والاستریت ژورنال در گزارشی به وعده دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، برای کمک به معترضان در ایران پرداخته و امکان آن را از رهگذر مداخله نظامی احتمالی یا حملات سایبری و ارائه خدمات اینترنت ماهوارهای بررسی کرده است.
این گزارش که روز پنجشنبه ۲ بهمن منتشر شده است با اظهارات چهرههای آکادمیکی نظیر جک ای. گلدستون، کارشناس انقلابها، تحلیلگران امنیتی و همچنین چهرهای سیاسی چون جان بولتون، مشاور امنیت ملی پیشین آمریکا که سالیان درازیست از ایده حمله به ایران پشتیبانی میکند، همراه است.
گزارش با اشاره اعزام ناو هواپیمابر آبراهام لینگلن به خلیج فارس آغاز میشود که به دستور ترامپ پس از سرکوب خونین اعتراضات در ایران به ماموریتی تازه رفته است.
گزارشگر والاستریت ژورنال مینویسد که اگر ترامپ در نهایت تصمیم به مداخله نظامی بگیرد، هر اقدامی که به آن دست بزند پیامدهایی غیرقابل پیشبینی خواهد داشت و آنجا که بحث کمک به معترضان پیش میآید، برخی گزینهها ممکن است اساسا تأثیر چندانی هم نداشته باشند.
این گزارش به نقل از تحلیلگران، قانونگذاران و مقامهای پیشین دولت آمریکا میگوید که حملهای محدود به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی «بعید است سرنوشت خیزش مردمی را تعیین کند».
به نوشته والاستریت ژورنال، «یکی از ملاحظات کلیدی این است که اپوزیسیون بهطور عمده از گروههای پراکندهای از غیرنظامیانِ غیرمسلح تشکیل شده است.»
راسموس کریستیان الینگ، دانشیار و کارشناس ایران در دانشگاه کپنهاگ، به این رسانه گفت:
«تا وقتی معترضان بهشدت مسلح نباشند و آمادگی سازماندهی جنگ چریکی را نداشته باشند، بمباران سپاه پاسداران چگونه میتواند به آها کمک کند؟»
او افزود: «در بهترین حالت، این کار فقط برای مدتی کوتاه سرکوب را متوقف میکند. اما خنثیسازی کامل دستگاه سرکوب احتمالا به هزاران حمله در بازه زمانی طولانی نیاز دارد.»
بیشتر بخوانید:
«فروپاشی رژیم ایران محتمل است، اما دموکراسی نه»
اقتصاد فرسوده و جامعه خسته؛ چرا ایران به نقطه اعتراض رسید؟
اکونومیست: بقای خونین و فروپاشی خشونتبار، دو سناریوی سیاه برای ایران
الجزیره: اتهام مداخله خارجی در اعتراضات ایران و نقش «عملیاتهای مخفی» اسرائیل
اعتراضات در ایران؛ قطع کانال ارتباطی تهران و واشنگتن و آمادهباش نظامی
اعتراضات در ایران؛ هفدهمین روز در سایه مواضع رهبران جهان و انتظار برای تصمیم ترامپ
اعتراضات ایران؛ «ترامپ گزینه مداخله نظامی را بررسی میکند»
والاستریت ژورنال سپس بر گزینههای غیرنظامی برای اعمال فشار بر رهبران جمهوری اسلامی تمرکز میکند، از جمله «حملات سایبری به نهادهای نظامی و غیرنظامی، تحریمهای بیشتر علیه بخش نفت، و تقویت پیامرسانی ضدحکومتی در فضای آنلاین».
به گفته تحلیلگران، بهبود دسترسی ایرانیان به اینترنت، برای مثال از طریق ارائه ترمینالهای استارلینک یا ویپیانهای رایگان، میتواند به معترضان کمک کند. اما والاستریت ژورنال یادآوری میکند که دولت ترامپ سال گذشته بودجه آمریکا برای سازمانهایی را که در حوزه آزادی اینترنت در ایران فعالیت میکردند، بهطور چشمگیری کاهش داد.
جک ای. گلدستون، کارشناس انقلابها و تغییرات اجتماعی در دانشگاه جورج میسون، به این رسانه گفت که ایالات متحده همچنین میتواند پیشنهاد دهد در صورت کنار گذاشته شدن علی خامنهای و حلقه روحانیون اطرافش از قدرت به دست رهبران میانهرو نظامی و سیاسی، و در صورت وعده برگزاری انتخابات برای تشکیل یک دولت سکولار، تحریمهایی را که اقتصاد ایران را خرد کردهاند لغو کند.
