شانزده روز پس از آغاز اعتراضات در ایران، قطعی اینترنت در روز دوشنبه ۲۲ دی همچنان ادامه یافت و در حالی که اخبار تحتالشعاع آمارهای متفاوت از کشتهشدگان و تصاویر اجساد و رد خون در شهرهاست، تنشها میان تهران و کشورهای غربی شدت گرفت و از جمله پارلمان اروپا ورود تمام دیپلماتهای جمهوری اسلامی ایران به دفاتر این نهاد را ممنوع کرد.
شمار کشتهشدگان این اعتراضات به دلیل قطع اینترنت و مجاری ارتباطی با ایران و همچنین عدم شفافیت دولت ایران مشخص نیست، اما با استناد به ویدیوهای منتشرشده و گزارشهای پراکنده میتوان از کشتهشدن صدها نفر سخن گفت.
برآورد رسانه حقوق بشری مانند هرانا که اخبار مربوط به کشتهها را رصد میکند این است که دستکم ۵۴۴ نفر کشته شدهاند اما این آمار کشتههای معترضان را از نیروهای امنیتی تفکیک نکرده است. از سویی خبرگزاری تسنیم، وابسته پاسداران، هم گزارش داده که ۱۱۳ نیروی امنیتی و نظامی در جریان اعتراضات کشته شدهاند. تسنیم در عین حال هیچ اشارهای به آمار معترضان کشتهشده نکرده است.
امکان تایید مستقل این آمارها در شرایط کنونی وجود ندارد. در این حال، سازمان حقوق بشر ایران هم که مقر آن در نروژ است، شمار کشتهشدگان را دستکم ۶۴۸ نفر اعلام کرده است.
بیشتر بخوانید:
آنچه درباره پانزدهمین روز اعتراضات میدانیم؛ تصاویر کشتهها و احتمال حمله نظامی
چهاردهمین روز اعتراضات؛ گزارش میدانی از خاموشی دیجیتال و درگیریهای خونین
سیزدهمین روز اعتراضات؛ قطع گسترده اینترنت و تاکید خامنهای بر عدم عقبنشینی
فراخوان رضا پهلوی؛ تهران و شهرهای دیگر صحنه اعتراضات گسترده شبانه شدند
آنچه درباره دوازدهمین روز اعتراضات میدانیم؛ اعتصابهای سراسری و همصدایی هنرمندان و ورزشکاران
روز یازدهم اعتراضات ایران؛ گسترش اعتصاب بازار، و موج جمعیت در آبدانان
با سرکوب حکومتی، بهنظر میآید اعتراضات تا حدی فروکش کرده، اما از بین نرفته، چنانکه بعدازظهر و شامگاه یکشنبه تهران و برخی شهرهای دیگر همچنان صحنه تجمعات ضدحکومتی بوده و از جمله ویدیویی در شبکههای اجتماعی منتشر شده است که نشان میدهد نیروهای امنیتی برای مقابله با معترضان در اهواز متوسل به تیراندازی و گاز اشکآور شدهاند.
خبرگزاری فارس، دیگر رسانه وابسته سپاه پاسداران، هم در کانال تلگرام خود تایید کرده که شامگاه یکشنبه محلههای نواب و سعادتآباد تهران و شهرهایی نظیر هفشجان و جونقان در استان چهارمحال و بختیاری و تایباد در استان خراسان رضوی صحنه اعتراضات بوده است.
روز دوشنبه تلویزیون ایران تصاویری از راهپیمایی گسترده مخالفان این اعتراضات در تهران و شهرهای مختلف را پخش کرد که در پی فراخوان نهادهای دولتی به خیابانها آمدند و متعاقب آن نیز حساب کاربری آیتالله علی خامنهای در شبکه اجتماعی ایکس با انتشار پستی مدعی شد که این اجتماعات آنچه را «نقشه دشمنان خارجی» نامیده است، »باطل کرد».
همزمان عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، نشستی با سفرا و نمایندگان دیپلماتیک مقیم تهران برگزار کرد که در آن گفت اعتراضات از روز هشتم ژانویه بهیکباره با ورود عدهای که او آنها را «گروههای تروریستی» نامیده شکل عوض کرد و این افراد «نه تنها به پلیس شلیک میکردند، بلکه به مردم عادی را هم هدف قرار میدادند».
روایت رسمی جمهوری اسلامی بیشتر کشتهشدگان را به افرادی غیر از نیروهای امنیتی نسبت میدهد، افرادی که در پی تهدید دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، برای مداخله نظامی دست به کشتار زدهاند تا ترامپ این تهدید را عملی کند. اما از سویی روایت شاهدان عینی خشونت نیروهای امنیتی و استفاده از فشنگ جنگی را نیز تایید میکند. عباس عراقچی هم در سخنان خود عنوان کرد که نیروهای امنیتی پس از دهم ژانویه توانستند اوضاع را تحت کنترل خود درآورند.
