دیدار تازه رهبران ایالات متحده و چین در حالی رخ داد که پیامدهای جنگ ایران بر اقتصاد چین نیز رفتهرفته آشکار میشود، کشور متحد ایران که تلاش کرده راهحلهایی برای پایان این درگیری و باز شدن تنگه هرمز بیابد.
نیویورکتایمز در گزارشی به قلم کیت برادشر، رئیس دفتر پکن این روزنامه، به ترکهای پدیدار شده بر اقتصاد چین پرداخته است و مینویسد که اگرچه ذخایر راهبردی نفت و گاز طبیعی چین تا حدی این کشور را در برابر شوکها محافظت کردهاند، اما اقتصاد متکی به تولید آن کمکم نشانههای ضعف بروز میدهد و اولین این نشانهها هم مربوط به بازار خودرو و سبد مصرف روزانه خانوادههاست.
ترجمه این گزارش را در بخش «نگاه جهان» رسانه نیماد میخوانید:
***
افزایش قیمت نفت و گاز طبیعی ناشی از جنگ ایران، بهتدریج فشار خود را بر اقتصاد چین وارد میکند و در عین حال، مصرف ضعیف داخلی را بیش از پیش کند کرده و به بخشهای کلیدی صادراتی آسیب میزند.
فروش خودرو در ماه مارس کاهش یافت و در آوریل افت بیشتری را تجربه کرد. رستورانها و هتلها با کاهش مشتری مواجه شدهاند، چرا که خانوادهها محتاطتر خرج میکنند. در جنوب چین، هزاران کارگر کارخانههای اسباببازی در ماه آوریل پس از آنکه کارفرمایشان زیر فشار افزایش هزینههای پلاستیک و تداوم تعرفههای آمریکا ورشکست شد، دست به اعتراض زدند.
این نشانههای نوظهورِ فشار نشان میدهد که حتی چین، با وجود ذخایر عظیم نفتی و سرمایهگذاریهای گسترده در انرژیهای تجدیدپذیر، از نیروهایی که اقتصادهای جهان را تحت فشار قرار دادهاند مصون نیست.
برای هفتهها، به نظر میرسید چین پیامدهای جنگ را تاب آورده است؛ برداشتی که با دادههای نسبتا قوی اقتصادی تا ماه مارس تقویت شده بود. اما اکنون که دو ماه و نیم از آغاز جنگ میگذرد و پایان روشنی ندارد، ترکها کمکم نمایان میشوند.
آلیسیا گارسیا-هررو، اقتصاددان ارشد منطقه آسیا-اقیانوسیه در مؤسسه مالی فرانسوی ناتیکسیس، گفت: «اقتصاد در حال کند شدن است.» او افزود که چین ممکن است در دستیابی به هدف رشد امسال، یعنی ۴.۵ درصد یا بیشتر، با مشکل مواجه شود.
سقوط فروش خودرو و کند شدن رشد اقتصادی
یکی از روشنترین نشانههای ضعف، در فروش و تولید خودرو دیده میشود؛ بخشی که اغلب بهعنوان شاخص پیشنگر مشکلات اقتصادی تلقی میشود. خودروها پس از مسکن، دومین خرید بزرگ بسیاری از خانوارهای چینی هستند و این صنعت محرک تقاضا برای فولاد، شیشه و سایر مواد است.
بر اساس دادههای انجمن خودروهای سواری چین، فروش خردهفروشی خودرو در ۱۹ روز نخست آوریل نسبت به سال قبل ۲۶ درصد سقوط کرد. اگرچه بخشی از این افت به کاهش فروش خودروهای برقی پس از پایان مشوقهای مالیاتی در دسامبر مربوط میشود، اما خودروهای بنزینی وضعیت بدتری داشتند و تقریبا ۴۰ درصد کاهش یافتند.
کاهش فروش باعث انباشت خودروهای فروشنرفته در نمایشگاهها شده و در نتیجه، تولید کاهش یافته است. کارخانههای خودروسازی چین در دو هفته نخست آوریل ۲۷ درصد کمتر از سال قبل خودرو تولید کردند؛ افتی قابلتوجه، حتی در شرایطی که صادرات در حال افزایش است.
در نگاه اول، اقتصاد همچنان مقاوم به نظر میرسد. اما بررسی دقیقتر، از ضعفهای پنهان حکایت دارد.
چین در ماه آوریل اعلام کرد که اقتصادش در سهماهه نخست سال با نرخ سالانه ۵.۳ درصد رشد کرده است؛ اما بخش عمده این رشد مربوط به ژانویه و فوریه بوده است. فروش خردهفروشی در مارس کند شد و تنها ۱.۷ درصد نسبت به سال قبل افزایش یافت. فدراسیون لجستیک و خرید چین اعلام کرد که موجودی کالاهای فروشنرفته همچنان در حال افزایش است. مایکل پتیس، اقتصاددان مستقر در پکن، هشدار داد که رشد موجودیها میتواند بر رشد آینده فشار وارد کند.
