در ماههای اخیر، هر که به صفوف پادشاهیخواهان نمیپیوست متهم میشد به حافظ وضع موجود و مورد هجوم این پرسش قرار میگرفت که «پس چه کسی؟» اما پرسش درست چه میتواند باشد؟ حالا و پس از جنگ، آنچه باید طلب کنیم میتواند دولتی باشد مراقبتکننده که سیاست را نه از منظر اعمال سلطه بر دیگران که از منظر مراقبت از زندگیهای آسیبپذیر میفهمد. همانطور که در مادری شاهدیم: حفظ حیات، رشد و شکوفایی.
سیاست در ایران معاصر، درون همان افقی جریان دارد که کربلا مرزهای اخلاقی آن را ترسیم کرده است؛ میدانی که در آن، نیروهای مختلف و گاه متخاصم از جنگ اخیر تا دی ماه همگی از یک ذخیره استراتژیک مشترک تغذیه میکنند. از این رو، سیاست ایران را میتوان نه میدان نبرد میان حسین و یزید، بلکه عرصه نزاع میان حسینهای رقیب دانست.
مسئله اصلی این است که چه کسی حق دارد تعیین کند کدام تصویر واقعی است، کدام تصویر، قابل قبول است و کدام تصویر باید بهعنوان تصویر جعلی و ساختگی یا «پروپاگاندا» کنار گذاشته شود. در شرایطی مانند دیماه، این بحران بهشکل مضاعف رخ نمود. رسانههای دولتی، تصاویر موبایلی شهروندان از خشونت و سرکوب را جعلی، و ساخته و پرداختۀ دشمنان نامیدند. رسانههای اپوزیسیون نیز بدون راستیآزمایی، این تصاویر را در راستای روایت و منافع سیاسی خود مصادره کردند.
۱۵۰ زندانی سیاسی پیشین ایران با انتشار بیانیهای برای جلوگیری از جنگ، گسترش بیشتر فقر و تضعیف جامعه مدنی خواستار پیگیری راه سوم، «یعنی نه گفتن به هرگونه دخالت و تجاوز خارجی و اقتدارگرایی داخلی» شدهاند.
نشریه آتلانتیک در گزارشی به کارزار سلطنتطلبان حامی رضا پهلوی پرداخته و ضمن برشمردن شباهتهایش به جنبش ماگا در آمریکا، آن را جنبشی با گرایشهای خشونتآمیز توصیف میکند چنانکه به نوشته آتلانتیک، تهدیدها و تنشها حتی به درون این جریان نیز کشیده شده است.
با حمله ایالات متحده و اسرائیل به ایران و آغاز جنگی که حدود ۷۰ روز از آن میگذرد، اعدامهای سیاسی نیز در ایران شتاب یافته است. آیا اساسا فرایند دادرسی این پروندهها عادلانه بوده و با همان قوانین کنونی ایران نیز همخوانی دارد؟
آنچه در این جستار مدّ نظر است، بررسیِ سویۀ مشروعیتبخشی جنگ و مشخصا « تحلیل گفتمانِ» روایتهایی است که در کار موجهسازیِ جنگ متجاوزانه دوازده روزه و چهل روزۀ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، در فضای فارسی زبان طی یازده ماه گذشته تولید شدهاند. روایتهایی که با معناسازی و خلق شبکههای معنایی جدید، در کار مشروعیت بخشیدنِ به جنگ گامهای محسوس و موفقی برداشته و در این راستا، شماری از هموطنان را در داخل و خارج کشور با خود همراه و همداستان کردهاند.
درباره کشتار دیماه نقاط روشن و مبهم بسیاری وجود دارد. پروژههای رسانهای با سادهسازی و انداختن مسئولیت به گردن طرف مقابل از کنار آن عبور میکنند. به نظرم این فاجعه آزمونی است بزرگ برای همه بازیگران سیاست. پرسشهای بسیاری را باید دربارهاش پاسخ بدهند تا ابعاد ماجرا روشن شود.
۱۴۹ دانشآموز دبستانی در میناب در نخستین ساعتهای حمله به دبستانشان جان باختند. تحولات بعدی از نظر ارزش خبری برای روزنامهنگاران جهان آن قدر بزرگ بود که کشته شدن این دختران زیر سایه خبرهای مهمتر گم شد، همچنان که کشته شدن زنان ورزشکار لامردی.
وبسایت آمریکایی آکسیوس روز چهارشنبه ۲۹ بهمن در گزارشی به نقل از منابع مطلع نوشت که دولت ترامپ بیش از آنچه اکثر آمریکاییها تصور میکنند، به یک جنگ بزرگ در خاورمیانه نزدیک شده و این جنگ ممکن است به زودی آغاز شود.
چندین شهر ایران در چهلمین روز سرکوب خونین اعتراضات دی ماه شاهد تجمعها و مراسم یادبود کشتهشدگان بود که حضور گسترده نیروهای امنیتی فضا را تحتالشعاع خود قرار داد. همزمان دستگاه قضایی آمار تازهای از بازداشتها و روند رسیدگی به پروندهها ارائه داد که بر مبنای آن برای دستکم ۲۳ هزار نفر پرونده تشکیل شده است.
اگر تخیل جمعی به یک تصویر یگانه واگذار شود، سیاست به نمایشی تکپردهای فروکاسته میشود؛ نمایشی که در آن تماشاگران به جای کنشگران مینشینند. اما اگر این تخیل در میان صداهای متنوع توزیع گردد و به شبکهای از تجربهها و مطالبات پیوند بخورد، امکان شکلگیری افقهایی پدید میآید که از پیش در قابهای آماده نمیگنجند.