جنگ ایران با ایالات متحده و اسرائیل در روز هفتم وارد مرحلهای شد که همزمان چند سطح از بحران را فعال کرده است: تشدید حملات به تهران و دیگر اهداف راهبردی، سختتر شدن لحن واشینگتن، و گسترش اثرات جنگ به لبنان، خلیج فارس، اروپا و حتی بازارهای جهانی.
ارتش اسرائیل اعلام کرد بامداد جمعه با حدود ۵۰ جنگنده، پناهگاهی زیرزمینی در مجموعه مرتبط با «بیت رهبری» در تهران را هدف قرار داده؛ حملهای که به گفته اسرائیل محلی برای استفاده مقامهای ارشد جمهوری اسلامی پس از کشتهشدن علی خامنهای بوده است. همزمان گزارشهای متعدد از ادامه انفجارها در تهران و فشار شدید روانی بر شهروندان حکایت دارد، بهطوری کف گفته میشود ساکنان پایتخت سختترین شب از آغاز د جنگ تاکنون را تجربه کردهاند.
اولتیماتوم ترامپ؛ «هیچ توافقی جز تسلیم بیقید و شرط»
در مهمترین تحول سیاسی روز، دونالد ترامپ اعلام کرد «هیچ توافقی با ایران وجود نخواهد داشت مگر تسلیم بیقید و شرط»؛ موضعی که نشان میدهد کاخ سفید فعلا از منطق توقف جنگ یا مصالحه فاصله گرفته و بر فشار حداکثری نظامی و سیاسی تکیه دارد.
او علاوه بر تأکید بر «تسلیم بیقید و شرط»، گفته است پس از آن و با انتخاب «رهبر یا رهبرانی بزرگ و قابل قبول»، آمریکا و متحدانش برای بازسازی ایران تلاش خواهند کرد. ترامپ روز قبل از آن نیز گفته بود که باید در انتخاب رهبر آینده ایران دخیل باشد و به قدرت رسیدن احتمالی مجتبی خامنهای، فرزند رهبر کشتهشده جمهوری اسلامی، برایش قابل پذیرش نیست.
کارولین لویت، سخنگوی کاخ سفید، روز جمعه به خبرنگاران گفت که آمریکا انتظار دارد اهداف قابل دستیابی در عملیات نظامی علیه ایران در بازهای بین چهار تا شش هفته تکمیل شود. او در پاسخ به سوالی درباره رهبری آینده ایران گفت: «میدانم که تعدادی از افراد هستند که نهادهای اطلاعاتی ما و دولت ایالات متحده آمریکا در حال بررسی آنها هستند، اما در این مورد بیشتر از این توضیحی نخواهم داد.» او همچنین در واکنش به سخنان ترامپ درباره تسلیم شدن بی قید و شرط و پایان جنگ اضافه کرد:
«منظور رئیسجمهور این است که وقتی او بهعنوان فرمانده کل نیروهای مسلح آمریکا، تشخیص دهد که ایران دیگر تهدیدی برای ایالات متحده آمریکا محسوب نمیشود و اهداف عملیات «خشم حماسی» بهطور کامل محقق شده است، در آن صورت ایران عملاً در وضعیتی از تسلیم بیقید و شرط قرار خواهد گرفت؛ چه خودشان این را اعلام کنند و چه نکنند.»
میانجیگری در سایه جنگ؛ از پیام پزشکیان تا تحرک ایتالیا و روایت اکسیوس
در مقابل، مسعود پزشکیان گفته «برخی کشورها تلاشهای میانجیگرانه را آغاز کردهاند»، هرچند نامی از آن کشورها نبرده و تأکید کرده میانجیگری باید متوجه طرفهایی باشد که این جنگ را آغاز کردهاند.
در همین حال، وبسایت آکسیوس گزارش داده مارکو روبیو به وزیران خارجه کشورهای عربی گفته است آمریکا به دنبال تغییر حکومت در ایران نیست؛ امری که گویای پیامهای ضد و نقیض از کاخ سفید است. ایتالیا نیز از ادامه تماسها با تهران برای پایان سریع خصومتها خبر داده است.
هشدار اروپا درباره فروپاشی ایران
فردریش مرتس، صدراعظم آلمان، هشدار داد که فروپاشی حاکمیت ایران یا تبدیلشدن خاک این کشور به صحنه درگیریهای نیابتی، برای اروپا از نظر امنیت، انرژی و مهاجرت پیامدهای سنگین خواهد داشت و تصریح کرد برلین خواهان حفظ تمامیت ارضی و کارکرد دولتی ایران است.
گزارش واشینگتن پست؛ آیا روسیه به ایران اطلاعات هدفگیری میدهد؟
یکی از مهمترین تحولات تازه، گزارش واشینگتن پست درباره کمک اطلاعاتی روسیه به ایران است. بر اساس این گزارش که به نقل از سه مقام آگاه منتشر شده، مسکو اطلاعات هدفگیری، از جمله محل ناوهای جنگی و هواپیماهای آمریکایی در خاورمیانه، را در اختیار تهران قرار میدهد. کرملین تأیید کرده که با نمایندگان رهبری ایران در تماس است، اما درباره نوع کمک احتمالی سکوت کرده است.
