نشریه بریتانیایی اکونومیست با انتشار مقالهای در نسخه ۱۲ سپتامبر خود حمله نظامی اسرائیل به قطر را مورد بررسی قرار داده و آن را «خطایی فاجعهبار» و ضربهای به موقعیت ایالات متحده در خلیج فارس و توافقنامههای ابراهیم نامیده است.
این مقاله به وعده بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، پس از رخداد ۷ اکتبر ۲۰۲۳، اشاره میکند که تاکید کرده بود رهبران حماس «هرجا که باشند» ایمن نخواهند بود و ارتش اسرائیل نیز آنها را در غزه، ایران، لبنان و سوریه هدف گرفت.
اکونومیست مینویسد که اما قطر، جایی که رهبران بلندپایه حماس سالها در تبعیدی آرام زندگی کردهاند، به نظر منطقهای خارج از دسترس بود و حالا این وضعیت تغییر کرده است.
جنگندههای اسرائیل روز ۹ سپتامبر/ ۱۸ شهریور ویلایی را در دوحه که گفته میشد رهبران حماس در آنجا جلسه داشتند، بمباران کرد. به گفته رسانههای اسرائیل، خلیل الحیه و زاهر جبارین به همراه پنج نفر دیگر از سران حماس هدف این حمله بودند. با این حال حماس گفت که اسرائیل در این حمله نتوانست به هدف خود برسد. قدر مسلم اینکه یکی از نیروهای امنیتی قطر در این حمله کشته شد.
اکونومیست مینویسد: «این حمله که شاید با تأیید ضمنی آمریکا انجام شد، اشتباهی جدی است؛ ادامه جنگ غزه را محتملتر میکند، موقعیت واشنگتن را در خلیج [فارس] تضعیف میسازد و توافقنامههای ابراهیم را که آیندهای بهتر برای منطقه وعده میدادند، در معرض خطر قرار میدهد.»
این نشریه با «تروریست» نامیدن حماس، هدف قرار دادن آنها در کشوری ثالث مانند لبنان را «مشروع» و «قابل دفاع» نامیده ولی گفته است که «حمله در دوحه چنین جایگاهی ندارد» به این دلایل که «اسرائیل پیشتر بهطور ضمنی نقش قطر را بهعنوان میزبان آنها پذیرفته بود» و همچنین «با رضایت آمریکا، دوحه میانجی مذاکرات غیرمستقیم اسرائیل و حماس بود».
اسرائیل پیش از جنگ ۱۲ روزه با ایران نیز اسماعیل هنیه، رهبر سیاسی حماس را که برای شرکت در مراسم تحلیف مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، به تهران آمده بود در این شهر هدف قرار داد. ایران، سازمان همکاری اسلامی، جنبش عدم تعهد و بسیاری از کشورها این حمله را نقض قوانین بینالمللی و حاکمیت ایران خواندند و محکوم کردند.
بیشتر بخوانید:
«هزاران میلیارد دلار سرمایهگذاری از قطر در برابر حمله اسرائیل محافظت نکرد»
اما حمله اسرائیل به قطر، جایی که ایالات متحده نیز در آن پایگاهی نظامی دارد و در میانه مذاکرات برای آتشبس در غزه و آزادی گروگانها، پرسشهایی را درباره نقش ایالات متحده به وجود آورد.
اکونومیست مینویسد: «اگر دونالد ترامپ پیشاپیش از این حمله آگاه بوده باشد، عملاً حمله به کشوری تحت حمایت نظامی آمریکا را تأیید کرده است. و اگر آگاه نبوده باشد، این امر نشان میدهد واشنگتن توان مهار اسرائیل را ندارد. سایر دولتهای خلیج [فارس] ممکن است نتیجه بگیرند تضمینهای امنیتی آمریکا ضعیف است، همانگونه که ایالات متحده در حمله پهپادی ایران به تأسیسات نفتی عربستان در ۲۰۱۹ و امارات در ۲۰۲۲ بیعملی نشان داد.»
ترامپ پیش از این ادعا کرده بود که از برنامهریزی اسرائیل برای حمله به قطر مطلع نبوده و از آنچه پیش آمده است رضایت ندارد. اکونومیست نیز تاکید میکند که این رخداد «موقعیت آمریکا را به خطر انداخته است».
به نوشته این رسانه، «موساد و ارتش اسرائیل مخالف این حمله بودند» و اساسا چنین رخدادی شاید فقط به کارزار سیاسی نتانیاهو کمک کند و قدرت نظامی این کشور را به رخ بکشد، «اما در نهایت موقعیت اسرائیل را تضعیف کرده و منطقه را یک گام به سوی هرجومرج نزدیکتر کرده است».
اکونومیست پیشبینی میکند که پس از این عملیات، جنگ در غزه احتمالاً طولانیتر خواهد شد، مذاکرات به تعویق خواهد افتاد، موازنه قدرت به نفع فرماندهی نظامی منزوی حماس در غزه تغییر خواهد کرد و دستاوردهای ارتش اسرائیل میدان نبرد نیز محدود خواهد شد.
بر اساس این مقاله، اما «بزرگترین قربانی» ممکن است توافقنامههای ابراهیم باشد که پنجمین سالگردشان همین ماه است، توافقنامههایی که هدف از آن صلح میان اسرائیل و کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس است.
قطر از امضاکنندگان این توافق نیست، اما بحرین و امارات عضو هستند و عربستان سعودی نیز به آن فکر میکرد. این توافقها وعده تعمیق روابط اقتصادی و همکاری امنیتی برای مهار حملات ایران و متحدانش را داده بودند.
اکونومیست مینویسد: «اکنون، با رد صریح راهحل دو کشوری از سوی اسرائیل و ادعای حق استفاده از قدرت نظامی در خاک کشورهای مستقلِ همپیمان، این توافقها تا مرز فروپاشی پیش رفتهاند. چنین وضعیتی برای هیچ متحد بالقوهای قابل تحمل نیست.»
