روزنامه هاآرتص در یادداشتی به قلم یوآنا گونِن، روزنامهنگار اسرائیلی، به نقد صریح ویدیوی تازهای پرداخته که گیلا گاملیل، وزیر علوم و فناوری اسرائیل، برای زنان ایرانی منتشر کرده است. این ویدیو که با هوش مصنوعی ساخته شده سارا نتانیاهو، ملانیا ترامپ و یاسمین پهلوی را اول با برقع و حجاب نشان میدهد، اما آنها این نمادها را به کناری میزنند. به نظر میرسد که این ویدیو با هدف ارائه چشمانداز تازهای برای زنان ایران ساخته شده در حالی یوآنا گانن آن را «ریاکارانه» برای «تطهیر خشونت» و «بمبهای ترامپ و نتانیاهو» میداند.
ترجمه کامل این یادداشت را با قلم یاسر میردادامادی در ادامه میخوانید.
***
یوآنا گونِن
هاآرتص، ۱۹ مارس ۲۰۲۶
ترجمه یاسر میردامادی
در این روزهای دشوار جنگ، همه ما به خنده از ته دل نیاز داریم. هدیه کوچکِ خنده را گیلا گاملیل (از حزب لیکود) وزیر علوم و فناوری اسرائیل به صورتمان آورد: ویدیوی ۳۰ ثانیهایِ هوش مصنوعی، از عجیبترین تولیداتی است که تاکنون وزارتخانهی دولتی بیرون داده؛ دستاورد دولتی که شامل افرادی چون یسرائیل کاتس [از چهرههای تندرو حزب حاکم با مواضع سختگیرانه و جنگطلبانه] و شلومو کارهی [وزیر ارتباطات و از چهرههای افراطیِ منتقد آزادی رسانهها] میشود؛ این کار کوچکی نیست.
این ویدیو با عنوان «صدای خود را برای آزادی زنان ایران بلند کنید» زنی را نشان میدهد که حجاب خود را از سر برمیدارد و در کمال وحشت، از زیر روسری سارا نتانیاهو نمایان میشود؛ یا بهتر است بگوییم نسخه ۲۸ سالهی او ظاهرا پس از درمان ضدپیری تا سطح تجزیه مولکولی. پس از او ملانیا ترامپ، خود گاملیل، و یاسمین پهلوی، همسر شاهزاده تبعیدی ایران، همگی حجابهای هوش مصنوعی خود را کنار میگذارند. خلاصه اینکه، راهبرانِ برجسته مردم ایران حجاب از سر برمیگیرند.
گاملیل نشان میدهد که حتی در مقام وزیر علوم و فناوری، همان دستِ بالایی را حفظ کرده که در ۷ اکتبر به عنوان وزیر اطلاعات از خود نشان داد. بیش از دو هفته پس از جنگ با ایران، محصول علمی و نوآورانهای که به جهان عرضه میکند، ویدیوی خجالتآور هوش مصنوعی است که او را در کنار همسران رهبران جهان قرار میدهد و شبیه تبلیغات تیکتاکیِ کلینیک زیبایی است.
انگاری که این کافی نباشد، او حساب کاربری @YasmineOfficial را تگ کرد؛ حسابی ناشناس در شبکه X با حدود ۳۰ دنبالکننده، احتمالا با این تصور که این حساب متعلق به شخص یاسمین پهلوی است. به هر حال، مگر چند یاسمین میتواند در دنیا وجود داشته باشد؟
این ویدیو نه تنها سطح سواد دیجیتالی خانم وزیر را افشا میکند، که ریاکاریِ نهفته در پس این ادعا را آشکار میسازد که هدف جنگ آزادسازی مردم ایران است. گاملیل از جهان میخواهد که صدای خود را به سود زنان ایران بلند کنند، آن هم در حالی که اسرائیل بر سر زنان ایرانی آتش میبارد، خانههایشان را ویران میکند و آنها را مجبور میکند دود سیاه سمّی تنفّس کنند. این نشان همبستگی نیست، بلکه تلاشی است برای تطهیر خشونت با چند کلمه زیبا در باب آزادی زنان. ایرانیان با بمبهای ترامپ و نتانیاهو از استبداد رها نخواهند شد، همانطور که زنان ایرانی با ویدیوی گاملیل، پدرسالاری را در هم نخواهند شکست.
از منظر فمنیستی، این ویدیو توهین به شعور مخاطب است. زنانِ به تصویر کشیده شده نه شجاع هستند و نه پیشگام؛ آنها صرفا به این دلیل آنجا حضور دارند که «همسرِ فلانی» هستند، یا به این دلیل که گیلا گاملیل هستند. فمنیسم به دنبال قرار دادن زنان فاقد صلاحیت در مناصب قدرت نیست، بلکه نظم موجود را به چالش میکشد و دیدگاهی اساسا متفاوت ارائه میکند. فمنیسم دیدگاهی کمتر متکبرانه، کمتر استثمارگرانه، و کمتر شیفته قدرت صرفا به خاطر خودِ قدرت است. در عوض، گاملیل، فانتزی شرقشناسانهای ارائه میکند که در آن زنانِ غربی دست به نجات دادنِ زنانِ سپاسگزارِ ایرانی از طریق بمبهای هوشمند و فتوشاپ افراطی میزنند. این روش در افغانستان که بسا خوب جواب داد، پس چرا دوباره آن را روی ایران امتحان نکنیم؟
این طنزِ تلخ زمانی برجستهتر میشود که دریابیم سازنده ویدیو متعلق به ائتلافی سیاسی است که شامل چهرههایی مانند لیمور سون هار-ملخ [نماینده راستگرای افراطی و حامی سرسخت شهرکسازیهای غیرقانونی] و آوی مائوز [سیاستمدار مذهبیِ تندرو با مواضع صریحِ ضد زن و ضد اقلیتها] میشود؛ قانونگذاران راست افراطیای که دیدگاههایشان کمتر از نظام آیتاللهها بنیادگرایانه نیست.
دولت ائتلافی در اسرائیل در تلاش است تا اقتدار دادگاههای مذهبی را به مسائل مدنی تسرّی دهد، از تفکیک جنسیتی در دانشگاهها و فضاهای عمومی حمایت میکند و قوانینی عرضه میکند که حقوق زنان را تضعیف کرده و اسرائیل را به سمت حکومت شرعی (حاکمیت بر اساس هَلاخا، قوانین مذهبی ارتدکس یهودی ) سوق میدهد. گاملیل بهتر است قبل از اینکه برای نجات زنان ایران اقدام کند، بر آزادی زنان اسرائیل تمرکز کند.
این ویدیوی احمقانه، اگر هیچ نتیجه دیگری نداشته باشد، دستکم روشن میکند که چرا ایران سرنگونی دولت کنونی اسرائیل را یکی از اهداف جنگی خود اعلام نکرده است. ایرانیها احتمالا متوجه شدهاند که امنترین راه برای نابودی اسرائیل این است که اجازه دهند دولت نتانیاهو بدون مزاحمت به کار خود ادامه دهد. وزیران رقتانگیز و بیکفایت اسرائیلی، مدتها قبل از هرگونه برنامه هستهایِ ایران، اسرائیل را نابود خواهند کرد.