ارزیابیهای اطلاعاتی درباره چین؛ احتیاط پکن در سایه نگرانی انرژی
در کنار پرونده روسیه، ارزیابیهای اطلاعاتی آمریکا نیز حاکی از آن است که چین ممکن است در حال بررسی کمک مالی و تأمین قطعات و اجزای موشکی برای ایران باشد، هرچند پکن بهدلیل نگرانی از امنیت انرژی و تنگه هرمز با احتیاط حرکت میکند. این بخش هنوز در سطح ارزیابی و احتمال است، نه تأیید رسمی، اما از منظر ژئوپلیتیکی مهم است؛ زیرا نشان میدهد جنگ ایران میتواند به محل تلاقی منافع و ملاحظات سه قدرت رقیب آمریکا نیز تبدیل شود.
بازآرایی نظامی آمریکا؛ از خاورمیانه تا شرق آسیا
جنگ در روز هفتم همچنان به داخل ایران محدود نماند. کره جنوبی اعلام کرده سئول و واشینگتن درباره جابهجایی احتمالی سامانههای پاتریوت آمریکایی از کره جنوبی برای استفاده در جنگ علیه ایران گفتوگو میکنند؛ نشانهای از آنکه آمریکا در حال بازآرایی منابع دفاعی خود در مقیاس جهانی است.
این تحول در کنار ادامه حملات به اهداف راهبردی در داخل ایران، نشان میدهد واشینگتن خود را برای سناریویی فراتر از یک عملیات کوتاهمدت آماده میکند.
گسترش اثرات جنگ در خاورمیانه؛ از مصر و سوریه تا کرانه باختری و غزه
سرایت اثرات جنگ به سراسر خاورمیانه در روز هفتم جنگ پر رنگتر شده. مصر از ضربه به کانال سوئز و گردشگری دچار آسیب شده، سوریه نیرو به مرزهایش فرستاده، کرانه باختری با محدودیتهای شدیدتر مواجه شده و غزه نیز از تغییر مسیرهای امدادی و بستهماندن گذرگاهها متأثر است.
لبنان؛ افزایش تلفات و تشدید حملات اسرائیل
در لبنان، وزارت بهداشت این کشور اعلام کرده از آغاز موج تازه حملات اسرائیل از دوشنبه تا عصر جمعه دستکم ۲۱۷ نفر کشته و ۷۹۸ نفر زخمی شدهاند. همزمان ارتش اسرائیل میگوید زیرساختهای حزبالله را در بیروت و دیگر مناطق هدف قرار داده است.
به این ترتیب، جبهه لبنان نیز به یکی از سطوح فعال بحران بدل شده و احتمال گسترش بیشتر درگیری در مرزهای شمالی اسرائیل همچنان بالاست.
بحران انسانی، اختلال ارتباطات و فضای امنیتی در داخل ایران
در بعد انسانی و اجتماعی نیز دامنه بحران روشنتر شده است. آژانس پناهندگان سازمان ملل وضعیت خاورمیانه را «وضعیت اضطراری بزرگ انسانی» خوانده و از جابهجایی گسترده جمعیت، بهویژه در لبنان و ایران، خبر داده است.
در ایران، علاوه بر اختلال گسترده در ارتباطات، نشانههایی از امنیتیتر شدن فضای داخلی نیز دیده میشود؛ از جمله اظهارات احمدرضا رادان درباره صدور «دستور تیر» برای مقابله با سارقان منازل و تداوم برخورد با آنچه «تشویش اذهان عمومی» در فضای مجازی خوانده شده است.
جنگ و زندگی روزمره؛ از استرس شهروندان تا حذف ایران از پارالمپیک زمستانی
حتی حوزه ورزش نیز از جنگ مصون نمانده است. کمیته بینالمللی پارالمپیک تأیید کرده ایران به دلیل نبود امکان سفر امن، در بازیهای زمستانی میلان–کورتینا ۲۰۲۶ شرکت نخواهد کرد.
همزمان روایتهای شهروندان از تهران، از بیخوابی، فشار عصبی، ترس و فرسودگی روانی خبر میدهد. این بخش از جنگ، یعنی فرسایش روزمره زندگی غیرنظامیان، هرچند کمتر در تیترها میآید، اما یکی از مهمترین ابعاد بحران جاری است.
پیامدهای اقتصادی جنگ؛ از تنگه هرمز تا بازار جهانی کود شیمیایی
در سطح اقتصادی، بحران هرمز به زنجیرههای جهانی عرضه نیز سرایت کرده است. رویترز گزارش داده محدودیتها و اختلالهای مرتبط با تنگه هرمز صادرات کود شیمیایی روسیه را نیز تحت فشار قرار داده؛ بازاری که حدود یکسوم تجارت جهانی کود از این مسیر عبور میکند.
همین دادهها نشان میدهد جنگ کنونی نه فقط قیمت انرژی، بلکه امنیت غذایی و تجارت جهانی را هم تهدید میکند. به تعبیر دیگر، روز هفتم جنگ روزی بود که در آن از تهران تا بیروت، از برلین تا سئول، و از هرمز تا بازار جهانی، نشانههای یک بحران فرامنطقهای بیش از همیشه آشکار شد.
