هجده روز پس از آغاز اعتراضات در ایران، تحولات در روز چهارشنبه ۲۴ دی بیشتر حول تصمیمگیریها و فشارهای سیاسی و امنیتی غرب و تلاش ایران برای آمادهسازی خود در صورت حمله نظامی ایالات متحده است و در مهمترین آنها، کانال ارتباطی تهران و واشنگتن به حالت تعلیق درآمده و مقامات ایرانی نیز گفتهاند که «تا آخرین قطره خون» مقاومت خواهند کرد.
یک روز قبل از این، دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، از معترضان ایرانی خواسته بود که به اعتراضات خود ادامه دهند و مدعی شده بود که «کمک در راه است»، امری که با توجه به تهدیدهای پیشینش از آن تلقی به مداخله نظامی شده است.
جابجایی نیروها در پایگاه العدید
خبرگزاری رویترز در این حال به نقل از سه دیپلمات بدون اشاره به نام آنها گزارش داد که به برخی از نیروهای مستقر در پایگاه هوایی العدید آمریکا در قطر توصیه شده تا عصر چهارشنبه این پایگاه را ترک کنند.
العدید بزرگترین پایگاه نظامی آمریکا در خاورمیانه است و حدود ۱۰ هزار نیروی آمریکایی در آن مستقر هستند. ایران در جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل پس از ورود ایالات متحده به این جنگ و بمباران تاسیسات هستهای کشور، پایگاه العدید را هدف حمله موشکی خود قرار داد که این امر اعتراض شدید دوحه را برانگیخت.
قطر ساعاتی پس از گزارش رویترز، صحت آن را تایید کرد و گفت که خروج برخی نیروها از پایگاه هوایی العدید در واکنش به «تنشهای جاری منطقهای» صورت گرفته است.
دفتر ارتباطات رسانهای بینالمللی قطر در بیانیهای گفت این کشور «همچنان همه اقدامات لازم را برای تضمین امنیت و ایمنی شهروندان و ساکنان خود به کار میبندد». این بیانیه میافزاید که اقداماتی نیز برای «حفاظت از زیرساختهای حیاتی و تاسیسات نظامی» در حال انجام است.
تحرکات دیپلماتیک کشورهای خلیج فارس
گزارش والاستریت ژورنال حاکی از رایزنیهای عربستان سعودی به همراه قطر و عمان برای ممانعت از حمله نظامی آمریکا به ایران است. این گزارش میگوید که تحولات اخیر نگرانیهای عمیقی را در پایتختهای کشورهای خلیج فارس درباره پیامدهای منطقهای چنین جنگی، از جمله در حوزه امنیت انرژی، ثبات زیرساختهای حیاتی و واکنشهای داخلی در خود این کشورها برانگیخت و ریاض نگران است که کشته شدن احتمالی آیتالله علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، واکنشهای منفی در داخل عربستان نیز برانگیزد.
اما شواهدی دال بر موفقیتآمیز بودن رایزنی کشورهای خلیج فارس وجود ندارد. برعکس، گزارشها حاکی است که با بالا گرفتن تنشها بر سر احتمال حملات نظامی، تماس مستقیم میان مقامهای ارشد آمریکا و ایران نیز قطع شده است.
بیشتر بخوانید:
اعتراضات در ایران؛ هفدهمین روز در سایه مواضع رهبران جهان و انتظار برای تصمیم ترامپ
اعتراضات ایران؛ «ترامپ گزینه مداخله نظامی را بررسی میکند»
آنچه درباره پانزدهمین روز اعتراضات میدانیم؛ تصاویر کشتهها و احتمال حمله نظامی
چهاردهمین روز اعتراضات؛ گزارش میدانی از خاموشی دیجیتال و درگیریهای خونین
تعلیق تماس تهران و واشنگتن، تعرفه ۲۵ درصدی و واکنش روسیه
رویترز به نقل از یک مقام ارشد آمریکایی نوشت که خط ارتباطی میان عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، و استیو ویتکاف، نماینده ویژه ایالات متحده، به حالت تعلیق درآمده است. این گزارش در حالی است که ترامپ نیز روز گذشته گفته بود تمام دیدارهای دیپلماتیک با مقامات ایرانی را لغو کرده است.
ترامپ همچنین تعرفهای ۲۵ درصدی علیه کشورهایی که همچنان به تجارت با ایران مشغول هستند، وضع کرد اما روسیه روز چهارشنبه گفت که آمریکا نمیتواند مانع روابط تجاری تهران و مسکو شود.
سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه در نشستی خبری تصریح کرد که مسکو با وجود تهدیدهای آمریکا به همکاری با ایران ادامه خواهد داد. او در پاسخ به پرسشی درباره فشارهای آمریکا بر ایران گفت روسیه به اجرای توافقهای دوجانبه پایبند خواهد بود و هیچ قدرت خارجی نمیتواند ماهیت روابط دو کشور را تغییر دهد.
