همزمان با تشدید تنشهای منطقهای و تحرکات نظامی آمریکا در اطراف ایران، دو مقام ارشد اسرائیلی اعلام کردهاند استیو ویتکاف، فرستاده ارشد دولت دونالد ترامپ، از سهشنبه سفر خود به اسرائیل را آغاز میکند و با بنیامین نتانیاهو و رئیس ستاد ارتش اسرائیل دیدار خواهد داشت. این سفر در حالی انجام میشود که واشینگتن، همزمان با پیگیری طرح پایان جنگ غزه، پیامهایی درباره آمادگی برای احیای دیپلماسی هستهای با تهران ارسال کرده است.
در همین چارچوب، گزارشها حاکی است عباس عراقچی و استیو ویتکاف ممکن است روز جمعه در استانبول دیدار کنند. منابع آگاه میگویند این گفتوگوها با هدف سنجش امکان دستیابی به یک توافق هستهای جدید برنامهریزی شده، هرچند زمان و مکان نهایی هنوز قطعی اعلام نشده است. در رسانههای فارسیزبان نزدیک به حکومت نیز اصل «احتمال آغاز مذاکره» تأیید شده و سطح گفتوگو «در حد وزرای خارجه/فرستاده ویژه» توصیف شده است.
به گفته منابع دیپلماتیک، اختلاف اصلی بر سر دامنه توافق باقی است: دولت ترامپ خواستار آن است که هر توافق احتمالی، علاوه بر برنامه هستهای ایران، برنامه موشکی و شبکه نیروهای نیابتی منطقهای تهران را نیز در بر بگیرد؛ موضعی که با تأکید ایران بر محدودماندن مذاکرات به «صرفاً موضوع هستهای» سازگار نیست. هنوز روشن نیست دو طرف چگونه خواهند کوشید این شکاف را مدیریت یا بر آن غلبه کنند.
سفر ویتکاف به اسرائیل در آستانه تماسهای احتمالی با تهران، از منظر ناظران بهمنزله هماهنگی سیاسی و امنیتی با تلآویو ارزیابی میشود؛ بهویژه در شرایطی که اسرائیل نسبت به هرگونه توافقی که بهزعمش «نگرانیهای امنیتی فوری» را پوشش ندهد، تردید داردو هشدار داده که ایران ممکن است با دادن «امتیاز استراتژیک» مقامات آمریکا را «فریب دهد».
بیشتر بخوانید:
افزایش تحرکات دیپلماتیک ترکیه؛ اردوغان میگوید آماده میانجیگری میان ایران و آمریکاست
سفر مقامات عربستان و اسرائیل به واشینگتن برای گفتوگو درباره حمله به ایران
سرمقاله گاردین: حمله نظامی به ایران، کمکی به معترضان نخواهد کرد
هشدار ترامپ به ایران: زمانی باقی نمانده؛ سپاه: انگشتمان روی ماشه است
سخنگوی کاخ سفید تا کنون از هرگونه اظهار نظری درباره گمانهزنیها درباره شروع مذاکرات بین ایران و آمریکا و موضوع آن خودداری کرده است. اما فایننشال تایمز به نقل از دیپلماتها گزارش داده مذاکرات میان واشنگتن و تهران در مرحله اول فقط منحصرا حول برنامه هستهای خواهد بود.
پیشتر علی لاریجانی دبیر شورای عالی امنیت ملی اعلام کرده بود که درباره «چارچوب» مذاکرات با آمریکا پیشرفتهایی حاصلشده است.
همزمان با تحولات دیپلماتیک، دولت بریتانیا اعلام کرد ۱۱ مورد جدید (۱۰ فرد و یک نهاد) را ذیل رژیم تحریمی ایران اضافه کرده است. این تحریمها شامل مسدودسازی داراییها و محدودیتهای سفر است و لندن آن را در ارتباط با نقض حقوق بشر و سرکوب اعتراضات اخیر در ایران توجیه کرده است.
تحرکات تازه دیپلماتیک میان ایران و آمریکا در شرایطی مطرح میشود که تنش میان دو کشور در هفتههای اخیر بهطور محسوسی افزایش یافته است. پس از سرکوب خونین اعتراضات داخلی در ایران و هشدارهای تند مقامهای ارشد جمهوری اسلامی به واشینگتن و تلآویو، ایالات متحده حضور نظامی خود را در منطقه تقویت کرده و ناوگان دریایی، هواپیماهای نظامی و سامانههای پشتیبانی بیشتری را به خلیج فارس و آبهای اطراف ایران اعزام کرده است.
دونالد ترامپ روز یکشنبه در مارالاگو در پاسخ به هشدار علی خامنهای درباره خطر «جنگ منطقهای» گفت که این سخنان رهبر ایران قابل انتظار است و فضای تنش را بهصراحت تایید کرد. او خطاب به خبرنگاران اظهار داشت که آمریکا «بزرگترین و قدرتمندترین ناوگان دریایی جهان» را در منطقه دارد و این تجهیزات «بسیار نزدیک» است و احتمال دارد ظرف «دو تا سه روز» وضعیت روشن شود. ترامپ افزود: «امیدوارم بتوانیم به یک توافق برسیم، و اگر به توافق نرسیم، آنوقت خواهیم فهمید که خامنهای راست میگفت یا نه.»
بیشتر بخوانید:
کمک یا تشدید بحران؟ گزارش والاستریت ژورنال از سناریوهای ترامپ برای مداخله در ایران
اعتراضات در ایران؛ قطع کانال ارتباطی تهران و واشنگتن و آمادهباش نظامی
اعتراضات در ایران؛ هفدهمین روز در سایه مواضع رهبران جهان و انتظار برای تصمیم ترامپ
