در ماههای اخیر، هر که به صفوف پادشاهیخواهان نمیپیوست متهم میشد به حافظ وضع موجود و مورد هجوم این پرسش قرار میگرفت که «پس چه کسی؟» اما پرسش درست چه میتواند باشد؟ حالا و پس از جنگ، آنچه باید طلب کنیم میتواند دولتی باشد مراقبتکننده که سیاست را نه از منظر اعمال سلطه بر دیگران که از منظر مراقبت از زندگیهای آسیبپذیر میفهمد. همانطور که در مادری شاهدیم: حفظ حیات، رشد و شکوفایی.
سیاست در ایران معاصر، درون همان افقی جریان دارد که کربلا مرزهای اخلاقی آن را ترسیم کرده است؛ میدانی که در آن، نیروهای مختلف و گاه متخاصم از جنگ اخیر تا دی ماه همگی از یک ذخیره استراتژیک مشترک تغذیه میکنند. از این رو، سیاست ایران را میتوان نه میدان نبرد میان حسین و یزید، بلکه عرصه نزاع میان حسینهای رقیب دانست.
شماری از کانالهای تلگرامی اصلاحطلبان و جمهوریخواهان از رفع حصر میرحسین موسوی و زهرا رهنورد خبر میدهند، امری که هنوز خانواده و رسانههای منسوب به رهبران جنبش سبز آن را تایید نکردهاند. از سویی نهضت آزادی در بیانیه تازهای نسبت به سلامت و شرایط زندگی آقای موسو ابراز نگرانی کرده.
گزارشهای منتشرشده از سوی خانواده و نزدیکان میرحسین موسوی، نخستوزیر پیشین جمهوری اسلامی و از رهبران جنبش سبز، از وخامت وضعیت جسمی او و بستری شدنش در بیمارستان حکایت دارد؛ موضوعی که بار دیگر نگرانیها درباره سلامت او پس از سالها حصر خانگی را افزایش داده است.
براندازی اساسا خواستهاش بهبود وضعیتِ اقتصادی، سیاسی و فرهنگی یک جامعه نیست؛ بلکه براندازی از هر شکست و تضعیفی درونِ یک جامعه، بهنفعِ رسیدن به برانداختنِ حکومت به هر قیمتی برای «مردم» و «جامعه»، استقبال میکند. نیرویِ برانداز از نرخِ شصتدرصدیِ تورم ناراحت نمیشود بلکه آن را یک فرصت میداند برای پیشبردِ «تغییرِ رژیم». برای نیرویِ برانداز، لحظهٔ دیماه، نه رخدادی برای سوگ و خواستِ تغییر از درونِ جامعه، بلکه لحظهای مناسب برای باز کردنِ پایِ قدرتهای خارجی به درون کشور است.
اگر بپذیریم که تهدید فروپاشی جدی است، و دلایل جدی گرفتنش کم نیستند، آنگاه پرسش اصلی این نیست که آیا باید نگران بود. پرسش این است که این نگرانی چه تکلیفی به دنبال میآورد. تاریخ معاصر خاورمیانه نشان داده که فروپاشی حکومتها، از لیبی تا سوریه، نه از طریق نقد داخلی، بلکه از طریق ترکیبی از مداخله خارجی و انسداد مزمن سیاسی رخ داده است.
اندیشه ملی از سالها پیش در حال شکل گرفتن بوده است اما هنوز صدای رسا و مستقل خود را ندارد. پیروزی در میدان کافی نیست. پیروزی در گفتمان نیاز داریم. آبادی و آزادی و بازسازی ایران عزیز نیازمند گفتمانی است که دیگر هرگز کسی از جنگ و تجاوز بیگانه شاد نشود و به خاطر مبارزه با استبداد و استصواب، استقلال وطن را قربانی نکند و آزادی را از دشمن نخواهد.
آینده ایران به صورت طبیعی باید شریعتمداری را رها کند و به سوی قانون و نظام حقوقبنیاد سکولار برود. اما دخالت خارجی میتواند این روند طبیعی را به هم بزند و تحمیل و اجبار و نظامی دستنشانده را حاکم کند که دوباره تکاپوی طبیعی جامعه را به تعویق بیندازد.
خانواده میرحسین موسوی و زهرا رهنورد، از رهبران جنبش اعتراضی سال ۱۳۸۸ ایران، روز شنبه ۲۵ بهمن یادآوری کردند که ۱۵ سال از حصر خانگی والدین آنها به دستور رهبری جمهوری اسلامی گذشته است.
منتقدان بیانیه تازه میرحسین موسوی را ایدآلیستی میدانند، جایی که هم حکومت از کشتار دستهجمعی باکی ندارد و هم ارتش خارجی آماده شلیک است. آیا میتوان به اجرای آن امید بست؟ علیرضا رجایی، روزنامهنگار پرسابقه و فعال سیاسی، به پرسشهای نیماد پاسخ میدهد.