روزنامه نیویورک تایمز به نقل از یک مقام ایرانی و چهار دیپلمات گزارش داد، ایران و عمان با وجود مخالفتهای آشکار ایالات متحده، به دنبال وضع هزینه خدمات برای عبور شناورها از تنگه هرمز هستند.
این گزارش با اشاره به تفاهمنامه ۱۴ بندی تهران و واشینگتن، میگوید که طبق این تفاهمنامه مقرر شده تنگه هرمز شاهد «عبور امن و بدون هزینه کشتیهای تجاری» باشد؛ اما این بند نیز مانند بقیه بخشهای توافق، تنها برای یک دوره مذاکره ۶۰ روزه اعتبار دارد.
به گفته نیویورکتایمز، این یفاهمنامه دو کشور ایران و عمان را موظف کرده است که طرحی را برای آینده این آبراه توسعه دهند، اما دریافت عوارض به عنوان بخشی از مدل تجاری جدیدِ پس از جنگ در منطقه، به روند چند قرن ترانزیت آزاد از این آبراه پایان خواهد داد.
به گفته منابع ناشناسی که با نیویورک تایمز گفتوگو کردهاند، عمان مایل است این هزینه به صورت اختیاری در ازای خدمات مشخص باشد، در حالی که ایران اصرار دارد پرداخت آن باید اجباری گردد.
مسقط امیدوار است مبالغ پرداختی، هزینههای حفظ ناوبری ایمن در این مسیر دریایی را پوشش دهد؛ شبیه به آنچه در تنگههای مالاکا و سنگاپور اجرا میشود. اما روز دوشنبه، معاون وزیر خارجه ایران اعلام کرد که اگر توافقی با عمان حاصل نشود، تهران به صورت یکجانبه عوارض اعمال خواهد کرد.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، در اظهاراتی که نشاندهنده ناامیدی دولت او از مسقط در بحبوحه جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران بود، عمان را تهدید به حمله کرد. او گفت اگر عمان با ایران برای وضع عوارض بر کشتیهای عبوری از تنگه هرمز همکاری کند، این کشور را «منفجر» خواهد کرد.
ترامپ اظهار داشت: «این تنگه به روی همه باز خواهد بود. هیچکس آن را کنترل نخواهد کرد… اینجا آبهای بینالمللی است. عمان هم باید مثل بقیه رفتار کند، وگرنه مجبور میشویم آنها را منفجر کنیم.»
این موضعگیری تند ترامپ، دیپلماتهای آمریکایی را به تکاپو انداخت تا برای حفظ روابط با عمان تلاش کنند؛ اما نتوانستند مسقط را برای صدور بیانیهای در تکذیب ادعاهای ایران درباره وضع عوارض تحت فشار بگذارند.
عمان که متحد دیرینه آمریکا در خلیج فارس است و نقش میانجی را در چندین درگیری ایفا کرده، به طور علنی به این سخنان پاسخ نداد. اما در یک مذاکره خصوصی که بعدها میان یک دیپلمات عمانی و اسکات بسنت، وزیر خزانهداری ایالات متحده انجام شد، اطمینان داد که مسقط «هیچ برنامهای برای وضع عوارض در تنگه ندارد.»
به نوشته نیویورکنایمز، در روزهای آغازین جنگ، زمانی که دیگر کشورهای حوزه خلیج فارس پایگاههای نظامی خود را به روی آمریکا باز کردند و به حمله علیه ایران پیوستند، عمان به دلیل انتقاد از آمریکا و عدم تمایل به ورود درگیری، در میان همسایگان خود متمایز شد. اما اکنون با برقراری آتشبسی که به طور گسترده به عنوان پیروزی برای ایران در خلیج فارس تلقی میشود، تصمیم مسقط تایید شده است.
عمان قدیمیترین شریک آمریکا در خلیج فارس است که قدمت روابط آنها به سال ۱۸۳۳ و امضای «عهدنامه دوستی و تجارت» بازمیگردد.
