شماره جدید مجله تحلیلی اکونومیست جلد و تیتر اول خود را به اعتراضات خونین در ایران اختصاص داده و دو مسیر پیش روی ایرانیان را که یکی بقای جمهوری اسلامی با خونریزی و سرکوب بیپایان است و دیگری، فروپاشی خشونتبار، فاجعهآمیز خوانده است.
جلد مجله تصویر آیتالله علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، را در مرکز نشان میدهد و محاط با انبوه اجسادی که در کیسههای پلاستیکی بر روی هم تلنبار شدهاند، و این از نگاه اکونومیست باید پایانی بر حاکمیت ۴۷ ساله روحانیون یا دستکم علی خامنهای باشد، اما چنانکه یادآور شده «روزهای پیشِ رو آکنده از عدمقطعیت و خطر است».
مقاله اکونومیست با شرح کشتار معترضان آغاز میشود، صدای متناوب گلوله در شهر، دستههای موتورسوار در خیابانها، سردخانههای مملو از اجساد، کیسههای اجساد که در پیادهروها بر هم تلنبار شدهاند، و نویسنده انگشت اتهام را مستقیم به سوی خامنهای و سپاه پاسداران میگیرد و میگوید که «خامنهای با گلوله به استقبال معترضان رفت».
پاراگراف بعدی هم به شرح استحقاق ایرانیان برای زندگی در کشوری دموکراتیک اختصاص دارد، و اینکه حکومتی دموکرات میتواند راه را باز میکند تا ایران به «قدرتی بازرگانی و باثبات» بدل شود که در این صورت «جهان نیز سود خواهد برد». اما نویسنده در ادامه متذکر میشود که «اعتراضها بهتنهایی به استبداد پایان نمیدهند» و اگر حکومت جمهوری اسلامی با خشونت شدید نظیر حمله نظامی، فروبپاشد، پیامدهایش فاجعهآمیز خواهد بود.
اکونومیست مینویسد: «بدترین سناریو آن است که رژیم با خونهایی که جاری کرده است در قدرت بماند و ایرانیان را به رکود و سرکوبی پایدار محکوم کند. بد نیز آن است که ایران با خشونتی شدیدتر فروبپاشد. فروپاشی یوگسلاوی در دهه ۱۹۹۰، تهاجم به عراق در ۲۰۰۳ و جنگ داخلی سوریه درسهای تلخیاند از اینکه پایان دادن به دههها سرکوب، بدون خونریزی گسترده، تا چه اندازه دشوار است.»
نویسنده میافزاید: «کردها، آذریها، بلوچها یا دیگر جداییطلبان ممکن است سر به شورش بردارند و ایران به هرجومرج فروغلتد. وجود اورانیوم غنیشده، دانشمندان هستهای و افراطگرایان مذهبی را هم اضافه کنید؛ آنگاه خطرات بسیار جدی میشود. ترس از پیامدهای ماجرا شاید توضیح دهد که چرا برخی در داخل ایران تاکنون به اعتراضها نپیوستهاند.»
بیشتر بخوانید:
الجزیره: اتهام مداخله خارجی در اعتراضات ایران و نقش «عملیاتهای مخفی» اسرائیل
اعتراضات در ایران؛ قطع کانال ارتباطی تهران و واشنگتن و آمادهباش نظامی
اعتراضات در ایران؛ هفدهمین روز در سایه مواضع رهبران جهان و انتظار برای تصمیم ترامپ
اعتراضات ایران؛ «ترامپ گزینه مداخله نظامی را بررسی میکند»
اکونومیست در ادامه به گزینههای میانه میپردازد و به نظر میآید آنها را نسبت به دو گزینه یادشده، ارجح میداند: «در میان این دو سر طیف، سناریوهایی هست که در آنها رژیم از هم میپاشد. شاید سپاه پاسداران رهبر جمهوری اسلامی را کنار بزند. یا جناحی از سپاه به نام مردم قدرت را به دست گیرد و برای کسب مشروعیت، جناحهای رقیب را بهخاطر کشتارهای اخیر پاسخگو کند. در این صورت، ممکن است ارتش نیز که تاکنون کنار ایستاده به آن بپیوندد. در هر حال، مردان جدیدی که در رأس قدرت قرار خواهند گرفت، ممکن است بهدنبال معاملهای باشند که در آن آمریکا در ازای اعمال محدودیت بر برنامه هستهای و موشکهای بالستیک ایران، تحریمها را بردارد.»
