شبکه تلویزیونی سیانان در گزارشی به تاثیر سرنوشت نیکلاس مادورو، رئیسجمهور سرنگونشده ونزوئلا، بر وقایع ایران پرداخته است که بر برآورد رهبران جمهوری اسلامی میتواند تاثیر بگذارد.
این گزارش با اعتراضات در ایران آغاز میشود که روز چهارشنبه ۱۷ دی به یازدهمین روز خود رسید و فشار بر دولت را که در تلاش است بحران اقتصادی فزاینده و افسارگسیخته را مدیریت کند، تشدید کرده است.
گزارشگر سیانان مینویسد که اما عملیات ارتش آمریکا در فاصلهای بیش از هفت هزار مایل دورتر، حتی سایهای سنگینتر از اعتراضات بر سر جمهوری اسلامی انداخته است: «ایران صبح شنبه با صحنههایی تکاندهنده از فرود نیروهای آمریکایی در پایتخت ونزوئلا، کاراکاس، از خواب بیدار شد؛ عملیاتی شبانه و جسورانه که طی آن مادورو و همسرش از اتاق خوابشان بیرون کشیده شدند.»
از سویی دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، روز دوشنبه برای دومین بار در کمتر از یک هفته ایران را تهدید کرد و هشدار داد که اگر مقامهای ایرانی معترضان را بکشند، ایالات متحده واکنش نشان خواهد داد.
سیانان مینویسد: «رهبری ایران که از پیش با ناآرامیهای داخلی و چندین بحران همزمان دستوپنجه نرم میکرد، اکنون با چشمانداز ازسرگیری اقدام نظامی آمریکا روبهروست.»
سیانان در ادامه به آمار وبسایت حقوق بشری هرانا در آمریکا مستقر است، اشاره میکند و مینویسد اعتراضاتی که از بازار تهران شروع شد به سرعت ۸۸ شهر در ۲۷ استان از ۳۱ استان ایران را دربر گرفت و در نهایت نیز حکومت برای سرکوب صدها معترض، نیروی شبهنظامی بسیج را وارد عمل کرد. آماری که هرانا در نهمین روز اعتراضات منتشر کرد همچنین شمار تلفات را ۲۹ نفر برآورد میکرد که دو نفر از آنها نیروهای امنیتی بودهاند. این گزارش میگفت که حدود هزار و ۲۰۰ نفر هم بازداشت شدهاند.
بیشتر بخوانید:
دهمین روز اعتراضات؛ بازار تهران در اعتصاب و بیمارستانها در مرکز روایتها
آنچه درباره نهمین روز اعتراضات میدانیم؛ اژهای تهدید کرد، چهار گوشه ایران شلوغ شد
در هفتمین روز اعتراضات چه گذشت؛ کشتهها در غرب ایران و واکنش علنی خامنهای
آنچه درباره ششمین روز اعتراضات در ایران میدانیم؛ خاکسپاری کشتهشدگان و تهدید ترامپ به مداخله
آنچه درباره روز پنجم اعتراضات در ایران میدانیم؛ از کشته در کوهدشت تا درگیریهای خونین لردگان
سیانان از این آمار نتیجه گرفته که «هشدارهای صریح ترامپ خشم رهبران ایران را برانگیخته و آنها را به تشدید سرکوب اعتراضها سوق داده است [خاصه آنکه] رهبری جمهوری اسلامی سالهاست نسبت به تغییر رژیم از طریق تحریکات آمریکا هشدار داده و همواره به حامیان و مخالفان خود گفته است که هدف نهایی قدرتهای غربی، سرنگونی نظام است».
این گزارش سپس با اظهارات ولی نصر، استاد دانشگاه جانز هاپکینز، همراه است که میگوید، ایران اکنون نیتهای آمریکا را «حداکثری» میداند.
او به سیانان گفت: «از نگاه تهران، نیتهای آمریکا اکنون بهوضوح حداکثری و خصمانه است. اینکه آیا ونزوئلا واقعا مورد موفقی برای فشار به ایران خواهد بود یا نه، هنوز زود است قضاوت کنیم. ماجرای ونزوئلا تازه آغاز شده است.»
به گفته صنم وکیل، مدیر برنامه خاورمیانه و شمال آفریقای اندیشکدهی چتم هاوس در لندن، ایران با «بحرانیسهگانه» روبهروست. او به سیانان گفت که ایران پیشتر با بحرانهای اقتصادی و سیاسی مواجه بود، اما اکنون با فشار خارجی از سوی آمریکا و اسرائیل نیز روبهروست و تهدید درگیری نظامی دیگر در افق دیده میشود.
