در حالی که مقامهای جمهوری اسلامی ایران شمار کشتهشدگان اعتراضات سراسری ماههای اخیر را حدود سه هزار نفر اعلام کردهاند و برخی نهادهای حقوق بشری خارج از کشور نیز آمار تأییدشده را نزدیک به شش هزار نفر برآورد میکنند، گزارش تحقیقی تازهای از روزنامه گاردین تصویری بهمراتب هولناکتر از ابعاد واقعی تلفات ترسیم میکند.
بر اساس این گزارش، که بهتازگی در بخش «توسعه جهانی» گاردین منتشر شده، شبکهای متشکل از بیش از ۸۰ پزشک، پرستار و عضو کادر درمانی در ۱۲ استان ایران، بهطور محرمانه اطلاعاتی را در اختیار این روزنامه قرار دادهاند که نشان میدهد تعداد واقعی کشتهشدگان ممکن است به بیش از ۳۰ هزار نفر برسد؛ رقمی که دهها برابر آمار رسمی اعلامشده از سوی حکومت ایران است. حتی هرانا، مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران، نیز تاکنون آمار ۶۱۲۶ کشته را تایید کرده و نوشته که شمار کشتههای در حال بررسی در مجموع ۱۷۰۹۱ نفر است.
شبکه پنهان پزشکان و دادههای بیمارستانی
طبق گزارش گاردین، این شبکه پزشکی طی ماهها، دادههایی از بیمارستانها، سردخانهها، مراکز پزشکی قانونی، گورستانها و روایتهای مستقیم همکاران خود گردآوری کرده است. روش کار آنها بر مقایسهی ظرفیت معمول این مراکز در شرایط عادی با حجم اجساد تحویلگرفتهشده در جریان اعتراضات استوار بوده است.
به گفته یکی از پزشکان، تنها در یک استان، تعداد اجساد منتقلشده به مراکز درمانی و سردخانهها در برخی روزها چندین برابر میانگین سالانه بوده، بدون آنکه این افزایش در هیچ آمار رسمی ثبت شود. این پزشکان میگویند بسیاری از اجساد اصلاً وارد چرخه رسمی پزشکی قانونی نشدهاند و از مسیرهای غیرشفاف منتقل یا دفن شدهاند.
شلیکهای هدفمند و الگوی مرگ
کادر درمانی که با گاردین گفتوگو کردهاند، از الگوی مشخصی از جراحات مرگبار خبر دادهاند: شلیک مستقیم به سر، قفسه سینه و گردن، جراحات شدید در چشمها و اندامهای تناسلی، زخمهایی که به گفته پزشکان، نشاندهندهی تیراندازی از فاصله نزدیک و با قصد کشت است، نه کنترل جمعیت. یکی از پزشکان گفته است: «اینها زخمهای تصادفی نیست. اینها تیراندازی حسابشده است.»
یکی از تکاندهندهترین بخشهای گزارش، روایت مستقیم یک پزشک است که میگوید: «آنچه دیدم فراتر از تصور بود. مردم را بهطور جمعی میکشتند. هر طرف که نگاه میکردم، فقط خون بود.»
ناپدید شدن اجساد و دفنهای مشکوک
بخش نگرانکننده گزارش گاردین به ناپدید شدن گسترده اجساد مربوط میشود. بر اساس شهادتها، در بسیاری از شهرها، ظرفیت سردخانهها بهسرعت پر شده و اجساد با کامیونهای یخچالدار، وانتهای حمل مواد غذایی و حتی خودروهای حمل گوشت جابهجا شدهاند.
برخی کارکنان پزشکی قانونی گفتهاند که اجساد به آنها تحویل داده نشده و مستقیماً به محلهای دفن نامعلوم یا گورهای دستهجمعی منتقل شدهاند. در یکی از گورستانهای بزرگ در نزدیکی کرج، شاهدان از دفن صدها جسد بیهویت، بدون ثبت رسمی و بدون اطلاع خانوادهها خبر دادهاند.
مرگ در حین درمان
در بخش دیگری از گزارش، به مواردی اشاره شده که در آنها اجساد با سرم، لوله تنفسی یا تجهیزات پزشکی متصل به بدن مشاهده شدهاند؛ موضوعی که بهگفته برخی پزشکان میتواند نشاندهندهی کشتهشدن مجروحان در حین درمان یا انتقال اجباری آنان از مراکز درمانی باشد.
یک پزشک این صحنهها را چنین توصیف کرده است: «بعضیها را دیدیم که هنوز ابزار پزشکی به بدنشان وصل بود. این صحنهها را هیچوقت فراموش نمیکنم.»
قطع اینترنت و حذف ردپا
گاردین تأکید میکند که قطع گسترده اینترنت و محدودیت شدید ارتباطات نقش کلیدی در پنهانماندن ابعاد واقعی کشتار داشته است. بهگفته منابع این روزنامه، در بسیاری از مناطق، پزشکان و خانوادهها امکان ثبت، گزارش یا حتی اطلاعرسانی درباره مرگ عزیزانشان را نداشتهاند.
همچنین به خانوادهها فشار وارد شده تا علت واقعی مرگ ثبت نشود یا اجساد را بدون تشریفات رسمی و با سکوت کامل دفن کنند.
نتیجهگیری گاردین
گاردین در جمعبندی گزارش خود مینویسد که ترکیب سرکوب خشن، پنهانکاری ساختاریافته، حذف اسناد پزشکی و فشار امنیتی بر کادر درمان و خانوادهها نهتنها مانع دسترسی به آمار واقعی شده، بلکه خطر پاککردن حافظه تاریخی قربانیان را در پی دارد.
این روزنامه تأکید میکند که اگر ادعاهای مطرحشده توسط این شبکه پزشکی مستقل تأیید شود، اعتراضات اخیر ایران میتواند بهعنوان یکی از خونینترین سرکوبهای دولتی در تاریخ معاصر کشور ثبت شود.
