رادیو فرانسه در گزارشی از روابط ایران و ترکیه نوشت که رقابتهای منطقهای طی سالها مانع همکاری میان این دو کشور بوده، اما اکنون نگرانیهای مشترک امنیتی درباره اسرائیل، زمینهای برای اشتراک نظر ایجاد کرده است.
این گزارش با اشاره به سفر اخیر هاکان فیدان، وزیر خارجه ترکیه، به تهران آغاز میشود که او به همراه همتای ایرانی خود، عباس عراقچی، اعلام کرد هر دو کشور «اسرائیل را به دلیل سیاستهای توسعهطلبانه آن بزرگترین تهدید برای ثبات خاورمیانه» میدانند.
گزارشگر رادیو فرانسه مینویسد، آنکارا از عملیات نظامی اسرائیل در سوریه به شدت خشمگین است و آن را تهدیدی علیه امنیت خود تلقی میکند؛ رژیم جدید سوریه نیز اکنون متحد نزدیک ترکیه محسوب میشود.
بر اساس این گزارش، اما ایران از نگاه آنکارا دیگر تهدیدی جدی به شمار نمیآید که دلایل آن یکی سقوط حکومت مورد حمایت ایران در سوریه و دیگری، کاهش نفوذ تهران در قفقاز است که از عرصههای رقابت با ترکیه تلقی میشد.
همکاری دو کشور
سولی اوزل، کارشناس روابط بینالملل، در گفتوگو با رادیو فرانسه اظهار داشت: «آنکارا میبیند که بالهای تهران چیده شده و مطمئنم از این وضعیت خوشحال است.» او پیشبینی میکند کاهش قدرت ایران، راه را برای همکاری بیشتر با ترکیه باز میکند.
این محقق در ادامه میگوید: «روابط میان دو کشور همواره ترکیبی از رقابت و همکاری بوده است. اکنون که ایران ضعیفتر شده، این رابطه متوازنتر شده است. اما محدودیتهایی وجود دارد که ناشی از رویکرد آمریکا نسبت به ایران است.»
مراد اصلان، پژوهشگر «بنیاد تحقیقات سیاسی، اقتصادی و اجتماعی» که اندیشکدهای نزدیک به دولت ترکیه است، تکید میکند که تغییرات داخلی در ایران نیز محرکی برای تلاشهای دیپلماتیک ترکیه در قبال تهران است. او میگوید: «ایران در تلاش است چشمانداز جدیدی ایجاد کند تا بتواند با غرب ارتباط برقرار کند، اما تحت شرایطی که خودش تعیین کرده است.»
اصلان ادامه میدهد: «در این چارچوب، ترکیه میتواند نقشآفرینی کند. به همین دلیل ترکیه با ایران مذاکره یا گفتوگو میکند تا شرایط یک اجماع احتمالی مشترک را بیابد.»
نگرانی اسرائیل
با این حال، گرم شدن روابط ایران و ترکیه از نگاه اسرائیل خوشایند نیست. مقامات اسرائیلی در مقابل، ترکیه را «بزرگترین تهدید» برای خود معرفی کردهاند.
تنشها بر سر حمایت قاطع رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه، از حماس رو به افزایش است؛ گروهی که متحدان غربی آنکارا آن را سازمانی تروریستی میدانند.
گالیا لیندناشتراوس، تحلیلگر ترکیه در موسسه مطالعات امنیت ملی تلآویو، هشدار میدهد: «بدیهی است اسرائیل نمیخواهد روابط ایران و ترکیه گرم شود، زیرا اسرائیل ایران را تهدیدی وجودی میداند و هر چیزی که به نفع ایران باشد، از دید اسرائیل مشکلساز است.»
نیروهای امنیتی اسرائیل چندی پیش حماس را متهم کردند که تحت نظارت ایران، یک شبکه مالی بزرگ در ترکیه اداره میکند. بسیاری از اعضای ارشد حماس نیز گفته میشود در استانبول سکونت دارند.
روابط با آمریکا
رادیو فرانسه مینویسد، نگرانیهای اسرائیل درباره بهبود روابط ایران و ترکیه احتمالا با تایید مقامات ترک مبنی بر توافق اصولی برای سفر اردوغان به ایران تشدید خواهد شد.
آنکارا همچنین با توجه به تنشهای جاری میان تهران و واشنگتن باید مراقب باشد که تعاملاتش با ایران موجب تحریک متحد آمریکاییاش نشود
روابط خوب با واشنگتن برای آنکارا حیاتی است، زیرا ترکیه امیدوار است دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، به کاهش تنشها با اسرائیل کمک کند.
مراد اصلان به رادیو فرانسه میگوید: « ایالات متحده در حال حاضر محیط را برای اسراپیل شکل میدهد.»
او میافزاید: «ترجیح ترکیه این است که با اسرائیل دیپلماسی اطلاعاتی داشته باشد، نه اینکه وارد یک درگیری شود، بلکه به میانجیگری و تسهیل آمریکا برای آرام کردن اوضاع تکیه کند.»
