نشریه اکونومیست در مقالهای بر رفتار و موضعگیری کشورهای عربی در قبال اعتراضات اخیر در ایران تمرکز کرده که بیش از هر چیزی در «سکوت» این دولتها تجلی یافته و این «سکوت» را «غافلگیرکننده» و نشانه «نگرانی» آنها دانسته است.
این نشریه یادآوری کرده که رسانههای عربی در جریان اعتراضات سال ۱۴۰۱ در ایران با پوشش شبانهروزی آن رویدادها از معترضان حمایت میکردند، اما اکنون مقامات عرب با احتیاط و حتی اضطراب به تحولات مینگرند.
سقوط اعتبار راهبردی ایران و انزوای دیپلماتیک
اکونومیست در این مقاله به یکی از مصاحبههای بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، ارجاع میدهد که ایران را به «قدرتی درجه دو» تشبیه کرده است که دیگر آن هیمنه سابق را ندارد.
این نشریه مینویسد، فروپاشی رژیم اسد در سوریه، تضعیف شدید حزبالله در لبنان و کشته شدن حسین سلامی، فرمانده سابق سپاه پاسداران، به همراه شماری دیگر از فرماندهان عالی ایران در جریان جنگ ۱۲ روزه، باعث شده است که کشورهای عرب دیگر ایران را یک تهدید منطقهایِ گریزناپذیر نبینند.
به نوشته اکونومیست، نفوذ منطقهای ایران که زمانی از طریق نیروهای نیابتی اعمال میشد، اکنون از بین رفته و حتی سفرهای دیپلماتیک مقامات ایرانی مانند عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، به بیروت، به جای خشم، با تمسخر و بیتوجهی روبهرو میشود. این انزوای راهبردی باعث شده است که سرنوشت جمهوری اسلامی برای پایتختهای عربی کماهمیتتر از گذشته به نظر برسد.
بیشتر بخوانید:
اعتراضات در ایران؛ قطع کانال ارتباطی تهران و واشنگتن و آمادهباش نظامی
والاستریت ژورنال: رایزنی کشورهای خلیج فارس با واشنگتن برای ممانعت از جنگ با ایران
اعتراضات در ایران؛ هفدهمین روز در سایه مواضع رهبران جهان و انتظار برای تصمیم ترامپ
ولی نصر: مداخله نظامی آمریکا در ایران، قماری پرخطر
ترس از تلافیجویی و تهدیدات ترامپ
اکونومیست دلیل دیگر سکوت اعراب را موضعگیری تهاجمی دولت دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، دانسته است. ترامپ با پیامهایی نظیر «کمک در راه است»، معترضان را در ایران به تسخیر نهادهای دولتی تشویق کرده و به جمهوری اسلامی هشدار داده بود که در صورت کشتار آنها، مداخله نظامی خواهد کرد. از این رو کشورهای عربی نیز نمیتوانند علنی موضع بگیرند.
والاستریت ژورنال این هفته گزارش داد که کشورهای عربی نظیر عربستان سعودی، عمان و قطر در خفا در حال لابی با واشینگتن هستند تا مانع از حمله نظامی شوند؛ چرا که از جمله نگرانند در صورت حمله آمریکا، ایران پایگاههای نظامی در منطقه (مانند العدید در قطر یا ناوگان پنجم در بحرین) را هدف قرار دهد. مقامات ایرانی به صراحت به همتایان عرب خود هشدار دادهاند که هر گونه همکاری با آمریکا در حمله نظامی، با پاسخ موشکی تلافیجویانه علیه زیرساختهای کشورهای خلیجفارس مواجه خواهد شد.
کابوس فروپاشی دولت و سیل پناهندگان
اکونومیست مینویسد که اما بزرگترین ترس حکام عرب، نه بقای نظام ایران، بلکه «فروپاشی کامل دولت» در کشوری با ۹۲ میلیون نفر جمعیت است.
این نشریه یادآوری میکند که کشورهای منطقه هنوز با پیامدهای فروپاشی دولت در عراق و سوریه دست و پنجه نرم میکنند و نمیخواهند با بحران پناهندگان، قاچاق سلاح و مواد مخدر از مرزهای آبی ایران مواجه شوند. همچنین این نگرانی را دارند که در صورت صورت سقوط ناگهانی ساختار قدرت در ایران، سرنوشت انبار پهپادها، موشکها و ذخایر اورانیوم غنیشده ایران چه خواهد شد
به نوشته اکونومیست، مجموعه این ارزیابیها باعث شده که کشورهای عربی بر خلاف سال ۱۴۰۱، اینبار ترجیج دهند به جای فروپاشی کامل، شاهد «اصلاحات داخلی» در ایران باشند تا از وقوع یک فاجعه انسانی و اقتصادی در مقیاس بزرگ جلوگیری شود.
بیشتر بخوانید:
اعتراضات در ایران؛ هفدهمین روز در سایه مواضع رهبران جهان و انتظار برای تصمیم ترامپ