لاوروف همچنین عنوان کرد که اقدامات آمریکا به تکهتکه شدن نظم جهانی و تضعیف اعتبار واشنگتن منجر شده است. به گفته او، آمریکا با کنار گذاشتن اصولی که سالها مروج آن بود، چارچوب بینالمللی شکلگرفته طی دههها را تضعیف میکند و افزود: «این اقدامات نشان میدهد همکاران آمریکایی ما در پی فروپاشی کل سیستمی هستند که سالها با مشارکت خودشان ایجاد شده بود.»
غرب در مسیر تحریمهای بیشتر و چالش قطعی اینترنت
اما از سوی دیگر، بریتانیا ضمن محکوم کردن سرکوب معترضان در ایران اعلام کرد که با متحدان خود برای اعمال تحریمهای بیشتر علیه تهران همکاری میکند.
کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، در پارلمان این کشور گفت: «سرکوب و قتل هولناک معترضان در ایران را با شدیدترین لحن ممکن محکوم میکنم.»
او افزود: «تضاد میان شجاعت مردم ایران و خشونت رژیم مستأصل حاکم بر این کشور هرگز تا این اندازه آشکار نبوده است… و ما با متحدان خود برای اعمال تحریمهای بیشتر همکاری میکنیم.»
سوئد نیز در روز چهارشنبه همسو با اغلب کشورهای اروپای غربی، سفیر ایران را در اعتراض به نحوه برخورد تهران با اعتراضات احضار کرد.
ماریا مالمر استنرگارد، وزیر خارجه سوئد، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که سفیر ایران برای اعتراض به «خشونت مرگبار علیه معترضان و بازداشتهای گسترده و خودسرانه» فراخوانده شده است.
او افزود: «حق مردم ایران برای بیان دیدگاهها و برگزاری تجمعات باید محترم شمرده شود» و سپس خواستار دسترسی دوباره مردم ایران به اینترنت شد.
اینترنت در ایران از شامگاه پنجشنبه با شدت گرفتن اعتراضات قطع شده و این مدت گزارشها و ویدیوهایی که از اعتراضات و سرکوب حکومتی منتشر شده از طریق اینترنت ماهوارهای استارلینک بوده است.
روز چهارشنبه ژان-نوئل بارو، وزیر خارجه فرانسه، اعلام کرد پاریس در حال بررسی امکان ارسال پایانههای ماهوارهای یوتلست به ایران برای کمک به ارائه خدمات اینترنتی در پی قطعی گسترده ارتباطات است.
او در پاسخ به پرسش نمایندگان پارلمان درباره ارسال این تجهیزات گفت: «ما همه گزینهها را بررسی میکنیم و گزینهای که شما به آن اشاره کردید نیز یکی از آنهاست.»
بیشتر بخوانید:
سیزدهمین روز اعتراضات؛ قطع گسترده اینترنت و تاکید خامنهای بر عدم عقبنشینی
فراخوان رضا پهلوی؛ تهران و شهرهای دیگر صحنه اعتراضات گسترده شبانه شدند
آنچه درباره دوازدهمین روز اعتراضات میدانیم؛ اعتصابهای سراسری و همصدایی هنرمندان و ورزشکاران
روز یازدهم اعتراضات ایران؛ گسترش اعتصاب بازار، و موج جمعیت در آبدانان
ایران در حالت آمادهباش نظامی
این میان مقامهای ایران بر آمادگی نیروهای مسلح کشور در صورت حمله نظامی آمریکا تاکید کردهاند. عزیز نصیرزاده، وزیر دفاع ایران، در نشستی امنیتی با اشاره به تهدید آمریکا به حمله نظامی گفت: «اگر این تهدیدات به عمل تبدیل شود، با تمام توان تا آخرین قطره خون از کشور دفاع خواهیم کرد و دفاع ما برای آنها دردآور خواهد بود. »
او همچنین به کشورهایی که در حمله به ایران مشارکت داشته باشند هشدار داد که «اهداف مشروع» محسوب خواهند شد. به گفته او، آسیبهای ناشی از جنگ ۱۲روزه اسرائیل علیه ایران بازسازی شده و ظرفیت تولید نظامی افزایش یافته است.
فرمانده نیروی هوایی سپاه پاسداران نیز تاکید کرد نیروهای نظامی ایران در «بالاترین سطح آمادگی دفاعی» قرار دارند و برای «مقابله با هرگونه تجاوز» آمادهاند. حسین موسوی گفت: «ذخایر موشکی نسبت به قبل از جنگ ۱۲روزه افزایش یافته و همه خسارتهای این دوره جبران شده است و نیروها در اوج آمادگی قرار دارند.»
