خبرگزاری رویترز در گزارشی به شرایط دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، در میانه جنگ با ایران پرداخته و از «بنبستی» که او گرفتارش آمده، گفته است.
این گزارش که به قلم مت اسپتالنیک، گزارشگر ارشد رویترز در کاخ سفید، نگاشته شده است، میگوید موج تهدیدها و فعالیتهای دیپلماتیک یک هفته اخیر نشان داد دونالد ترامپ برای پایان دادن به جنگ ایران با چه تنگنایی مواجه است، جنگی که او در ابتدا ادعا میکرد تنها چند هفته طول خواهد کشید، اما اکنون وارد ششمین ماه خود شده است.
به نوشته این گزارشگر، ترامپ میان دو راهی گیر افتاده است: یا توافق موقتی را بپذیرد که ایران و عمان در حال مذاکره بر سر آن هستند و کنترل تنگه هرمز را به تهران واگذار میدکد، یا هشدارهای خود مبنی بر تشدید شدید درگیریها را عملی کند و ریسک بحرانی طولانیتر را به جان بخرد.
گزینه اول بزرگترین امتیاز را از زمان عملیات نظامی ۹ اسفند فوریه آمریکا و اسرائیل علیه ایران، به تهران اعطا میکند و کنترل جمهوری اسلامی ایران بر این آبراه حیاتی حملونقل نفت را رسمیت میبخشد؛در حالی که تهران قبل از جنگ کنترلی بر این آبراه نداشت.
گزینه دوم، که احتمالا موج جدیدی از حملات هوایی خواهد بود، میتواند پیش از انتخابات کلیدی میاندورهای آمریکا در ماه نوامبر، مخاطرات سیاسی فراوانی برای ترامپ به همراه داشته باشد؛ آن هم در حالی که بهنظر نمیرسد شانس موفقیتی بیشتر از بمبارانهای قبلی داشته باشد؛ حملاتی که در به زانو درآوردن تهران ناکام ماندند.
مت اسپتالنیک کینویسد که ترامپ میتواند به عنوان جایگزین، حفظ وضعیت ناتراز و ناپایدار فعلی را انتخاب کند. این کار به معنای ادامه محاصره بنادر ایران و پاسخهای تلافیجویانه دورهای به هرگونه حمله به کشتیرانی خواهد بود. اما این رویکرد نیز راهی آبرومندانه برای خروج ترامپ از جنگی که پیشبینی کرده بود تا اواسط اردیبهشت تمام میشود، ارائه نمیدهد.
آرون دیوید میلر، مذاکرهکننده سابق خاورمیانه در دولتهای دمکرات و جمهوریخواه، گفت: «این فهرستی از گزینههای بد است، اما شاید ترامپ به این درک رسیده باشد که نمیتواند اجازه دهد این جنگ تا ابد ادامه یابد. باید تحولی رخ دهد و آن تحول ممکن است پذیرش واقعیت جدید ایجادشده توسط ایران در تنگه باشد.»
یک مقام آمریکایی در پاسخ به پرسشهای رویترز، به شرط فاش نشدن نامش گفت، هر توافق موقتی هم که صورت بگیرد، در تنگه هرمز هیچ مانعی ایجاد نخواهد شد و هیچ طرفی بر عبور و مرور نظارت نخواهد داشت.
تنگنا در شریان کشتیرانی
مارکو روبیو، وزیر خارجه ایالات متحده، تاکید کرده است که تنگه هرمز باید یک آبراه بینالمللی آزاد باقی بماند، توسط ایران کنترل نشود و از هرگونه عوارض یا حق عبور معاف باشد.
اما ترامپ پیش از این برخی ادعاهای روبیو درباره جنگ را نقض کرده است و تحلیلگران میگویند او ممکن است دوباره این کار را انجام دهد.
به گفته تحلیلگران، با بالا بودن قیمت بنزین در آمریکا، پایین بودن نرخ محبوبیت خود ترامپ و نامحبوب بودن شدید این جنگ نزد افکار عمومی آمریکا، فضای مانور رئیسجمهور روز به روز محدودتر میشود.
با فرسایشی شدن مناقشه، یاوهگوییها و خطونشان کشیدنهای ترامپ تاثیری در عقبنشینی ایران نداشته است و تحلیلگران میگویند اکنون احتمال بیشتری وجود دارد که شخص رئیسجمهور بزرگترین عقبنشینیها و امتیازدهیها را انجام دهد.
سیانان: رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا «به دنبال راهی برای خروج» از جنگ ایران است
بازگشایی تنگه به عنوان پیششرطی برای بازگشت به مذاکرات میان ایران و آمریکا تلقی میشود؛ مذاکراتی که دولت ترامپ میخواهد بر برنامه هستهای ایران تمرکز داشته باشد.