مشابه اما متفاوت
سیانان یادآوری میکند که در دوران ریاستجمهوری هوگو چاوز و سپس نیکلاس مادورو، ونزوئلا به نزدیکترین متحد ایران در نیمکره غربی تبدیل شد. روابط اقتصادی عمیق و همکاریهای گسترده نظامی، این دو کشور را که به شدت تحت تحریمهای آمریکا قرار دارند، به هم پیوند داد.
با فروپاشی ونزوئلا زیر فشار تحریمها، تهران که تجربه بیشتری در مقابله با «فشار حداکثری» آمریکا داشت، نفتکشهایی با پرچم ایران برای کمک به انتقال نفت ونزوئلا اعزام کرد. دو کشور دهها توافق دوجانبه امضا کردند، از جمله قرارداد همکاری ۲۰ ساله برای تعمیر و بازسازی پالایشگاههای ونزوئلا و تقویت روابط نظامی. سپاه پاسداران حتی در مقطعی قصد داشت خط مترویی برای کاراکاس بسازد، اما بعدها از این پروژه کنار کشید.
به نوشته سیانان، شباهتهای چشمگیر میان این دو حکومت باعث شده است بسیاری از ناظران نگاه خود را به ایران معطوف کنند و این پرسش را مطرح سازند که آیا آیتالله خامنهایِ سالخورده نیز ممکن است با سرنوشتی مشابه روبهرو شود.
این گزارش سپس به شباهتها و تفاوتهای ایران و ونزوئلا میپردازد؛ هر دو کشور دارای ذخایر عظیم نفتی و ثروت معدنی گستردهاند و مدتها خود را بهعنوان دشمنان ضدامپریالیستی آمریکا معرفی کردهاند. هر دو تحت تحریمهای فلجکننده آمریکا قرار داشتهاند که به فروپاشی اقتصادی انجامیده است. ترامپ مستقیما هر دو حکومت را تهدید کرده و فشار بر تهران و کاراکاس را افزایش داده است.
با این حال، این دو کشور تفاوتهای اساسی نیز دارند. ایران یک جمهوری دینی با ریشههای ایدئولوژیک در اسلام شیعی است، در حالی که ونزوئلا نظامی سوسیالیستی و سکولار دارد.
بیشتر بخوانید:
مادورو در دادگاه نیویورک؛ تغییر موضع در کاراکاس و نشست شورای امنیت
اعتراضهای جهانی به ربودن رئیسجمهور ونزوئلا؛ انتقاد دموکراتها از ترامپ
آمریکا مادورو را چگونه ربود و جهان چه واکنشی نشان داد؟
آمریکا حلقه محاصره ونزوئلا را تکمیل میکند؛ توافقهای نظامی جدید در آمریکای لاتین
سیانان مینویسد ایران ممکن است برای هرگونه تلاش خارجی جهت تغییر رژیم، آمادگی بیشتری نسبت به ونزوئلا داشته باشد. جمهوری اسلامی که مدتهاست انتظار توطئهی آمریکا برای سرنگونی خود را میکشد، شبکهای از گروههای نیابتی مسلح را برای گسترش نفوذ در خاورمیانه ایجاد کرده و توان نظامی خود را، از جمله پهپادهای پیشرفته و موشکهای بالستیک، بهعنوان سلاحهایی قدرتمند در میدان نبرد توسعه داده است. چنانکه محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس ایران، نیز هشدار داد: «تمام مراکز و نیروهای آمریکایی در سراسر منطقه، در صورت هرگونه اقدام احتمالی، اهداف مشروع ما خواهند بود.»
این گزارش ادامه میدهد که در ایران، چه حامیان حکومت و چه مخالفان آن، بهشدت با مداخله خارجی مخالفاند. با وجود جنگ ۱۲ روزه اسرائیل علیه ایران در تابستان گذشته، چهرههایی از تمام طیفهای سیاسی در اقدامی کمسابقه متحد شدند و حملات اسرائیل به کشورشان را محکوم کردند. پس حتی اگر تلاشی برای تغییر رژیم صورت گیرد، تضمینی وجود ندارد که نتیجهی آن همان چیزی باشد که دشمنان ایران انتظار دارند.
صنم وکیل گفت: «پروندهی ونزوئلا برای جمهوری اسلامی و جهان بسیار مهم خواهد بود، زیرا نشان میدهد که کنار رفتن رهبر در رأس هرم لزوما به تغییر اساسی سیاستها درون نظام منجر نمیشود.»
با این حال سیانان میافزاید که از نگاه خامنهای، تقابل ایران و آمریکا اجتنابناپذیر است و او انتظارش را میکشدّ، چنانکه فعالانه مذاکره را رد میکند و آن را فریبکاری میداند.
