای فزاینده میان واشنگتن و کاراکاس طی هفتههای اخیر ارائه میدهد. دولت ترامپ چندین قایق را در دریای کارائیب و اخیرا در اقیانوس آرام هدف قرار داده و مدعی شده که این قایقها حامل افرادی بودهاند که مواد مخدر به آمریکا قاچاق میکردند.
مقامات آمریکایی گفتهاند که این هفته بیستمین حمله انجام شده است. در مجموع، حدود ۸۰ نفر کشته شدهاند.
با این حال، دولت ترامپ هیچ مدرکی برای اثبات ادعای خود مبنی بر اینکه این قایقها حامل مواد مخدر یا قاچاقچی بودهاند یا حتی به سمت آمریکا حرکت میکردهاند، ارائه نکرده است. همچنین هیچ توجیه حقوقی برای این اقدامات ارائه نشده،و از این رو بسیاری از کارشناسان آن را ناقض قوانین بینالمللی میدانند.
در مرکز همه اتهامات، این ادعا قرار دارد که مادورو با همکاری کارتلهای مواد مخدر، قاچاق مواد به آمریکا را هدایت میکند.
در همین حال، آمریکا گروه ناو هواپیمابر «یواساس جرالد آر فورد» را به آبهای کارائیب و آمریکای لاتین اعزام کرده است؛ یک گروه قدرتمند دریایی که حول شکل گرفته است.
ناو فورد، یک ابرناو هستهای با فناوری پیشرفته است که همراه با ناوشکنهای موشکانداز و کشتیهای پشتیبانی حرکت میکند و بیش از ۴ هزار پرسنل و دهها هواپیمای تاکتیکی آماده عملیات سریع دارد.
با گسترش حضور نظامی آمریکا در منطقه، تحلیلگران میگویند اهداف اعلامشده این ماموریت گستردهتر شده و ممکن است با تواناییهای نیروهای اعزامی همراستا نباشد.
مارک کانسیان، مشاور ارشد در برنامه دفاع و امنیت مرکز مطالعات استراتژیک و بینالمللی، روز جمعه در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «دولت اعلام کرده که هدف از این استقرار، توقف جریان مواد مخدر به آمریکاست و همچنین تضعیف کارتلها، اما با گذشت زمان، هدف آمریکا به کارزاری علیه رژیم مادورو تغییر یافته است.»
او افزود که ناو فورد برای عملیات ضد مواد مخدر مناسب نیست: «فورد برای عملیات مقابله با مواد مخدر مناسب نیست… این ناو برای حمله به دشمنان در دریا یا خشکی طراحی شده است.»
بیشتر بخوانید:
وزیر جنگ آمریکا آغاز عملیات «نیزه جنوب» را اعلام کرد؛ سایه جنگ بر ونزوئلا
ناوهای جنگی آمریکا در سواحل ونزوئلا برای مقابله با موادمخدر نیستند
تایید ترامپ بر عملیات مخفی سیآیای در ونزوئلا؛ آیا حمله زمینی رخ خواهد داد؟
نیویورکتایمز: ترامپ به سیآیای مجوز عملیات مخفی در ونزوئلا داده است
آیا ونزوئلا برای حمله آماده است؟
دولت ونزوئلا روز سهشنبه از «بسیج گسترده» نیروهای نظامی و غیرنظامی برای آمادگی در برابر هر گونه اقدام احتمالی آمریکا خبر داد.
ولادیمیر پادرینو لوپز، وزیر دفاع ونزوئلا، اعلام کرد که کشور وارد «مرحله پیشرفتهتری» از طرح موسوم به «استقلال ۲۰۰» شده است؛ طرحی که نخستینبار در ماه سپتامبر با هدف تقویت آمادگی دفاعی در برابر افزایش حضور نظامی آمریکا در منطقه کارائیب تدوین شده بود.
او گفت که در چارچوب این طرح، نزدیک به ۲۰۰ هزار سرباز در سراسر کشور برای شرکت در یک رزمایش گسترده مستقر شدهاند.