او افزود: «حتی اعضای سپاه پاسداران که از نقش ممتاز خود در اقتصاد سود زیادی بردهاند، ممکن است اگر اقتصاد در حال فروپاشی باشد، تصمیم بگیرند از رژیم جدا شوند.»
اعتراضات در ایران به دنبال سقوط ارزش ریال و در واکنش به تورم لجامگسیخته از روز ۸ دی آغاز شد. این اعتراضات اما به سرعت رنگ و بوی ضدحکومتی گرفت که با پاسخ خونین نیروهای امنیتی مواجه شد. دولت ایران آمار کشتهشدگان این اعتراضات را ۳ هزار و ۱۱۷ نفر اعلام کرده است، اما نهادهای حقوق بشری آن را بهمراتب بیشتر میدانند و از جمله خبرگزاری هرانا نوشته که دستکم ۴ هزار و ۹۰۲ نفر کشته شدهاند.
ترامپ در میانه اعتراضات ناگهان گفت که «کمک در راه است» و از ایرانیان خواست به اعتراض ادامه دهند. از این رو احتمال حمله ایالات متحده به ایران بسیار قوت گرفته بهطوری که ناظران میگویند الان دیگر صرفا بحث درباره زمان حمله و چگونگی ابعاد آن است.
پیمان جعفری، کارشناس جنبشهای اجتماعی ایران در دانشگاه ویلیام اند مری در ویلیامزبرگِ ویرجینیا، به والاستریت جورنال گفت: «فکر نمیکنم کمک خارجی بتواند آنقدرها معادله را تغییر دهد. این موضوع به توازن قدرت در داخل کشور مربوط است.»
او هشدار داد که یک حمله میتواند میلیونها نفر از حامیان جمهوری اسلامی را که علیرغم نارضایتیهای گسترده هنوز از آن پشتیبانی میکنند، بسیج کند. جعفری گفت: «احتمالا آن گروه از نظر ایدئولوژیک فعال خواهند شد.»
والاستریت ژورنال مینویسد که حمله نظامی در عین حال «میتواند مقامهای ایرانی را به تشدید سرکوب معترضان وادار کند» و اساسا حکومت ایران «هماکنون نیز معترضان را عامل خارجی و تروریست مینامد و این اتهامها میتواند مجازات اعدام در پی داشته باشد».
به باور این رسانه، «حکومت ایران هنوز ابزارهای استفادهنشدهای در اختیار دارد که حمله نظامی میتواند آنها را فعال کند؛ از جمله اعلام حکومت نظامی، اعدامهای گسترده و به خیابان آوردن تانکها.»
گزارشگر والاستریت ژورنال یادآوری میکند که انقلاب سال ۱۳۵۷ به دلیل «همگرایی سه مرکز اصلی قدرت در جامعه ایران، یعنی مردم، روحانیت و بازاریان» توانست بدون مداخله خارجی شاهِ مورد حمایت آمریکا را سرنگون کند، اما «این بار چنین همگراییای رخ نداده است».
او مینویسد: «برخی نشانهها از ورود احتمالی اعتراضها به مرحلهای جدید میتواند شامل برگزاری تظاهرات در روز بهجای شب و اعتصاب کارگران برای فلجکردن صنایع اصلی، بهویژه نفت، باشد. انقلابهای موفق همچنین به شکاف و ریزش نیرو در ساختار امنیتی نیاز دارند؛ چیزی که هنوز در ایران رخ نداده است.»
والاستریت ژورنال نکته دیگری را هم یادآوری میکند: »تاریخ نشان میدهد که حمایت خارجی بهندرت عامل تعیینکننده در سرنگونی رهبران خودکامه از طریق قیامهای مردمی بوده است؛ و حتی در مواردی که بوده، پیامدهای بلندمدت آن ترکیبی و دوگانه بوده است.»
این رسانه مثال کارزار بمباران چند هفتهای ناتو در سال ۱۹۹۹ را میآورد که به قیام مردمی علیه حاکمیت صربها در کوزوو کمک کرد، «اما حفظ صلح مستلزم استقرار هزاران نیروی حافظ صلح بینالمللی برای سالها بود».
