تحریریه نیماد- یک سال پس از سقوط بشار اسد، سوریه روز سهشنبه سالگرد پایان حکومت او را در حالی گرامی میدارد که کشور همچنان با پیامد سالها جنگ، ویرانی گسترده و چالشهای بازسازی روبهرو است.
به گزارش خبرگزاری رویترز، دولت جدید سوریه تلاش دارد مسیر سیاسی و اقتصادی کشور را تثبیت کند، اما نگرانی درباره امنیت و حقوق اقلیتها همچنان ادامه دارد.
در پایتخت، میدان اموی از صبح شاهد تجمعات بزرگ و مراسم رسمی بوده است. رژههای نظامی و برنامههای دولتی در چند منطقه دیگر سوریه نیز برگزار شده است.
احمد شرع، رئیسجمهوری کنونی سوریه که سال گذشته با پیشروی نیروهایش کنترل دمشق را بهدست گرفت، صبح امروز در مسجد اموی نماز خواند. رسانههای دولتی گزارش دادند که او مانند روزهای نخست قدرت، همچنان لباس نظامی بر تن داشت.
شرع در سخنانش وعده داد «سوریهای قوی و عادل» بسازد و گفت دولت او کشور را «از شمال تا جنوب و شرق تا غرب» بازسازی خواهد کرد.
چرخش در سیاست خارجی دمشق
احمد شرع که سابقه فرماندهی در گروههای اسلامگرای تندرو را دارد، طی ماههای گذشته جهتگیری سیاسی سوریه را تغییر داده است. او روابط تازهای با آمریکا و برخی کشورهای عربی برقرار کرده و همزمان از متحدان قدیمی دمشق، یعنی ایران و روسیه، فاصله گرفته است.
پس از سقوط اسد، بسیاری از تحریمهای غرب علیه سوریه لغو شده است. نمایندهٔ ویژهٔ سازمان ملل در امور سوریه این تحول را «اولین فرصت واقعی در دهههای اخیر برای تغییر مسیر کشور» توصیف کرده است.
واکنشهای متفاوت در استانها
در حلب، یکی از نخستین شهرهایی که سال گذشته به دست نیروهای شرع سقوط کرد، مردم با خودروهایشان به خیابانها آمده و پرچم جدید سوریه را برافراشتهاند. یک شهروند حلبی به رویترز گفت: «پیش از سقوط اسد فقط دنبال فرار بودیم، اما حالا حس میکنیم میتوانیم دوباره امیدوار باشیم.»
با این حال، ثبات شکننده است. در یک سال گذشته خشونتهای پراکندهٔ فرقهای جان صدها غیرنظامی را گرفته و نگرانی اقلیتهای قومی و مذهبی را افزایش داده است.
در شمالشرق، تشکیلات خودگردان کردها تجمعات عمومی را ممنوع کرده و میگوید خطر فعالیت «هستههای تروریستی» افزایش یافته است. مقامهای کرد اعلام کردهاند که سقوط اسد را تبریک میگویند، اما تأکید دارند که خودمختاریشان «خط قرمز» است.
در جنوب کشور نیز بخشی از جامعهٔ دروزی استان سویدا، پس از درگیریهای مرگبار تابستان امسال، خواستار اختیارات گستردهتر شدهاند.
چهار سال دورهٔ گذار سیاسی
رئیسجمهوری سوریه اعلام کرده است دورهٔ گذار سیاسی چهار سال طول خواهد کشید؛ دورهای که در آن قرار است قانون اساسی جدید تدوین، در یک همهپرسی تصویب و در نهایت انتخابات سراسری برگزار شود.
طبق قانون اساسی موقت که در ماه مارس تصویب شد، احمد شرع دارای اختیارات گسترده است. انتخابات غیرمستقیم پارلمان در مهرماه برگزار شد، اما یکسوم کرسیها که باید مستقیماً توسط رئیسجمهوری منصوب شود، هنوز تعیین نشدهاند.
خانوادهٔ اسد از اقلیت علوی، پیش از سقوط حکومت، ۵۴ سال بر سوریه حکم راندند.
بازگشت آوارگان و چالشهای انسانی
بهگفتهٔ سازمان ملل متحد، از زمان فرار بشار اسد تاکنون حدود یکمیلیون و دویست هزار پناهجو و نزدیک به دو میلیون آواره داخلی به خانههای خود بازگشتهاند. با این حال، آژانسهای بینالمللی میگویند کاهش کمکهای جهانی ممکن است روند بازگشت را کند کند.
رئیس بانک مرکزی سوریه اعلام کرده است که بازگشت حدود «یکونیم میلیون نفر از آوارگان» به رشد اقتصادی کشور کمک کرده است.
اما دفتر کمکهای بشردوستانه سازمان ملل هشدار داده که حدود ۱۶٫۵ میلیون نفر در سوریه همچنان نیازمند کمکهای فوری انسانی هستند، رقمی که نشان میدهد بحران انسانی حتی پس از تغییر سیاسی نیز بهطور جدی ادامه دارد.