وزیر دفاع ونزوئلا این بسیج را بخشی از ایستادگی گستردهتر در برابر «تجاوز امپریالیستی» و تلاشهای واشنگتن برای ایفای نقش «هژمون جهانی» و «پلیس جهان» دانست و تاکید کرد که ونزوئلا همچنان به استقلال، آزادی و حاکمیت خود پایبند است.
الجزیره یادآوری میکند که نیروهای مسلح ونزوئلا با جنبش «چاویسمو» که بیش از ۲۰ سال است ساختار دولت ونزوئلا را شکل داده، پیوند خوردهاند. دکترین نظامی این کشور بر اساس سیاستهایی است که هوگو چاوز، رئیسجمهور پیشین، پایهگذاری کرد و بر «میهندوستی، مردمی بودن و ضد امپریالیسم» تاکید دارد. مادورو پس از مرگ چاوز در سال ۲۰۱۳ به ریاستجمهوری رسید.
الایاس فرر، بنیانگذار مؤسسه تحقیقاتی اورینوکو و سردبیر رسانه ونزوئلایی «گواکامایا»، به الجزیره گفت:
«فکر نمیکنم دولت و ارتش ونزوئلا صرفا به خاطر تهدیدها دچار شکاف شوند.»
فرر افزود: «آنها به خاطر نوع تفکرشان در برابر تهدیدها همیشه متحد ماندهاند و موقعیت خود را تقویت کردهاند.»
توان نظامی کنونی ونزوئلا چقدر است؟
بر اساس رتبهبندی قدرت نظامی سال ۲۰۲۵ وبسایت «گلوبال پاور فایر»، ونزوئلا از میان ۱۶۰ کشور، در جایگاه پنجاهم جهان از نظر توان نظامی قرار دارد و در آمریکای لاتین نیز در رتبه هفتم قرار میگیرد.
ونزوئلا از نظر قدرت نظامی پس از کشورهایی مانند برزیل، مکزیک و آرژانتین قرار دارد و در سطحی مشابه با کلمبیا، شیلی و پرو ارزیابی میشود.
طبق گزارشی که این هفته مرکز مطالعات استراتژیک و بینالمللی منتشر کرده، نیروی هوایی ونزوئلا کوچک و تنها تا حدی عملیاتی است. حدود ۳۰ فروند از ۴۹ هواپیمای آن عملیاتی هستند و تنها سه فروند جنگنده اف-۱۶ دارد که هنوز قادر به پروازند.
بر اساس اطلاعات وبسایت «میلیتاری»، که بر ارتش آمریکا و جامعه کهنهسربازان تمرکز دارد، ونزوئلا میلیاردها دلار در سامانههای تسلیحاتی ساخت روسیه سرمایهگذاری کرده است؛ از جمله موشکها و جنگندههایی که هدف آنها بازدارندگی یا مقابله با کشتیها و هواپیماهای آمریکایی است.
ونزوئلا دستکم ۲۱ فروند جنگنده عملیاتی سوخو ۳۰ در اختیار دارد؛ جنگندهای روسی که در دهه ۱۹۸۰ توسعه یافت. این جنگندهها میتوانند به موشکهای ضد کشتی مافوق صوت مانندمجهز شوند که تهدیدی جدی برای ناوهای جنگی در نزدیکی ونزوئلا محسوب میشوند.
گزارش مرکز مطالعات استراتژیک و بینالمللی اشاره میکند که در صورت بروز درگیری، فرودگاهها و هواپیماهای ونزوئلا احتمالا از نخستین اهداف حمله آمریکا خواهند بود.ایالات متحده جنگندههای رادارگریز اف-۳۵ را به منطقه اعزام کرده که احتمالا برای مقابله با مانورهای هوایی ونزوئلا و سامانههای پدافند هوایی این کشور در نظر گرفته شدهاند.
اما در زمین چطور؟
تحلیلها نشان میدهند که ونزوئلا در مقایسه با نیروهای محدود آمریکایی مستقر در نزدیکی سواحل، از نظر تعداد نیرو و قدرت آتش در خشکی برتری دارد.