دونالد ترامپ تهدید کرده بود که اگر حکومت ایران به معترضان شلیک کند، آمریکا نیز جمهوری اسلامی را هدف قرار خواهد داد. از این رو احتمال مداخله نظامی آمریکا بالا رفته است. رسانههای آمریکایی نظیر سیانان گزارش دادهاند که ترامپ گزینههای حمله نظامی را بررسی میکند. فاکسنیوز نیز گزارش داد که بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، و مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، در گفتوگویی تلفنی درباره احتمال مداخله ایالات متحده در ایران رایزنی کردهاند.
بیشتر بخوانید:
دهمین روز اعتراضات؛ بازار تهران در اعتصاب و بیمارستانها در مرکز روایتها
آنچه درباره نهمین روز اعتراضات میدانیم؛ اژهای تهدید کرد، چهار گوشه ایران شلوغ شد
در هفتمین روز اعتراضات چه گذشت؛ کشتهها در غرب ایران و واکنش علنی خامنهای
آنچه درباره ششمین روز اعتراضات در ایران میدانیم؛ خاکسپاری کشتهشدگان و تهدید ترامپ به مداخله
آنچه درباره روز پنجم اعتراضات در ایران میدانیم؛ از کشته در کوهدشت تا درگیریهای خونین لردگان
اعتراضات در ایران؛ هشدار برخی روشنفکران درباره نحوه روایت وقایع برای غرب
آقای ترامپ شامگاه یکشنبه اعلام کرد که ایران یک روز قبل از آن با آمریکا تماس گرفته و خواستار مذاکره هستهای شده است. او اما در عین حال تاکید کرد که حکومت ایران از آنچه «خط قرمز» نامیده عبور کرده و «مردم را کشتهاند، مردمی که قرار نبود کشته شوند». ترامپ سپس گفت که ارتش ایالات متحده گزینههای قدرتمندی را در دست بررسی دارد.
وبسایت آکسیوس به نل از منابع مطلع داده که درخواست ایران برای مذاکره را عباس عراقچی از طریق کانال ارتباطی خود با استیو ویتکاف، نماینده ویژه دونالد ترامپ، مطرح کرده است. سخنگوی وزارت خارجه ایران نیز روز دوشنبه وجود این کانال ارتباطی را تایید کرد و گفت که «هر وقت نیاز باشد پیامها رد و بدل میشود».
تهدید ترامپ اما واکنش دوباره مقامات ایران در روز دوشنبه را به دنبال داشت و از جمله محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، خطاب به ترامپ گفت: «بیا تا ببینی همه امکانات شما در منطقه نابود میشود و ببینی چه بلایی سر کشتیها و پایگاهها و نیروهای آمریکایی میآید». عباس عراقچی هم تاکید کرد که ایران هم «آماده مذاکره است و هم جنگ». آقای عراقچی همچنین گفت گروههایی که آن را «تروریستی» نامیده با این هدف معترضان را کشتهاند که ترامپ به ایران حمله کند.
این میان واکنشهای مقامهای اروپایی نیز شدت گرفته است. نخستوزیر جمهوری ایرلند و وزیر خارجه این کشور با محکوم کردن «سرکوب بیرحمانه» معترضان، خواستار توقف خشونت، برقراری دوباره ارتباطات و گفتوگو با معترضان شدند. امانوئل مکرون، رئیسجمهور فرانسه، نیز با محکومیت «خشونت حکومتی» علیه معترضان ایرانی، بر ایستادن اروپا در کنار مطالبات آزادیخواهانه مردم ایران تاکید کرد.
همزمان پارلمان اروپا ورود دیپلماتها و نمایندگان جمهوری اسلامی به ساختمانهای خود را ممنوع کرد؛ اقدامی کمسابقه که رئیس این نهاد آن را پاسخی به سرکوب خشونتآمیز اعتراضات دانست. در آلمان نیز صدراعظم این کشور برخورد «نامتناسب و بیرحمانه» با معترضان را نشانه ضعف حکومت ایران خواند و دولت برلین از تلاش برای قرار گرفتن سپاه پاسداران در فهرست تحریمهای ضدتروریسم اتحادیه اروپا و محکومیت قطع اینترنت در ایران خبر داد؛ مجموعه اقداماتی که از تشدید شکاف و تنش میان تهران و پایتختهای اروپایی حکایت دارد.
بیشتر بخوانید:
آنچه درباره اعتراضات کنونی در ایران میدانیم؛ از بازار تا دانشگاهها
آنچه درباره اعتراضات در فسا میدانیم؛ از هجوم به فرمانداری تا تکذیب کشته شدن معترضان
جهش نرخ ارز و تعطیلی مغازهها؛ بازارهای تهران ملتهب شد
مواضع صریح تاجزاده در میانه اعتراضات؛ واکنش کیهان و احضار قضایی جدید
