به دنبال گزارشها از شنیده شدن صدای انفجار در مناطقی از ایران، رسانههای داخلی از حملات هوایی ایالات متحده و اسرائیل خبر دادند، رخدادی که دستکم در جنوب جزیره لارک سه کشته بر جای گذاشته است.
روزنامه بریتانیایی گاردین در گزارشی نوشت از آنجا که واشینگتن نتوانست ضربه نهایی را به تهران وارد کند، تنگه هرمز را باز نگه دارد یا از متحدان خود در خلیج فارس محافظت کند، منطقه اکنون خود را با واقعیت کاهش قدرت آمریکا تطبیق میدهد.
مذاکرات غیرمستقیم ایران و ایالات متحده جهت دستیابی به توافقی برای پایان جنگ، روز دوشنبه ۴ خرداد با سفر مقامات عالی ایران به قطر و شرطگذاری کاخ سفید برای کشورهای منطقه که این توافق را به پیوستن آنها به پیمان صلح با اسرائیل منوط کرده است، وارد مراحل تازهای شد.
گزارشها از ادامه مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا و تلاش برای رسیدن به چارچوبی جهت پایان جنگ حکایت دارد، اما اختلاف بر سر برنامه هستهای، سرنوشت ذخایر اورانیوم، تضمینهای امنیتی و نقش هرمز همچنان مانع توافق نهایی شده است.
قطر میگوید که ایران و ایالات متحده «زمان بیشتری» برای مذاکره لازم دارند و روسیه هم اعلام کرد که قصد دارد متخصصان خود را به نیروگاه هستهای بوشهر بازگرداند، اظهاراتی که تنها یک روز پس از آن بیان شده است که رئیسجمهور ایالات متحده گفت، حمله به ایران «به تعویق افتاده است.»
سفر دونالد ترامپ به پکن، فراتر از یک دیدار دوجانبه، به صحنهای برای بازتعریف همزمان بحرانهای ایران، تایوان و رقابت ژئوپولیتیک آمریکا و چین تبدیل شد. در حالی که دو طرف بر جلوگیری از هستهای شدن ایران و باز ماندن تنگه هرمز تأکید کردند، هشدار شی جینپینگ درباره «تله توسیدید» و مسئله تایوان نشان داد رقابت ساختاری دو قدرت همچنان پابرجاست.
با پایان مهلت قانونی عملیات نظامی آمریکا علیه ایران، کاخ سفید تلاش دارد آتشبس را به ابزاری حقوقی برای حفظ اختیار جنگی ترامپ تبدیل کند. همزمان، محاصره دریایی، مذاکرات متزلزل، تهدیدهای متقابل ایران و اسرائیل، و نگرانی جهانی درباره تنگه هرمز نشان میدهد بحران نه پایان یافته، نه مهار شده است.
این یادداشت با فاصله گرفتن از تمرکز رایج بر جزئیات اختلافات در مذاکرات ایران و آمریکا، بر نقش تعیینکننده «ادراک» بازیگران از قدرت، محدودیتها و توازن قوا تأکید میکند. با ارجاع به منطق کلاوزویتسی، استدلال میشود که بازگشت به مذاکره نه صرفاً نشانه تمایل به صلح، بلکه حاصل بازنگری در امکانپذیری اهداف از مسیر جنگ است. تحلیل نشان میدهد که بنبست عملیاتی و هزینههای فزاینده، چارچوبی جدید برای چانهزنی ایجاد کرده که در آن سقف مطالبات پیشاپیش تعدیل شده است.
دونالد ترامپ اعلام کرد که مذاکرات با ایران به مرحله پیشرفتهای رسیده و تهران «تقریباً با همه چیز» موافقت کرده است. او از احتمال برگزاری دور بعدی گفتوگوها در روزهای آینده خبر داد و هشدار داد در صورت شکست مذاکرات، درگیریها از سر گرفته میشود.
با نزدیک شدن به پایان آتشبس میان ایران و آمریکا، تحرکات دیپلماتیک با محوریت میانجیگری پاکستان شدت گرفته، در حالی که فشارهای نظامی آمریکا نیز افزایش یافته است. همزمان، اعلام آتشبس ۱۰روزه در لبنان و طرح آن بهعنوان یکی از شروط ایران، چشمانداز مذاکرات را پیچیدهتر کرده و احتمال حرکت به سمت یک توافق موقت را در کانون توجه قرار داده است.
میانجیگری پاکستان برای مذاکرات آتشبس میان ایران و ایالات متحده نقطه عطفی در سیاست خارجی این کشور مسلمان آسیای جنوب آسیا محسوب میشود. در حالی که پیشتر کشورهایی نظیر عمان، قطر یا ترکیه نقشهای کلیدی اینچنینی را در منازعات خاورمیانه ایفا میکردند، اینبار دکترین سیاست خارجی اسلامآباد دست بالا را یافت و توانست طرفین را به آتشبس و مذاکره برای پایان جنگ راضی کند. اما چگونه امروز اسلامآباد توانسته این موقعیت پراهمیت را بیابد و در جایگاه میانجی صلح در خاورمیانه قرار بگیرد؟
دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، روز پنجشنبه ۶ فروردین به ایران هشدار داد که پیشنهاد مذاکره برای دستیابی به توافق جهت پایان دادن به جنگ را «جدی» بگیرد، اما ایران اگرچه اذعان داشته که پیامها و پیشنهادهای آمریکا را دریافت کرده، گفت که هیچ مذاکرهای برای پایان دادن به جنگ در جریان نیست.