بر اساس دادههای «گلوبال پاور فایر، از جمعیت ۳۱ میلیونی ونزوئلا، ارتش این کشور ۳۳۷ هزار نیروی نظامی دارد. از این تعداد، ۱۰۹ هزار نفر نیروی فعال، ۲۲۰ هزار نفر نیروهای شبهنظامی، و ۸ هزار نفر نیروی ذخیره هستند.
اما کارشناسان به الجزیره میگویند که این ارقام واقعیتهای نگرانکنندهتری را پنهان میکنند؛ نیروهای نظامی ونزوئلا سالهاست که آموزشهای رزمی محدودی دیدهاند و تمرکز آنها بیشتر بر امنیت داخلی بوده است.
از سوی دیگر، نیروی دریایی ونزوئلا توان مقابله با آمریکا را ندارد و در دریا کاملا تحت سلطه آمریکاست.
در نهایت، تحلیلگران اتفاقنظر دارند که آمریکا از نظر نظامی بهمراتب برتر از ونزوئلاست.
الایاس فرر، بنیانگذار مؤسسه تحقیقاتی اورینوکو، به الجزیره گفت: «هیچکس نمیتواند با قدرت ارتش آمریکا در جنگ متعارف رقابت کند.»
او افزود: «آنچه ما در ونزوئلا باید به آن فکر کنیم، توانایی نیروهای محلی برای مقاومت یا غیرقابل اداره کردن کشور است. آنها میتوانند هزینهها را آنقدر بالا ببرند که دیگر ارزشش را نداشته باشد؛ این همان راهبرد پیروزی در جنگ نامتقارن است.»
آیا آمریکا به ونزوئلا حمله میکند؟
ترامپ افزایش اخیر نیروهای نظامی را با این استدلال توجیه کرده که برای مهار جریان مواد مخدر به آمریکا ضروری است. الجزیره مینویسد که اما بسیاری از تحلیلگران معتقدند این اقدام تلاشی برای افزایش فشار بر نیکلاس مادورو است.
رئیسجمهور آمریکا گفته که قصد حمله به ونزوئلا را ندارد، و کارلوس پینا، کارشناس علوم سیاسی ونزوئلایی، نیز معتقد است که راهبرد ترجیحی واشنگتن همچنان سیاسی است، نه نظامی.
او گفت: «من هنوز معتقدم که گزینه اصلی آمریکا اجرای هیچ حمله نظامی نیست، بلکه اعمال فشار کافی برای وادار کردن نیکلاس مادورو به کنارهگیری مسالمتآمیز از قدرت است. به نظر من، این همچنان مطلوبترین گزینه برای آمریکاست.»
پینا استدلال کرد که مادورو کاملا از این راهبرد آگاه است و بر همین اساس واکنش نشان میدهد: »«مادورو این را میداند، و چون میداند، تلاش میکند هزینه هر گونه مداخله احتمالی را بالا ببرد. او همچنین روی این واقعیت حساب میکند که چه در منطقه و چه در داخل کشور، یک تهاجم نظامی احتمالا با استقبال خوبی مواجه نخواهد شد.»
با این حال، پینا هشدار داد که مقیاس استقرار نظامی آمریکا خود بهتنهایی فشار سیاسی در واشنگتن ایجاد میکند.
او گفت: «پس از اعزام این همه تجهیزات نظامی به کارائیب، برای ترامپ یک شکست سیاسی و دیپلماتیک خواهد بود اگر که هیچ کاری نکند یا عقبنشینی کند و اوضاع را به حالت قبل بازگرداند.»
به همین دلیل، پینا پیشبینی کرد که آمریکا به جای عقبنشینی، به تشدید فشار ادامه خواهد داد: «ترامپ احتمالا کاری خواهد کرد تا از این شکست جلوگیری کند. او احتمالا به افزایش فشار نظامی ادامه خواهد داد تا تغییری سیاسی را رقم بزند، و یک گذار را آغاز کند. از این با گذشت زمان، به استقرار تجهیزات بیشتر، کشتیها، هواپیماها و حتی نیروهای نظامی در کارائیب ادامه خواهد داد.»