مثال دیگر این رسانه، حملات هوایی ناتو در لیبی در سال ۲۰۱۱ بود که به گفته آن، «تا حدی از غیرنظامیان در برابر نیروهای معمر قذافی محافظت کرد و به اعتراضهایی که به سقوط او انجامید شتاب داد؛ اما در عین حال به خشونت طولانیمدت و بیثباتی دامن زد که تا امروز ادامه دارد».
بیشتر بخوانید:
آنچه درباره پانزدهمین روز اعتراضات میدانیم؛ تصاویر کشتهها و احتمال حمله نظامی
چهاردهمین روز اعتراضات؛ گزارش میدانی از خاموشی دیجیتال و درگیریهای خونین
سیزدهمین روز اعتراضات؛ قطع گسترده اینترنت و تاکید خامنهای بر عدم عقبنشینی
فراخوان رضا پهلوی؛ تهران و شهرهای دیگر صحنه اعتراضات گسترده شبانه شدند
آنچه درباره دوازدهمین روز اعتراضات میدانیم؛ اعتصابهای سراسری و همصدایی هنرمندان و ورزشکاران
روز یازدهم اعتراضات ایران؛ گسترش اعتصاب بازار، و موج جمعیت در آبدانان
به نوشته والاستریت ژورنال، «این تجربهها نشان میدهد الگوی مورد علاقه ترامپ برای استفاده از قدرت نظامی آمریکا که ضربه سریع و عقبنشینی است، مانند بمباران سایتهای هستهای ایران یا عملیات علیه نیکلاس مادورو، در ایران کارساز نخواهد بود».
این رسانه با رد مقایسه مادورو و خامنهای میافزاید: «عملیاتی شبیه حملهای که مادورو را در اقامتگاهش در کاراکاس هدف قرار داد، در ایران بسیار دور از ذهن است؛ کشوری بسیار بزرگتر با سامانههای دفاعی طراحیشده برای حفاظت از خامنهای، از جمله یگانی از سپاه به نام ولیامر با چند هزار نیرو. خامنهای همچنین یک بوروکرات ساده نیست که بتوان بهراحتی جایگزینش کرد. جمهوری اسلامی بر این ایده بنا شده که ولی فقیه، نماینده خدا بر زمین است؛ رهبری شبیه به پاپ برای میلیونها شیعه در سراسر جهان. دستگیری یا کشتهشدن خامنهای میتواند نهتنها واکنشی شدید از سوی ایران، بلکه آشوبی منطقهای را به دنبال داشته باشد.»
از همین رو والاستریت ژورنال نتیجه میگیرد که اگر ترامپ دست به اقدام بزند، محتملترین گزینه «حملهای هدفمند به بخشی از نیروهای امنیتی رژیم» خواهد بود و اساسا برخی گروههای لابیگر دقیقا چنین گزینهای را پیگیری میکنند. از جمله گروه «اتحاد علیه ایران هستهای» روز دوشنبه گزارشی نزدیک به ۱۰۰ صفحه به کاخ سفید ارائه داد که بر «قرارگاه ثارالله» متمرکز است؛ نهادی که به گفته این گروه، مهمترین محور سرکوب اعتراضات است. «اتحاد علیه ایران هستهای» در گزارش خود حدود ۵۰ هدف را که آمریکا میتواند مورد حمله قرار دهد فهرست کرده و میگوید همه اینها بر اساس اسنادی تهیه شده که از مقر سپاه پاسداران به دست آمده است.
جان بولتون، مشاور پیشین امنیت ملی ترامپ، نیز گفت، «ترامپ باید پایگاههای سپاه، نیروهای بسیج، برنامههای هستهای و موشکی بالستیک، و نیروی دریایی آن را هدف قرار دهد «و این تازه شروع کار است».
بولتون افزود: «بیایید ببینیم آیا میتوانیم به اپوزیسیون کمک کنیم. یک حمله یکباره و تمامشده لزوماً این کار را نمیکند.»
والاستریت ژورنال تصریح کرده که حتی یک حمله هدفمند هم میتواند اوضاع را بهطور غیرقابل پیشبینی تشدید کند.
ایلان گلدنبرگ، رئیس پیشین تیم ایران در پنتاگون در دوران دولت اوباما، به این رسانه گفت: «فکر میکنم این کار ظرفیت بسیار زیادی برای گشودن یک جعبه پاندورا در داخل ایران دارد؛ اپوزیسیون شاید برای مدتی کوتاه برخیزد، اما رژیم همچنان قدرت زیادی در اختیار دارد. و نام این وضعیت جنگ داخلی است.»
