رسانههای آمریکا عصر چهارشنبه ۲۷ خرداد متن تفاهمنامه میان ایران و ایالات متحده را منتشر کردند که نشان میدهد، قرار است تحریم نفت و فرآوردههای نفتی ایران کاهش یابد، داراییهای بلوکه شده ایران آزاد شود و صندوقی معادل ۳۰۰ میلیارد دلار برای بازسازی ایران اختصاص یابد.
بلومبرگ نخستین رسانهای است که به پیشنویس کامل این تفاهمنامه دست یافته، متنی به نظر میدستاوردهای گستردهای را برای ایران به همراه دارد، بدون اینکه ایالات متحده توانسته باشد به اهداف اصلی خود در این جنگ پیدا کند.
رسانههای آمریکایی روی این موضوع دست گذاشتهاند که به سرنوشت اورانیوم غنیشده ایران که مدتها نقطه اختلاف اصلی بوذ، اشارهای نشده است. همچنین هیچ اشارهای به توان نظامی متعارف ایران از جمله زرادخانه موشکهای بالستیک آن نشده است؛ مواردی که ترامپ در آغاز جنگ آنها را تهدیدی برای ایالات متحده خوانده بود.
این یادداشت تفاهم همچنین تصریح میکند که آتشبس «همه جبههها، از جمله در لبنان» را شامل میشود؛ موضوعی که تاکید مجدد بر یکی از خواستههای کلیدی ایران است و اسرائیل با آن مخالفت کرده است.
۱۴ بند یادداشت تفاهم
خلاصه ۱۴ بند این یادداشت تفاهم که بلومبرگ آن را منتشر کرده به شرح زیر است:
۱-پایان جنگ: ایالات متحده و ایران، به همراه متحدان خود، با «پایان فوری و دائمی جنگ در همه جبههها» موافقت میکنند.
۲-احترام به حاکمیت ملی: بند دوم حاوی تعهد مشترک به احترام به حاکمیت ملی و تمامیت ارضی یکدیگر است.
۳-مذاکرات صلح: ایران و ایالات متحده موافقت میکنند که طی ۶۰ روز آینده در مورد توافق صلح نهایی مذاکره کنند و در صورت نیاز، آتشبس فعلی را تمدید نمایند.
۴-رفع محاصره دریایی و خروج نیروها: ایالات متحده موافقت کرد که محاصره دریایی خود در تنگه هرمز را لغو کند. این بخش همچنین به خروج «نیروهای آمریکا» از «مناطق اطراف» ظرف ۳۰ روز پس از توافق نهایی اشاره دارد. البته مرزهای جغرافیایی دقیق آن مشخص نشده است.
۵-بازگشایی تنگه هرمز از سوی ایران: ایران موافقت میکند که محاصره تنگه هرمز را لغو کرده و هرگونه مانعی را برطرف سازد.
این بند همچنین میگوید که ایران با پادشاهی عمان گفتوگو خواهد کرد تا درباره نحوه اداره آینده و خدمات دریایی تنگه هرمز، با مشارکت دیگر کشورهای ساحلی خلیج فارس و در چارچوب حقوق بینالملل و حقوق حاکمیتی کشورهای ساحلی این تنگه، به توافق برسد.
۶-صندوق بازسازی ۳۰۰ میلیارد دلاری: ایالات متحده موافقت میکند که تأمین مالی حداقل ۳۰۰ میلیارد دلار را برای «بازسازی و توسعه اقتصادی» ایران تضمین کند. این مبلغ بخشی از توافق نهایی است که ظرف ۶۰ روز اجرایی خواهد شد.
۷-لغو گامبهگام تحریمها: ایالات متحده متعهد به لغو مرحلهبندی شده تمامی تحریمها علیه ایران میشود، از جمله «قطعنامههای شورای امنیت سازمان ملل متحد و شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی و تمام تحریمهای یکجانبه، اولیه و ثانویه آمریکا». هیچ جدول زمانی مشخصی برای این فرآیند ارائه نشده است.
۸-عدم تولید سلاح هستهای: ایران مجددا تأکید میکند که سلاح هستهای تولید نخواهد کرد. این بخش همچنین میگوید که سرنوشت اورانیوم غنیشده ایران و برنامه هستهای گستردهتر آن در توافق نهایی بررسی خواهد شد. قابل توجه است که این آتشبس شامل درخواست فوری از ایران برای توقف غنیسازی اورانیوم نیست.
۹-حفظ وضعیت موجود هستهای: ایران قول میدهد که در ۶۰ روز آینده برنامه هستهای خود را توسعه ندهد. در متن آمده است: «ایران وضعیت موجود را در برنامه هستهای خود حفظ خواهد کرد و ایالات متحده تحریمهای جدیدی علیه ایران وضع نخواهد کرد و نیروهای خود را در منطقه تقویت نخواهد کرد.»
۱۰-معافیتهای نفتی و بانکی: ایالات متحده موافقت میکند که معافیتهای تحریمی برای فروش نفت و فرآوردههای نفتی ایران صادر کند. در متن اضافه شده است که «تمام خدمات مرتبط، از جمله بانکداری، بیمه، حملونقل و موارد مشابه» در این معافیت گنجانده شدهاند.
۱۱-دسترسی به اموال مسدود شده: ایران بر اساس «پیشرفت» مذاکرات در ۶۰ روز آینده، به داراییهای مسدود شده خود دسترسی پیدا خواهد کرد.
۱۲-مکانیزم نظارتی: یک مکانیزم اجرایی برای نظارت بر هرگونه توافق نهایی ایجاد خواهد شد.
۱۳-ادامه چارچوب مذاکرات: ایالات متحده و ایران پس از «آغاز اجرای مواد ۴، ۵، ۱۰ و ۱۱»، چارچوب مذاکره برای توافق نهایی را ادامه خواهند داد.
۱۴-تأییدیه سازمان ملل: توافق نهایی صلح توسط قطعنامه الزامآور شورای امنیت سازمان ملل متحد به تصویب خواهد رسید.
