نشریه بریتانیایی اکونومیست در مقالهای به نقد سیاست دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، برای ادامه محاصره دریایی ایران و تنگه هرمز میپردازد و هشدار میدهد این امر میتواند به درگیری جدید و افزایش شدید قیمت انرژی منجر شود.
ترامئ بهرغم آنکه ایران اعلام کرد تنگه هرمز به روی کشتیهای تجاری باز است، تصمیم به ادامه محاصره دریایی گرفت و روز یکشنبه ۳۰ فروردین نیز از توقیف کشتی باری توسکا با پرچم ایران در دریای عمان خبر داد.
اکونومیست اما تاکید دارد که محاصره دریایی ایران در تنگه هرمز، اقدامی پرخطر است که نهتنها میتواند بحران انرژی جهانی را تشدید کند، بلکه خطر آغاز دور جدیدی از درگیریها را نیز افزایش میدهد.
این نشریه مینویسد در حالی که بسیاری انتظار داشتند ایران مسیر کشتیرانی در هرمز را مسدود کند، اکنون این آمریکا است که با اعمال محدودیت بر رفتوآمد کشتیها به بنادر ایران، عملا وارد این مسیر شده است. هدف ترامپ از این اقدام، اعمال فشار اقتصادی برای وادار کردن ایران به عقبنشینی در مذاکرات، بهویژه در پرونده هستهای، عنوان شده است.
فشار اقتصادی بهعنوان ابزار جنگ
به نوشته اکونومیست، منطق واشینگتن این است که اگر ایران عبور آزاد کشتیها را مختل میکند و برای عبور عوارض میگیرد، نباید اجازه داشته باشد صادرات خود را ادامه دهد. از نظر نظامی، اجرای چنین محاصرهای برای آمریکا امکانپذیر است و نیروی دریایی این کشور توان توقیف کشتیها را دارد.
با این حال، ابعاد اقتصادی و سیاسی این اقدام بسیار پیچیدهتر است. تحلیلگران معتقدند اگرچه اقتصاد ایران آسیبپذیر است، اما توان تحمل فشار را نیز دارد و ممکن است برای ماهها با استفاده از ذخایر نفتی، چاپ پول و روشهای غیررسمی تجارت، مقاومت کند.
خطر جهش قیمت نفت و گسترش بحران
اکونومیست هشدار میدهد که پیامدهای این اقدام محدود به ایران نخواهد بود. کاهش صادرات نفت ایران در کنار اختلال گستردهتر در عرضه نفت خلیج فارس، میتواند قیمت جهانی نفت را بهشدت افزایش دهد. برخی برآوردها نشان میدهد قیمت نفت برنت ممکن است به حدود ۱۵۰ دلار در هر بشکه برسد.
علاوه بر این، احتمال حملات ایران به زیرساختهای انرژی در منطقه یا گسترش درگیریها به مسیرهای دریایی دیگر مانند دریای سرخ، میتواند بحران را تشدید کند.
چالشهای حقوقی و واکنش متحدان
این تحلیل همچنین به پیامدهای حقوقی و سیاسی این تصمیم اشاره میکند. بر اساس قوانین بینالمللی، اجرای محاصره باید بهصورت بیطرفانه انجام شود، به این معنا که کشتیهای کشورهای مختلف، حتی متحدان آمریکا، ممکن است هدف قرار گیرند.
این موضوع میتواند باعث تنش با کشورهایی مانند هند، فرانسه یا ترکیه شود که کشتیهای آنها از این مسیر عبور کردهاند. همچنین پذیرش چنین محاصرهای از سوی کشورهایی مانند چین، میتواند پیامدهای ژئوپولیتیکی گستردهتری داشته باشد و به ایجاد رویهای خطرناک در سایر نقاط جهان منجر شود.
ضربه به نظم مبتنی بر قواعد
اکونومیست در نهایت تاکید میکند که این اقدام، اصل «آزادی کشتیرانی» را که یکی از پایههای نظم بینالمللی محسوب میشود، زیر سوال میبرد. برخی کارشناسان این تصمیم را نشانهای از تضعیف نظام حقوقی بینالمللی و حرکت به سمت سیاستهای یکجانبهگرایانه میدانند.
در جمعبندی، این نشریه هشدار میدهد که محاصره هرمز، بهعنوان ابزاری برای فشار بر ایران، ممکن است نتیجه معکوس داشته باشد و بهجای تسریع در رسیدن به توافق، به تشدید تنشها، افزایش قیمت انرژی و بیثباتی بیشتر در نظام جهانی منجر شود.