دادههای سود صنعتی که اخیرا منتشر شده، نشان داد که تا مارس همچنان قدرتی در این بخش وجود دارد و شاید تا حدی از رکود جلوگیری کند. اما بخش زیادی از این سود ناشی از درآمدهای یکباره شرکتهای شیمیایی و انرژی بود که از افزایش قیمت نفت و گاز بهرهمند شدند؛ آن هم پس از آنکه پیش از جنگ با قیمت پایین ذخیرهسازی کرده بودند.
ذخایر راهبردی نفت و پالایشگاههای عظیم چین باعث شدهاند این کشور نسبت به همسایگان آسیایی خود کمتر آسیبپذیر باشد. همچنین، دولت چین با اجازه دادن به شرکتهای نفتی تحت کنترل خود برای انتقال تنها نیمی از افزایش قیمت نفت به مصرفکنندگان، از فشار کامل هزینههای سوخت بر مردم جلوگیری کرده است.
اعتراض کارگران؛ زنگ خطر برای صنایع تولیدی
اما وضعیت در صنعت اسباببازی تیرهتر است. هزاران کارگر که شغل خود را از دست دادهاند، ماه گذشته در جنوب چین به خیابانها آمدند و با برگزاری اعتراضات روزانه، خواستار دریافت حقوق معوقه و غرامت از چندین کارخانه اسباببازی شدند که بهطور ناگهانی در ۲۰ آوریل تعطیل شدند.
این تعطیلیها در حالی رخ داد که هزینه پلاستیک—که از نفت و گاز طبیعی تولید میشود—پس از کاهش تردد در تنگه هرمز، مسیر حیاتی انتقال انرژی از خلیج فارس به جهان، بهشدت افزایش یافت. صنعت اسباببازی چین پیشتر نیز تحت فشار افزایش هزینهها، رقابت خارجی و تعرفههای اعمالشده از سوی دونالد ترامپ قرار داشت.
کارخانههای تعطیلشده در شهر یولین قرار دارند؛ قطب تولید اسباببازی با دستمزد پایین که حدود ۴۲۰ کیلومتر در غرب هنگکنگ واقع شده است.
کارگران بنرهایی بر دروازه کارخانهها نصب کردند با شعارهایی مانند: «پول عرق جبین ما را پس بدهید.» در ویدئوها، معترضان بهطور آرام تجمع کردهاند، در حالی که نیروهای پلیس با یونیفورم آبی و جلیقههای شبنما در نزدیکی آنان حضور دارند.
ویدئوهای کوتاه متعددی از این اعتراضات در فضای آنلاین چین منتشر شده است. با اینکه معمولا نمایش ناآرامیهای عمومی سانسور میشود، این کلیپها باقی ماندهاند؛ احتمالا به این دلیل که اعتراضات مسالمتآمیز بوده و پکن از شرکتها خواسته به تعهدات خود در قبال کارگران عمل کنند.
تماسهای مکرر در روزهای جمعه و دوشنبه با دفاتر دولتی و حزب کمونیست در شهر یولین بیپاسخ ماند. کارخانههای تعطیلشده متعلق به شرکت هنگکنگی «واه شینگ تویز» هستند که به تماسها و ایمیلها برای اظهار نظر پاسخ نداد.
شرکت تابعه این مجموعه در یولین، در بیانیهای به کارگران—که بهسرعت در فضای مجازی منتشر شد—اعلام کرد که به دلیل شرایط دشوار خارجی، کارخانهها را تعطیل کرده و درخواست ورشکستگی داده است. در این بیانیه به «افزایش تنشهای تجاری میان چین و آمریکا در سالهای اخیر» و محیط دشوار کسبوکار در خارج اشاره شده و آمده است که پرداختنشدن مطالبات از سوی مشتریان خارجی، جریان نقدی شرکت را مختل کرده است.
افزایش شدید قیمت پلاستیک به مشکلی برای صنعت اسباببازی چین تبدیل شده است؛ از جمله برای مجموعهای دیگر از تولیدکنندگان در شهر شانتو، واقع در حدود ۳۰۰ کیلومتری شمالشرق هنگکنگ، که یکسوم اسباببازیهای جهان را تولید میکند.
ده روز پس از آغاز جنگ در ۲۸ فوریه، انجمن اسباببازی چنگهای شانتو نسبت به «احتکار و وحشت» هشدار داد، زیرا قیمت پلاستیک بهشدت افزایش یافته بود.