این نشریه سپس به گزینههای دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، میپردازد که ایران را تهدید به حمله نظامی کرده است و مینویسد: «اگر حمله کند، گزینه مطلوب او بیتردید ضربهای محدود خواهد بود. شاید به قطع سر سیاسی بیندیشد، تا حدی شبیه آنچه اخیرا در ونزوئلا پیش آمد؛ یعنی برکناری یا کشته شدن آقای خامنهایِ منفور. یا آمریکا میتواند مکانهایی را در داخل ایران را با بمب و موشک هدف بگیرد؛ مثلا پایگاههای سپاه پاسداران.»
به نوشته اکونومیست، «آمریکا با ریسک کمتر، میتواند با قاچاق تجهیزات استارلینک به داخل ایران، کمک کند تا خاموشی دیجیتالی که رژیم تحمیل کرده است پایان یابد. کاخ سفید همچنین بهطور ضمنی از یک چهرهٔ اپوزیسیون در تبعید، رضا پهلوی، ولیعهد پیشین، حمایت میکند. او نیز از فاصلهای امن در مریلند، معترضان را به قیام برای برپایی دموکراسی فراخوانده است. در غیاب اپوزیسیونی سازمانیافته در داخل ایران، شاید کشور بتواند شکلی از پادشاهی را احیا کند.»
با مرور همین گزینهها اکونومیست نتیجه میگیرد که موفقیت آمریکا ساده نخواهد داد. این نشریه مینویسد: «اگر ترامپ دستور حمله بدهد، ایران به زرادخانهای نیرومند از موشکهای کوتاهبرد و دوربرد مجهز است که میتواند در سراسر خاورمیانه تلافی کند که این امر به تشدید غیرقابل پیشبینی بحران خواهد انجامید و به همین دلیل است که کشورهای منطقه نسبت به حمله آمریکا هشدار میدهند. قطع سر از طریق حملات هوایی نیازمند اطلاعاتی بسیار دقیق علیه دشمن است. حتی با رفتن آیتالله، بعید است که معامله احتمالی آمریکا با سپاه پاسداران به سبک کاراکاس بتواند ثباتی پایدار ایجاد کند، چرا که ایرانیان داغدیده تشنه انتقام از ژنرالهایی خواهند بود که دستانشان به اینهمه خون تازه آلوده است.»
پاراگراف پایانی این مقاله نیز شرح امید و آرزو و افسوس نویسنده است: «روزی هر خیزش مردمی نوید تولد یک دموکراسی تازه را میداد. افسوس که پس از ناکامیهای بهار عربی، دیگر تصور اینکه مسیر ایران چنین ساده باشد آسان نیست. با این حال، امید آن است که در نهایت، فروپاشی رژیم به سود مردم شجاع ایران تمام شود؛ مردمی که بار دیگر ثابت کردهاند بزرگترین نعمت کشورشان هستند.»
بیشتر بخوانید:
آنچه درباره پانزدهمین روز اعتراضات میدانیم؛ تصاویر کشتهها و احتمال حمله نظامی
چهاردهمین روز اعتراضات؛ گزارش میدانی از خاموشی دیجیتال و درگیریهای خونین
سیزدهمین روز اعتراضات؛ قطع گسترده اینترنت و تاکید خامنهای بر عدم عقبنشینی
فراخوان رضا پهلوی؛ تهران و شهرهای دیگر صحنه اعتراضات گسترده شبانه شدند
آنچه درباره دوازدهمین روز اعتراضات میدانیم؛ اعتصابهای سراسری و همصدایی هنرمندان و ورزشکاران
روز یازدهم اعتراضات ایران؛ گسترش اعتصاب بازار، و موج جمعیت در آبدانان