این پرسش همچنان باقی است که آیا آمریکا آماده پذیرش هر گونه توافق صورتگرفته میان ایران و عمان خواهد بود یا خیر.
یک مقام ارشد ایرانی و دو مقام منطقهای به رویترز گفتند شرایط پیشنهادی، کنترلهایی را بر کشتیهای واردشده به خلیج فارس از طریق تنگه به تهران میدهد. ترامپ گفته توافق برای بازگشایی این آبراه قریبالوقوع است، اما مقامات ایرانی گفتهاند جزئیات هنوز حلوفصل نشده است.
حتی اگر پیمان ایران و عمان به امضا برسد و گفتوگوهای آمریکا و ایران از سر گرفته شود، کارشناسان نسبت به شانس دستیابی به توافق صلح نهایی بر اساس یادداشت تفاهمی که آمریکا و ایران در ماه ژوئن امضا کردند اما به سرعت فروپاشید، تردید دارند. آن توافق اولیه نیز از همان ابتدا بخشی از تحریمهای ایران را لغو میکرد که موجی از انتقادات را از سوی برخی همحزبیهای جمهوریخواه ترامپ به همراه داشت.
یک مقام کاخ سفید به شرط عدم افشای نام گفت مقامات دولت ترامپ بیش از پیش پذیرفتهاند که این مناقشه احتمالا به شکلی تا زمان انتخابات میاندورهای ادامه خواهد داشت. در برخی ایالتها، رایگیری زودهنگام از ماه سپتامبر آغاز میشود.
به نوشته رویترز، این موضوع ریسکهای سیاسی بیشتری برای ترامپ ایجاد میکند؛ کسی که برای دوره دوم ریاستجمهوری با وعده پرهیز از مداخلات خارجی و تمرکز بر دغدغههای اقتصادی آمریکاییها کمپین انتخاباتی راه انداخته بود، آن هم در شرایطی که حزب جمهوریخواه او برای حفظ کنترل کنگره دستوپنج نرم میکند.
اهداف اصلی جنگ محقق نشده است
اگرچه ترامپ بارها ادعای پیروزی به خاطر کشته شدن بسیاری از رهبران ایران و تضعیف توانمندیهای نظامی آن را مطرح کرده، اما بیشتر تحلیلگران همنظرند که او در بسیاری از اهداف جنگی خود ناکام مانده و متوقف شده است.
ترامپ روز شنبه گفت برنامهها برای حملات گسترده جدید را پس از آن لغو کرد که شرکای خاورمیانهای از او خواستند شانس دیگری به دیپلماسی بدهد، اما در عین حال تهدید کرد که در صورت شکست این تلاشها، ضربه سختی خواهد زد.
برخی تحلیلگران مطرح کردند که عقبنشینی ترامپ ممکن است ناشی از نگرانیها درباره کاهش ذخایر موشکی آمریکا نیز بوده باشد. با این حال، ترامپ تمامشدن یا کمبود مهمات آمریکا را تکذیب کرده است.
ترامپ همچنین روز چهارشنبه پیام متناقض جدیدی به ایران فرستاد. او در تجمعی انتخاباتی در لاسوگاس گفت: «من ترجیح میدهم توافق کنم چون نمیخواهم مردم کشته شوند. اما در یک جایی، این کار را خواهیم کرد.»
پنج منبع مطلع از گفتوگوها گفتند ایران به متحدان حاشیه خلیج فارسِ واشینگتن هشدار داده است که هر گونه حمله جدید آمریکا، پاسخ تلافیجویانه علیه زیرساختهای انرژی آنها را به دنبال خواهد داشت.
جاناتان پانیکوف، مقام سابق اطلاعاتی آمریکا در امور خاورمیانه گفت که چین، روسیه و کره شمالی به دقت در حال رصد اوضاع هستند.
او افزود: «آنها در حال درک این موضوع هستند که محدودیتهای آمریکا برای سالهای آینده چه خواهد بود.»
حتی برخی از تندروهای سرسخت علیه ایران که عمدتا از جنگ ترامپ حمایت میکردند، اکنون خواستار احتیاط هستند. بهنام بنطالبلو از «بنیاد دفاع از دمکراسیها»، ییک اندیشکده تندرو و ضدایرانی در واشنگتن، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «جمهوری اسلامی در تلاش است تا ترامپ را قبل از ماه نوامبر وارد یک معادله باخت-باخت کند.»
او گفت دولت ترامپ باید از «عجله در هر کاری» خودداری کند و تشخیص دهد که «آمریکا در چه زمینههایی اهرم فشار دارد و در چه زمینههایی ندارد.»
